Spółka cywilna to najprostsza forma wspólnego prowadzenia działalności gospodarczej przez co najmniej dwie osoby. Jej podstawą prawną jest art. 860 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej ani zdolności prawnej — to nie ona, lecz wspólnicy jako osoby fizyczne (lub prawne) są stroną umów, pozwów i zobowiązań podatkowych.
Założyć spółkę cywilną mogą osoby fizyczne prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG, a także osoby prawne (np. inne spółki). Każdy wspólnik musi posiadać własny wpis w CEIDG — sama spółka nie podlega rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po zawarciu umowy spółkę należy zgłosić do urzędu skarbowego w celu uzyskania NIP oraz do Głównego Urzędu Statystycznego w celu nadania numeru REGON. Obowiązek ten wynika z ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.
Jakie elementy musi zawierać umowa spółki cywilnej?
Umowa spółki cywilnej powinna być sporządzona na piśmie — choć przepisy nie wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności, brak pisemnego dokumentu utrudnia dochodzenie roszczeń i udowodnienie ustaleń. Poniższa tabela przedstawia obowiązkowe i zalecane elementy umowy.
Element umowy
Czy obowiązkowy?
Co powinien zawierać
Dane wspólników
Tak
Imiona, nazwiska, adresy, numery PESEL, numery NIP (jeśli prowadzą JDG)
Cel gospodarczy spółki
Tak
Opis wspólnego celu, np. prowadzenie usług księgowych, handlu detalicznego
Wkłady wspólników
Tak
Rodzaj wkładu (pieniężny, rzeczowy, świadczenie usług) i jego wartość
Udział w zyskach i stratach
Zalecany
Procentowy podział; domyślnie równy, jeśli umowa milczy
Sposób reprezentacji
Zalecany
Czy każdy wspólnik działa samodzielnie, czy wymagana jest zgoda wszystkich
Czas trwania spółki
Zalecany
Na czas oznaczony lub nieoznaczony
Zasady rozwiązania spółki
Zalecany
Przesłanki wypowiedzenia, okres wypowiedzenia, sposób rozliczenia majątku
Prowadzenie spraw spółki
Zalecany
Podział obowiązków, prawo do podejmowania decyzji zwykłego zarządu
Jeśli umowa nie reguluje udziału w zyskach i stratach, zgodnie z art. 867 KC każdy wspólnik ma równy udział — niezależnie od rodzaju i wartości wniesionego wkładu. Dlatego warto precyzyjnie określić te proporcje już w treści umowy.
Aktualizacja 12 października 2026 r.: usunięto sprzeczność we wzorze umowy (§ 8 ust. 1 odsyła teraz do proporcji z § 5) oraz poprawiono limit zwolnienia z VAT (240 000 zł od 1 stycznia 2026 r.) zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263).
Czym spółka cywilna różni się od JDG i spółki z o.o.?
Wybór formy prawnej to jedna z najważniejszych decyzji na starcie biznesu. Spółka cywilna łączy prostotę jednoosobowej działalności z możliwością współpracy kilku osób, ale wiąże się z solidarną odpowiedzialnością całym majątkiem osobistym wspólników. Poniższe porównanie pomoże ocenić, czy spółka cywilna jest optymalnym rozwiązaniem.
Kryterium
Spółka cywilna
JDG (jednoosobowa działalność)
Sp. z o.o.
Liczba założycieli
Minimum 2 wspólników
1 osoba
1 lub więcej wspólników
Osobowość prawna
Brak
Brak
Tak — pełna osobowość prawna
Odpowiedzialność za długi
Solidarna, całym majątkiem osobistym
Całym majątkiem osobistym
Do wysokości wniesionych wkładów
Rejestracja
CEIDG (każdy wspólnik osobno) + NIP i REGON spółki
Proces założenia spółki cywilnej jest prostszy niż w przypadku spółek prawa handlowego i nie wymaga wizyty u notariusza. Wystarczy wykonać kilka kroków w określonej kolejności:
Zarejestruj działalność gospodarczą — każdy przyszły wspólnik musi posiadać wpis w CEIDG. Jeśli jeszcze go nie masz, złóż wniosek CEIDG-1 online na stronie biznes.gov.pl.
Sporządź umowę spółki cywilnej — w formie pisemnej, zawierając wszystkie elementy z tabeli powyżej. Skorzystaj z naszego darmowego wzoru dostępnego na tej stronie.
Opłać podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) — stawka wynosi 0,5% wartości wkładów. Deklarację PCC-3 składasz w urzędzie skarbowym w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.
Uzyskaj NIP spółki — złóż formularz NIP-2 w urzędzie skarbowym właściwym dla siedziby spółki. NIP spółki jest odrębny od NIP-ów wspólników.
Uzyskaj REGON spółki — złóż wniosek RG-OP w Głównym Urzędzie Statystycznym lub jego oddziale. Numer REGON otrzymasz w ciągu 7 dni.
