Wniosek o odbiór godzin nadliczbowych to pisemna prośba pracownika o zamianę przepracowanych nadgodzin na czas wolny od pracy. Podstawą prawną jest art. 151² Kodeksu pracy, który przewiduje dwa tryby: na wniosek pracownika (proporcja 1:1 — godzina za godzinę) lub z inicjatywy pracodawcy (proporcja 1:1,5 — za każdą przepracowaną godzinę przysługuje półtorej godziny wolnego). Dokument składa się do pracodawcy lub bezpośredniego przełożonego, wskazując daty przepracowanych nadgodzin oraz proponowany termin ich odbioru.
Na tej stronie pobierzesz gotowy wzór wniosku w formacie PDF i DOCX — wystarczy uzupełnić dane i przekazać przełożonemu. Poniżej znajdziesz szczegółowe wyjaśnienie przepisów, tabelę porównawczą form rekompensaty oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania.
Jakie są rodzaje nadgodzin według Kodeksu pracy?
Kodeks pracy rozróżnia dwa rodzaje pracy w godzinach nadliczbowych, a od ich klasyfikacji zależy wysokość dodatku i sposób rekompensaty. Poniższa tabela przedstawia różnice:
Cecha
Nadgodziny dobowe
Nadgodziny średniotygodniowe
Definicja
Praca powyżej 8 h w danej dobie pracowniczej
Praca powyżej przeciętnie 40 h tygodniowo w okresie rozliczeniowym
Dodatek do wynagrodzenia
50% (art. 151¹ § 1 pkt 2 KP)
100% (art. 151¹ § 1 pkt 1 KP)
Moment ustalenia
Na koniec każdej doby pracowniczej
Po zamknięciu okresu rozliczeniowego
Odbiór jako czas wolny
Możliwy w trakcie okresu rozliczeniowego
Rozliczany po zakończeniu okresu rozliczeniowego
Nadgodziny dobowe powstają każdego dnia, gdy pracownik przekroczy normę 8 godzin (lub niższą, wynikającą z indywidualnego rozkładu). Nadgodziny średniotygodniowe rozlicza się dopiero na koniec okresu rozliczeniowego — to np. sytuacja, gdy pracownik pracował w wolną sobotę i nie otrzymał innego dnia wolnego. Więcej o zasadach rozliczania znajdziesz w artykule: Jak rozliczyć nadgodziny — przepisy na 2026 r.
Czy lepiej odebrać czas wolny, czy otrzymać wynagrodzenie za nadgodziny?
Wybór między czasem wolnym a wypłatą dodatku zależy od indywidualnej sytuacji pracownika i polityki firmy. Oba warianty mają swoje zalety i ograniczenia — porównanie poniżej:
Kryterium
Czas wolny (art. 151² KP)
Wynagrodzenie z dodatkiem (art. 151¹ KP)
Proporcja (wniosek pracownika)
1:1 — godzina za godzinę
Normalne wynagrodzenie + 50% lub 100%
Proporcja (decyzja pracodawcy)
1:1,5 — półtorej godziny wolnego za godzinę
Jak wyżej — dodatek niezależny od inicjatywy
Termin realizacji
Do końca okresu rozliczeniowego
Wypłata z najbliższym wynagrodzeniem
Wpływ na wynagrodzenie
Pensja nie ulega obniżeniu mimo wolnego dnia
Zwiększa wynagrodzenie brutto za dany miesiąc
Ograniczenie roczne
Brak limitu godzinowego
Łączny limit 150 h nadgodzin/rok (art. 151 § 3 KP)
Jeśli pracodawca sam decyduje o udzieleniu wolnego (bez wniosku pracownika), musi to zrobić do końca okresu rozliczeniowego, a czas wolny nie może powodować obniżenia wynagrodzenia za dany miesiąc. Szczegółowe różnice między nadgodzinami a kompensatami opisujemy w osobnym tekście: Różnice między nadgodzinami a kompensatami w polskim prawie pracy.
Jakie są terminy i limity odbioru nadgodzin?
Kodeks pracy nie narzuca terminu, w jakim pracownik musi złożyć wniosek — może to zrobić w dowolnym momencie okresu rozliczeniowego. Jednak czas wolny za nadgodziny musi zostać udzielony do końca tego samego okresu rozliczeniowego. Jeśli pracodawca nie udzieli czasu wolnego ani nie wypłaci dodatku w terminie, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia z dodatkiem 50% lub 100%.
Roczny limit nadgodzin wynosi 150 godzin (art. 151 § 3 KP), chyba że układ zbiorowy lub regulamin pracy przewiduje wyższy limit — maksymalnie do 416 godzin rocznie (wynikający z norm odpoczynku). Przekroczenie limitu przez pracodawcę stanowi wykroczenie zagrożone grzywną od 2 000 do 60 000 zł. Więcej o samowolnym zlecaniu nadgodzin przeczytasz tutaj: Czym są samowolne nadgodziny.
