Przepisy

Umowa o pracę na czas nieokreślony – wypowiedzenie i ochrona

Umowa o pracę na czas nieokreślony to umowa bez daty końcowej, która trwa, dopóki strony jej nie rozwiążą. Kodeks pracy wymienia ją obok umowy na okres próbny i na czas określony (art. 25 § 1). Od 2016 r. obie umowy długoterminowe mają te same okresy wypowiedzenia. Od kwietnia 2023 r. pracodawca musi też uzasadnić wypowiedzenie umowy terminowej, więc różnice są dziś mniejsze niż w starszych poradnikach.

Poniżej zestawiamy to, co nadal odróżnia umowę bezterminową od terminowej. Wyjaśniamy też, kiedy umowa na czas określony z mocy prawa staje się bezterminowa, jak wygląda wypowiedzenie i kiedy pracodawca w ogóle nie może go złożyć.

W skrócie

Umowa na czas nieokreślony nie wygasa sama, kończy się porozumieniem, wypowiedzeniem albo rozwiązaniem bez wypowiedzenia. Okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące zależnie od stażu u pracodawcy (art. 36 § 1 KP). Pracodawca podaje przyczynę wypowiedzenia na piśmie. Umowa terminowa staje się bezterminowa po przekroczeniu 33 miesięcy albo przy czwartej umowie (art. 25¹ KP).

Czym jest umowa o pracę na czas nieokreślony?

To podstawowa forma zatrudnienia na etacie. Strony określają rodzaj pracy, miejsce, wynagrodzenie i wymiar czasu pracy, ale nie wskazują dnia końca umowy. Stosunek pracy zaczyna się w dniu wpisanym jako dzień rozpoczęcia pracy (art. 26 KP). Potem trwa bez ograniczenia w czasie.

Ogólne zasady zawierania umowy, jej elementy i prawa pracownika opisuje wpis Umowa o pracę – najważniejsze, co powinno się wiedzieć. Ten tekst dotyczy tylko umowy bezterminowej: porównuje ją z terminową i opisuje jej zakończenie. Formalności przy przyjęciu nowej osoby są w poradniku zatrudnienie pracownika krok po kroku. Gotowy dokument do podpisania pobierzesz ze strony umowa o pracę — wzór do pobrania.

Czym różni się od umowy na czas określony?

Najważniejsza różnica dotyczy końca umowy. Umowa terminowa rozwiązuje się sama z upływem czasu, na który ją zawarto (art. 30 § 1 pkt 4 KP). Pracodawca nie musi tego uzasadniać. Kiedy szef ma obowiązek uprzedzić o nieprzedłużeniu, wyjaśnia wpis czy szef musi poinformować o nieprzedłużeniu umowy na czas określony. Umowa bezterminowa takiej daty nie ma.

CechaCzas nieokreślonyCzas określony
Koniec umowytylko porozumienie, wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzeniadodatkowo z upływem terminu, bez uzasadnienia
Limit trwaniabrak33 miesiące i najwyżej 3 umowy (art. 25¹ § 1)
Okres wypowiedzenia2 tygodnie / 1 miesiąc / 3 miesiące (art. 36 § 1)taki sam
Przyczyna wypowiedzeniawymagana (art. 30 § 4)wymagana od 26 kwietnia 2023 r.
Odszkodowanie za wadliwe wypowiedzenieod 2 tygodni do 3 miesięcy, nie mniej niż za okres wypowiedzenia (art. 47¹)gdy termin umowy już minął: za czas do jej końca, najwyżej 3 miesiące
Ciążaumowa trwa dalejumowa kończąca się po 3. miesiącu ciąży przedłuża się do porodu (art. 177 § 3)

Okresy wypowiedzenia zrównano nowelizacją obowiązującą od 22 lutego 2016 r., która wprowadziła też limit 33 miesięcy. Obowiązek podania przyczyny i konsultacji ze związkiem przy umowie terminowej dodała ustawa z 9 marca 2023 r., która weszła w życie 26 kwietnia 2023 r.

Kiedy umowa terminowa staje się umową na czas nieokreślony?

Łączny okres zatrudnienia na umowach na czas określony między tymi samymi stronami nie może przekroczyć 33 miesięcy, a liczba takich umów nie może być większa niż trzy (art. 25¹ § 1 KP). Po przekroczeniu któregokolwiek limitu pracownik jest z mocy prawa zatrudniony na czas nieokreślony. Nie trzeba niczego podpisywać.