Zaktualizuj wpisy wspólników w CEIDG — dodaj informację o uczestnictwie w spółce cywilnej.
Zgłoś spółkę jako płatnika ZUS — jeśli spółka będzie zatrudniać pracowników, zarejestruj ją w ZUS na formularzu ZUS ZPA.
Cały proces trwa zazwyczaj od kilku dni do dwóch tygodni. Spółka cywilna może rozpocząć działalność z dniem zawarcia umowy — nie trzeba czekać na wpis do żadnego rejestru sądowego.
Jakie są obowiązki podatkowe i księgowe wspólników spółki cywilnej?
Spółka cywilna sama w sobie nie jest podatnikiem podatku dochodowego — podatek PIT płacą indywidualnie wspólnicy, proporcjonalnie do swoich udziałów w zysku. Każdy wspólnik rozlicza się samodzielnie, wybierając formę opodatkowania: skalę podatkową (12% i 32%), podatek liniowy (19%) lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Wyboru dokonuje się przy rejestracji działalności lub do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnięto pierwszy przychód.
Spółka cywilna jest natomiast podatnikiem VAT — to ona, a nie poszczególni wspólnicy, składa deklaracje VAT i wystawia faktury z własnym NIP-em. Jeśli roczne przychody spółki nie przekraczają 2 mln euro, spółka może prowadzić uproszczoną księgowość w formie Książki Przychodów i Rozchodów (KPiR). Po przekroczeniu tego limitu obowiązkowe staje się prowadzenie pełnych ksiąg rachunkowych.
Warto również pamiętać o obowiązkach wobec ZUS. Każdy wspólnik opłaca składki społeczne i zdrowotne indywidualnie — spółka cywilna nie jest płatnikiem składek za wspólników. Jeśli jednak spółka zatrudnia pracowników, pełni rolę płatnika składek za zatrudnionych i musi rejestrować się w ZUS jako płatnik.
Gdzie pobrać darmowy wzór umowy spółki cywilnej?
Na tej stronie udostępniamy bezpłatny wzór umowy spółki cywilnej w formatach PDF i DOCX. Szablon zawiera wszystkie niezbędne elementy: dane wspólników, określenie celu gospodarczego, wkłady, podział zysków i strat, zasady reprezentacji, prowadzenie spraw spółki oraz warunki rozwiązania umowy. Wystarczy pobrać plik, uzupełnić go własnymi danymi i podpisać przez wszystkich wspólników.
Pamiętaj, że po podpisaniu umowy masz 14 dni na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę podatku od czynności cywilnoprawnych. Jeśli planujesz zawierać umowy z kontrahentami lub zatrudniać pracowników, mogą przydać Ci się również nasze darmowe wzory: umowa zlecenie oraz umowa o pracę.
Specjalistka ds. marketingu, która koncentruje się na przekuwaniu „zawiłego” na „zrozumiałe”, dbając o to, by technologia w RCPonline miała ludzką twarz. Działa w szerokim spektrum marketingu – od treści po eventy – a w bezpośrednim kontakcie z klientem stawia na pełen profesjonalizm. W pracy łączy nieszablonowe pomysły z dbaniem o dobrego ducha zespołu, tworząc teksty proste, konkretne i pełne autentyczności.
Nota redakcyjna: Wzór został przygotowany przez zespół RCPonline. Dokument ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przed użyciem dostosuj go do realiów swojej firmy, a w razie wątpliwości skonsultuj się z radcą prawnym lub inspektorem pracy.
Jak wypełnić umowę spółki cywilnej
Wzór ma 18 paragrafów i miejsce na trzech wspólników. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem (art. 860 § 2 KC), a w sprawach, których nie uregulujecie, stosuje się przepisy art. 860–875 Kodeksu cywilnego.
1
Wpisz datę, miejsce i dane wspólników
Podaj datę i miejscowość zawarcia umowy, a przy każdym wspólniku imię i nazwisko, adres oraz serię i numer dowodu osobistego. Przy dwóch wspólnikach usuń trzecią pozycję w komparycji, w § 4, § 5 i przy podpisach.
2
Określ przedmiot działalności, nazwę i siedzibę
W § 1 wpisz rodzaje działalności z kodami PKD zgodnymi z wpisami wspólników w CEIDG. W § 2 podaj nazwę z dopiskiem „spółka cywilna” i jej skrót z „s.c.”, a w § 3 miejscowość siedziby spółki.
3
Opisz wkłady wspólników
W § 4 wpisz, co wnosi każdy wspólnik: pieniądze, rzeczy, prawa albo pracę i usługi (art. 861 § 1 KC), wraz z wartością wkładu. Wartość wkładów ma znaczenie dla podatku od czynności cywilnoprawnych, który od umowy spółki wynosi 0,5 %.
4
Ustal udział w zyskach i stratach
W § 5 wpisz procentowy udział każdego wspólnika w zyskach i stratach — § 8 ust. 1 odsyła do tych proporcji, więc nie trzeba go zmieniać. Jeśli § 5 pozostanie pusty, udziały są równe. Nie można wyłączyć wspólnika od udziału w zyskach, ale można zwolnić go od udziału w stratach (art. 867 § 1 KC).
