Słowniczek HR

Umowa o pracę

Wszystkie pojęcia
W skrócie

Umowa o pracę to podstawa stosunku pracy, w którym pracownik wykonuje pracę określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem, w wyznaczonym miejscu i czasie, a pracodawca zatrudnia go za wynagrodzeniem. Zatrudnienie na czas określony ogranicza limit 33 miesięcy i trzech umów.

Czym jest umowa o pracę?

Umowa o pracę różni się od umów cywilnoprawnych nie nazwą, lecz cechami stosunku prawnego. Decydują trzy elementy: podporządkowanie kierownictwu pracodawcy, wyznaczone miejsce i czas pracy oraz osobiste świadczenie pracy za wynagrodzeniem. Jeżeli te cechy występują, mamy do czynienia ze stosunkiem pracy niezależnie od tytułu dokumentu.

Kodeks przewiduje trzy rodzaje umów: na okres próbny, na czas określony i na czas nieokreślony. Okres próbny nie może przekraczać trzech miesięcy i służy sprawdzeniu kwalifikacji pracownika. Od 2023 roku jego długość powiązano z planowanym czasem trwania kolejnej umowy terminowej.

Zatrudnienie terminowe ogranicza podwójny limit. Łączny okres umów na czas określony między tymi samymi stronami nie może przekroczyć 33 miesięcy, a ich liczba — trzech. Przekroczenie któregokolwiek z tych progów oznacza, że pracownik jest zatrudniony na czas nieokreślony z mocy prawa, bez potrzeby podpisywania nowego dokumentu.

Od limitów istnieją wyjątki, ale wąskie: umowa na zastępstwo nieobecnego pracownika, prace dorywcze i sezonowe, praca na okres kadencji oraz przypadki obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy. W tym ostatnim wariancie pracodawca musi zawiadomić okręgowego inspektora pracy o zawarciu takiej umowy w ciągu pięciu dni roboczych.

Podstawa prawna

  • art. 22 § 1 Kodeks pracy Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a pracodawca do zatrudniania za wynagrodzeniem. Zobacz w ISAP
  • art. 25¹ § 1 Kodeks pracy Łączny okres zatrudnienia na czas określony między tymi samymi stronami nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów — trzech. Zobacz pełny przepis
  • art. 25¹ § 3 Kodeks pracy Przekroczenie limitu 33 miesięcy albo trzech umów powoduje, że pracownik jest zatrudniony na podstawie umowy na czas nieokreślony. Zobacz pełny przepis
  • art. 25¹ § 4 Kodeks pracy Limity nie dotyczą umów na zastępstwo, prac dorywczych i sezonowych, pracy na okres kadencji oraz obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Zobacz pełny przepis
  • art. 29 § 2 Kodeks pracy Umowę o pracę zawiera się na piśmie. Przed dopuszczeniem do pracy pracodawca musi potwierdzić pracownikowi ustalenia co do stron, rodzaju umowy i jej warunków. Zobacz w ISAP

Stan prawny na 3 sierpnia 2026

Limity umów na czas określony

LimitWartośćSkutek przekroczenia
Łączny okres zatrudnienia terminowego33 miesiąceumowa na czas nieokreślony
Liczba umów na czas określony3czwarta jest umową na czas nieokreślony
Okres próbnydo 3 miesięcynie wlicza się do limitu 33 miesięcy

Jak to wygląda w praktyce

Pracodawca zawiera z pracownikiem trzy umowy na czas określony: 12, 12 i 6 miesięcy — łącznie 30 miesięcy.

Limit liczbowy: wykorzystane 3 z 3 umów.

Limit czasowy: 30 z 33 miesięcy — jeszcze niewyczerpany.

Czwarta umowa: z mocy prawa na czas nieokreślony, mimo pozostałych 3 miesięcy limitu czasowego.

Oba limity działają niezależnie — wystarczy przekroczyć jeden z nich. To najczęstsze nieporozumienie: firmy pilnują sumy miesięcy, zapominając, że czwarta umowa przekształca się automatycznie niezależnie od jej długości.

Okres próbny liczy się osobno i nie wchodzi do limitu 33 miesięcy ani do liczby trzech umów.

Przelicz wynagrodzenie brutto na netto

Kalkulator rozbija pensję na składki ZUS, zaliczkę PIT i koszt całkowity pracodawcy. Działa w obie strony — od brutto do netto i odwrotnie.

Kalkulator wynagrodzeń

Najczęściej zadawane pytania

Podporządkowanie kierownictwu pracodawcy, wyznaczone miejsce i czas pracy oraz osobiste świadczenie pracy za wynagrodzeniem. Gdy te cechy występują, jest to stosunek pracy niezależnie od nazwy dokumentu.

Trzy, przy łącznym okresie nieprzekraczającym 33 miesięcy. Przekroczenie któregokolwiek z tych limitów oznacza zatrudnienie na czas nieokreślony z mocy prawa, bez podpisywania nowej umowy.

Nie. Umowa na okres próbny stanowi odrębny rodzaj umowy i nie jest liczona ani do limitu 33 miesięcy, ani do limitu trzech umów na czas określony.

Przy umowach na zastępstwo, pracach dorywczych i sezonowych, pracy na okres kadencji oraz gdy zachodzą obiektywne przyczyny po stronie pracodawcy. W ostatnim przypadku trzeba zawiadomić inspekcję pracy.

Na piśmie. Jeżeli umowy nie zawarto pisemnie, pracodawca przed dopuszczeniem pracownika do pracy musi potwierdzić mu na piśmie ustalenia co do stron umowy, jej rodzaju i warunków.

Maksymalnie 3 miesiące. Od 2023 roku jego długość powiązano z planowanym czasem trwania kolejnej umowy terminowej — przy umowie krótszej niż 6 miesięcy okres próbny nie przekracza miesiąca.

Strony umowy, rodzaj umowy, datę zawarcia oraz warunki pracy i płacy: rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wynagrodzenie ze wskazaniem składników, wymiar czasu pracy i termin rozpoczęcia pracy.

Powiązane pojęcia

Przejdź do pełnej listy pojęć