  • Limit czasu: umowa bezterminowa obowiązuje od dnia następującego po upływie 33 miesięcy. Przy pierwszej umowie od 1 lutego 2024 r. i ciągłym zatrudnieniu będzie to 1 listopada 2026 r.
  • Limit liczby umów: czwarta umowa na czas określony jest od dnia jej zawarcia umową na czas nieokreślony (art. 25¹ § 3).
  • Aneks wydłużający umowę: uzgodnienie dłuższego okresu w trakcie trwania umowy liczy się jako zawarcie nowej umowy (art. 25¹ § 2), więc zużywa jedną z trzech.

Limitów nie stosuje się do umów na zastępstwo, pracy dorywczej lub sezonowej, kadencji i umów uzasadnionych obiektywnymi przyczynami po stronie pracodawcy (art. 25¹ § 4). W tym ostatnim przypadku pracodawca zawiadamia okręgowego inspektora pracy w ciągu 5 dni roboczych. Umowa na okres próbny nie wchodzi do limitu.

Jak można rozwiązać umowę na czas nieokreślony?

Kodeks pracy przewiduje trzy drogi: porozumienie stron, wypowiedzenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia i rozwiązanie bez wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt 1–3 KP). Oświadczenie o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu bez wypowiedzenia składa się na piśmie (art. 30 § 3). Szczegóły dwóch pozostałych trybów opisują wpisy o porozumieniu stron i o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z art. 52 KP.

Ile trwa okres wypowiedzenia? Zależy od stażu u danego pracodawcy, a nie od tego, kto wypowiada.

Staż u pracodawcyOkres wypowiedzeniaDni na poszukiwanie pracy (gdy wypowiada pracodawca)
krócej niż 6 miesięcy2 tygodnie2 dni robocze
co najmniej 6 miesięcy1 miesiąc2 dni robocze
co najmniej 3 lata3 miesiące3 dni robocze

Okresy wynikają z art. 36 § 1 KP, a dni wolne na szukanie pracy z art. 37 § 2 KP. Okres liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a w miesiącach ostatniego dnia miesiąca (art. 30 § 2¹). Wypowiedzenie miesięczne doręczone 10 listopada 2026 r. kończy więc umowę 31 grudnia. Strony mogą uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania (art. 36 § 6). Pracodawca może też zwolnić pracownika z obowiązku pracy do końca okresu, z zachowaniem wynagrodzenia (art. 36² KP).

Jakie obowiązki ma pracodawca przy wypowiedzeniu?

W piśmie wypowiadającym umowę pracodawca wskazuje przyczynę (art. 30 § 4 KP) i pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy (art. 30 § 5). Przepis nie mówi, jak szczegółowo opisać przyczynę. Po odwołaniu sąd sprawdzi, czy wypowiedzenie było uzasadnione (art. 45 § 1 KP). Ogólnik, którego nie da się obronić faktami, to największe ryzyko firmy.

Gdy pracownika reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, pracodawca zawiadamia ją o zamiarze wypowiedzenia w postaci papierowej lub elektronicznej i podaje przyczynę (art. 38 § 1 KP). Związek ma 5 dni na umotywowane zastrzeżenia, a po tym terminie decyzja należy do pracodawcy (art. 38 § 2 i 5). Stanowisko związku nie wiąże pracodawcy, ale pominięcie konsultacji narusza przepisy.

  1. Sprawdź staż pracownika i ustal właściwy okres wypowiedzenia.
  2. Sprawdź, czy pracownik nie jest objęty ochroną (sekcja niżej) i czy nie jest nieobecny.
  3. Jeśli działa związek reprezentujący pracownika, wyślij zawiadomienie i odczekaj 5 dni.
  4. Przygotuj pismo z konkretną przyczyną i pouczeniem o 21 dniach na odwołanie.
  5. Doręcz pismo i zachowaj dowód doręczenia, bo od niego liczą się terminy.

Czy wypowiedzenie można wysłać e-mailem? Odpowiada na to wpis czy wypowiedzenie umowy przez e-mail jest skuteczne.

Kiedy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy?

Ochrona działa przy obu umowach długoterminowych, ale przy bezterminowej waży najwięcej. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do wieku emerytalnego, jeśli jego staż pozwoli na emeryturę po osiągnięciu tego wieku (art. 39 KP). Ochrona nie działa, gdy pracownik uzyska rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (art. 40).

Drugi zakaz dotyczy nieobecności. Nie można wypowiedzieć umowy w czasie urlopu pracownika ani innej usprawiedliwionej nieobecności, jeśli nie minął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia (art. 41 KP). Przed podpisaniem pisma sprawdź nieobecności, na przykład w kalendarzu urlopowym RCPonline. Osobna ochrona obejmuje kobiety w ciąży i rodziców na urlopach związanych z rodzicielstwem (art. 177 KP).