Pracownik, który chce mieć pełny obraz swoich przepracowanych godzin, powinien regularnie sprawdzać dane w ewidencji czasu pracy. Przydatny będzie też darmowy wzór grafiku pracy, dzięki któremu łatwiej zaplanować odbiór nadgodzin.
Czy pracodawca może odmówić udzielenia czasu wolnego za nadgodziny?
Tak — pracodawca ma prawo odmówić udzielenia czasu wolnego w konkretnym terminie wskazanym przez pracownika, jeśli jego nieobecność zagrażałaby ciągłości pracy zakładu. Odmowa nie oznacza jednak utraty prawa do rekompensaty. Pracownik może zaproponować inny termin lub zażądać wypłaty wynagrodzenia z dodatkiem za nadgodziny.
Zgodnie z wytycznymi Państwowej Inspekcji Pracy, pracodawca nie może zmusić pracownika do odbioru czasu wolnego zamiast wynagrodzenia, jeśli pracownik nie złożył takiego wniosku. Narzucenie odbioru bez zgody pracownika stanowi naruszenie art. 151² KP. Natomiast gdy to pracodawca z własnej inicjatywy udziela czasu wolnego (bez wniosku), musi zastosować proporcję 1:1,5 i nie może obniżyć miesięcznego wynagrodzenia pracownika.
Specjalistka ds. marketingu, która koncentruje się na przekuwaniu „zawiłego” na „zrozumiałe”, dbając o to, by technologia w RCPonline miała ludzką twarz. Działa w szerokim spektrum marketingu – od treści po eventy – a w bezpośrednim kontakcie z klientem stawia na pełen profesjonalizm. W pracy łączy nieszablonowe pomysły z dbaniem o dobrego ducha zespołu, tworząc teksty proste, konkretne i pełne autentyczności.
Nota redakcyjna: Wzór został przygotowany przez zespół RCPonline. Dokument ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przed użyciem dostosuj go do realiów swojej firmy, a w razie wątpliwości skonsultuj się z radcą prawnym lub inspektorem pracy.
Jak wypełnić wniosek o odbiór godzin nadliczbowych
Na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej pracodawca może udzielić czasu wolnego za nadgodziny w tym samym wymiarze, czyli godzina za godzinę (art. 151² § 1 KP). Za godziny odebrane w ten sposób nie przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 151² § 3 KP).
1
Wpisz datę i dane stron
U góry podaj miejscowość i datę złożenia wniosku, po lewej imię i nazwisko, a w polu „pracodawca” nazwę i adres firmy. Warto dopisać stanowisko i dział, żeby kadry szybko powiązały wniosek z właściwą ewidencją.
2
Wskaż dni i liczbę nadgodzin
W pierwszym zdaniu wpisz daty, w których pracowałeś ponad normę, i łączną liczbę godzin, np. „3.04.2026 i 7.04.2026, w liczbie 5 godzin”. Liczby powinny zgadzać się z kartą ewidencji czasu pracy — czasem wolnym rozlicza się tylko godziny w niej wykazane jako nadliczbowe.
3
Zaproponuj termin odbioru
W drugim zdaniu wpisz dzień lub dni oraz zakres godzin, w których chcesz odebrać czas wolny. Suma godzin wolnych powinna odpowiadać liczbie nadgodzin, bo przy odbiorze na wniosek pracownika obowiązuje proporcja 1:1.
4
Podpisz i złóż wniosek
Podpisz wniosek i złóż go przełożonemu na papierze albo elektronicznie, np. przez system kadrowy — Kodeks pracy dopuszcza obie formy. Zrób to przed proponowanym terminem odbioru, żeby przełożony mógł zaplanować pracę zespołu.
5
Uzyskaj zgodę przełożonego
Udzielenie czasu wolnego na wniosek pracownika zależy od decyzji pracodawcy („może udzielić”). Przełożony potwierdza zgodę podpisem pod formułką na dole wzoru; bez zgody nadgodziny rozlicza się wynagrodzeniem z dodatkiem (art. 151¹ KP).
Narzędzia są bezpłatne, liczą w przeglądarce i nie wymagają rejestracji.
Najczęściej zadawane pytania
Na wniosek pracownika — 1:1, czyli godzina wolnego za godzinę nadliczbową (art. 151² § 1 KP). Gdy pracodawca sam decyduje o udzieleniu wolnego bez wniosku pracownika — 1:1,5, czyli za każdą przepracowaną godzinę nadliczbową przysługuje półtorej godziny czasu wolnego. W obu przypadkach wynagrodzenie za miesiąc, w którym udzielono wolnego, nie ulega obniżeniu.