Przepisów art. 38, 39 i 41 nie stosuje się, gdy ogłoszono upadłość lub likwidację pracodawcy (art. 41¹ § 1 KP). Pełną listę grup chronionych zebraliśmy we wpisie kiedy pracownik jest chroniony przed zwolnieniem.

Co może zrobić pracownik po wadliwym wypowiedzeniu?

Pracownik ma 21 dni od doręczenia pisma na odwołanie do sądu pracy (art. 264 § 1 KP). Jeśli sąd uzna wypowiedzenie za nieuzasadnione lub niezgodne z prawem, orzeka o jego bezskuteczności, a gdy umowa już się rozwiązała, o przywróceniu do pracy albo o odszkodowaniu (art. 45 § 1). Odszkodowanie wynosi od 2 tygodni do 3 miesięcy wynagrodzenia, ale nie mniej niż za okres wypowiedzenia (art. 47¹).

Przywrócony pracownik dostaje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, najwyżej za 2 miesiące, a przy trzymiesięcznym wypowiedzeniu za 1 miesiąc (art. 47 KP). Pracownik chroniony z art. 39 albo w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego dostaje je za cały ten czas. Zbyt krótki okres wypowiedzenia nie skraca umowy. Trwa ona do końca okresu wymaganego, z wynagrodzeniem (art. 49 KP).

Podsumowanie

Umowa na czas nieokreślony daje stabilność, bo nie wygasa sama. Jej wypowiedzenie przez pracodawcę wymaga przyczyny, formy pisemnej i sprawdzenia ochrony z art. 38, 39 i 41 KP. Okresy wypowiedzenia i obowiązek uzasadnienia są takie same jak przy umowie terminowej. Realna różnica leży w sposobie zakończenia oraz w limicie 33 miesięcy i trzech umów.

Jeśli zatrudniasz na umowach terminowych, licz okresy i umowy każdej osoby. Przekroczenie limitu zmienia rodzaj umowy bez podpisu. Przy wypowiedzeniu umowy bezterminowej zacznij od sprawdzenia stażu, ochrony i nieobecności, a dopiero potem przygotuj pismo z konkretną przyczyną. Pismo możesz oprzeć na wzorze wypowiedzenia umowy o pracę.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Nie, jeśli wypowiada ją pracodawca. Art. 30 § 4 KP wymaga wskazania w piśmie przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie, a brak przyczyny daje pracownikowi podstawę do odwołania do sądu pracy w ciągu 21 dni. Pracownik, który sam wypowiada umowę, nie musi podawać żadnego powodu. Obie strony muszą jednak złożyć oświadczenie na piśmie i zachować okres wypowiedzenia wynikający ze stażu.

Tak, z zastrzeżeniem wyjątków. Zgodnie z art. 25¹ § 3 KP pracownik jest zatrudniony na czas nieokreślony od dnia zawarcia czwartej umowy na czas określony z tym samym pracodawcą, nawet jeśli dokument nazywa ją umową terminową. Zasada nie dotyczy umów na zastępstwo, pracy sezonowej lub dorywczej, kadencji i umów uzasadnionych obiektywnymi przyczynami po stronie pracodawcy.

Co do zasady nie. Art. 41 KP zakazuje wypowiedzenia w czasie urlopu i innej usprawiedliwionej nieobecności, w tym zwolnienia lekarskiego, dopóki nie minie okres pozwalający rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z art. 53 KP. Zakaz nie obowiązuje przy ogłoszeniu upadłości lub likwidacji pracodawcy. Pracodawca może złożyć wypowiedzenie dopiero po powrocie pracownika do pracy.

Szymon Mojsak

Ekspert automatyzacji procesów biznesowych

Współwłaściciel RCPonline — systemu, z którego korzystają setki firm w Polsce do rejestracji czasu pracy i zarządzania grafikami. Na blogu dzielę się praktyczną wiedzą z pogranicza prawa pracy, HR i technologii, łącząc doświadczenie we wdrażaniu rozwiązań kadrowych z codzienną pracą nad produktem.

Nota redakcyjna: Artykuł został przygotowany przez zespół RCPonline. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. W sprawach dotyczących prawa pracy zalecamy konsultację z radcą prawnym lub inspektorem pracy.

Darmowe wzory dokumentów

Wszystkie materiały do pobrania