Czas wolny za nadgodziny musi zostać udzielony do końca okresu rozliczeniowego, w którym nadgodziny wystąpiły. Okres rozliczeniowy wynosi najczęściej 1 lub 3 miesiące, choć może być przedłużony do 12 miesięcy (art. 129 § 2 KP). Jeśli termin minie bez udzielenia wolnego, pracodawca jest zobowiązany wypłacić wynagrodzenie z dodatkiem 50% lub 100%.
Tak, pracodawca może odmówić konkretnego terminu odbioru, jeśli nieobecność pracownika zakłóciłaby funkcjonowanie zakładu pracy. Nie może jednak całkowicie odmówić rekompensaty — musi udzielić czasu wolnego w innym terminie (do końca okresu rozliczeniowego) lub wypłacić wynagrodzenie z dodatkiem za nadgodziny zgodnie z art. 151¹ KP.
Ustawowy limit wynosi 150 godzin rocznie (art. 151 § 3 KP). Układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy może podwyższyć ten limit, jednak nie może on przekroczyć ok. 416 godzin rocznie — wynika to z obowiązku zapewnienia 11-godzinnego odpoczynku dobowego i 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. Przekroczenie limitu przez pracodawcę jest wykroczeniem zagrożonym grzywną do 60 000 zł.
Kodeks pracy nie narzuca formy pisemnej, ale ze względów dowodowych zdecydowanie warto złożyć wniosek na piśmie lub drogą elektroniczną (e-mail z potwierdzeniem odbioru). Pisemny wniosek chroni pracownika w razie sporu — potwierdza, że to on zainicjował odbiór (proporcja 1:1, a nie 1:1,5). Nasz darmowy wzór zawiera wszystkie wymagane elementy.
Nie. Zgodnie z art. 151² § 2 KP, udzielenie czasu wolnego za nadgodziny nie może powodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. Pracownik otrzymuje normalne wynagrodzenie, mimo że faktycznie przepracował mniej godzin w miesiącu, w którym odebrał wolne.
Dodatek 50% przysługuje za nadgodziny dobowe, czyli pracę powyżej normy dziennej (art. 151¹ § 1 pkt 2 KP). Dodatek 100% dotyczy nadgodzin w nocy, niedziele, święta oraz nadgodzin średniotygodniowych — czyli przekroczenia normy 40 h tygodniowo w okresie rozliczeniowym (art. 151¹ § 1 pkt 1 KP). Przy odbiorze czasu wolnego dodatek nie jest wypłacany.
Tak, ale na nieco innych zasadach. W umowie o pracę w niepełnym wymiarze strony ustalają liczbę godzin, po przekroczeniu której pracownikowi przysługuje dodatek jak za nadgodziny (art. 151 § 5 KP). Dopiero po przekroczeniu pełnej normy dobowej (8 h) powstają „klasyczne" nadgodziny. Wniosek o czas wolny przysługuje na tych samych zasadach co pracownikom pełnoetatowym.
Jeśli pracownik nie odebrał czasu wolnego, a pracodawca go nie udzielił do końca okresu rozliczeniowego, nadgodziny muszą zostać rozliczone finansowo — wynagrodzenie plus dodatek 50% lub 100%. Roszczenie o wypłatę przedawnia się po 3 latach (art. 291 § 1 KP). Pracodawca nie może argumentować, że pracownik „sam nie odebrał" — obowiązek rozliczenia leży po stronie pracodawcy.
Na tej stronie udostępniamy darmowy wzór wniosku o odbiór godzin nadliczbowych w formatach PDF i DOCX. Wzór zawiera pola na dane pracownika, daty i wymiar przepracowanych nadgodzin, proponowany termin odbioru oraz miejsce na podpis. Wystarczy pobrać, uzupełnić i złożyć u pracodawcy lub przesłać drogą elektroniczną.
Tak. Pracownicy w ciąży i młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych (art. 178 § 1 i art. 203 § 1 KP), a rodzica dziecka do 8 lat — tylko za jego zgodą (art. 178 § 2 KP). Kierownicy wykonują w razie konieczności pracę poza normalnymi godzinami bez dodatku, z wyjątkiem kierowników komórek pracujących w niedziele i święta (art. 151⁴ KP). Odpracowanie wyjścia prywatnego na wniosek pracownika nie jest pracą nadliczbową (art. 151 § 2¹ KP).
Zapisz się do newslettera i pobierz materiał. Otrzymasz dostęp do ekskluzywnych treści i aktualności.
Elektroniczna ewidencja czasu pracy
Skorzystaj ze szczegółowej analizy czasu pracy i monitoruj bieżący status obecności w swojej firmie. Możesz dowolnie filtrować dane i przeglądać raporty w interesującym Cię zakresie czasu.
Postaw na elektroniczną ewidencję czasu pracy i pozbądź się zbędnej papierologii. Wszystkie najważniejsze informacje wymagane przez kodeks znajdą się w jednym miejscu. Dzięki temu nie tylko zaoszczędzisz czas i pieniądze, a także w prosty sposób spełnisz obowiązek ewidencji.