W § 6 ust. 5 podaj kwotę, powyżej której zobowiązania i wydatki wymagają zgody wszystkich wspólników. Poniżej tego progu każdy wspólnik prowadzi sprawy i reprezentuje spółkę samodzielnie (art. 865–866 KC).
6
Określ rok obrachunkowy i czas trwania spółki
W § 9 wpisz okres obrachunkowy, zwykle rok kalendarzowy, a w § 10 — czy spółka jest zawarta na czas nieoznaczony, czy do określonej daty. Przy czasie nieoznaczonym wspólnik może wystąpić ze spółki, wypowiadając udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego (art. 869 § 1 KC).
7
Uzupełnij liczbę egzemplarzy i podpisy
W § 18 wpisz liczbę egzemplarzy i po ile otrzymuje każdy wspólnik, a pod umową złóżcie podpisy wszystkich wspólników. Deklarację PCC-3 składacie i podatek płacicie w ciągu 14 dni od zawarcia umowy (art. 10 ust. 1 ustawy o PCC).
Najczęściej zadawane pytania
Przepisy Kodeksu cywilnego nie wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności — teoretycznie umowa ustna jest ważna. W praktyce jednak forma pisemna jest niezbędna: bez niej nie uzyskasz NIP i REGON spółki, nie złożysz deklaracji PCC-3, a w razie sporu nie będziesz w stanie udowodnić ustaleń dotyczących wkładów czy podziału zysków. Dlatego zawsze sporządzaj umowę na piśmie.
Bezpośredni koszt to podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) wynoszący 0,5% wartości wkładów wniesionych do spółki. Jeśli łączna wartość wkładów wynosi np. 20 000 zł, PCC wyniesie 100 zł. Rejestracja wspólników w CEIDG jest bezpłatna, a uzyskanie NIP i REGON spółki nie wiąże się z opłatami. Nie jest wymagana wizyta u notariusza, co znacząco obniża koszty w porównaniu ze spółką z o.o.
Tak. Spółka cywilna uzyskuje własny NIP (formularz NIP-2) i REGON (formularz RG-OP), odrębne od numerów poszczególnych wspólników. NIP spółki jest używany do rozliczeń VAT i wystawiania faktur, natomiast REGON identyfikuje spółkę w statystyce publicznej. Brak tych numerów uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie spółki.
Wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie i całym swoim majątkiem osobistym. Oznacza to, że wierzyciel może domagać się spłaty całego długu od dowolnego wspólnika, niezależnie od jego udziału w spółce. Dopiero po zapłacie wspólnik może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części. Ta nieograniczona odpowiedzialność to główna wada spółki cywilnej w porównaniu ze spółką z o.o.
Tak — umowę spółki cywilnej można zmieniać aneksem podpisanym przez wszystkich wspólników. Zmiana może dotyczyć np. wysokości wkładów, podziału zysków, przedmiotu działalności czy zasad reprezentacji. Jeśli aneks zwiększa wartość wkładów, konieczne jest ponowne złożenie deklaracji PCC-3 i zapłata podatku od różnicy. Zmiany warto sporządzać na piśmie z datą i podpisami wszystkich stron.
Tak. Spółka cywilna może zatrudniać pracowników na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenie lub umowy o dzieło. W takim przypadku spółka jest pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy i pełni rolę płatnika składek ZUS za zatrudnionych. Wspólnicy natomiast opłacają własne składki ZUS indywidualnie — spółka nie jest ich płatnikiem.
Spółka cywilna rozwiązuje się z kilku przyczyn: upływ czasu, na jaki została zawarta; osiągnięcie lub niemożność osiągnięcia celu; wypowiedzenie przez wspólnika (z zachowaniem terminów umownych lub ustawowego 3-miesięcznego okresu na koniec roku obrachunkowego); śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości; orzeczenie sądu. Po rozwiązaniu konieczne jest rozliczenie majątku wspólnego, zamknięcie NIP i REGON oraz wyrejestrowanie z ZUS.
Tak, ale wymaga to zgody wszystkich dotychczasowych wspólników i sporządzenia aneksu do umowy spółki. Nowy wspólnik musi posiadać wpis w CEIDG (jeśli jest osobą fizyczną) i wnieść wkład określony w aneksie. Przyjęcie nowego wspólnika wiąże się również z obowiązkiem zapłaty PCC od wartości jego wkładu oraz aktualizacją danych w urzędzie skarbowym i GUS.
To zależy od wysokości dochodów i rodzaju działalności. Skala podatkowa (12% i 32%) opłaca się przy niższych dochodach i pozwala korzystać z ulg. Podatek liniowy (19%) jest korzystny przy dochodach przekraczających ok. 120 000 zł rocznie. Ryczałt może być najlepszy dla usług z niską stawką ryczałtową (np. 8,5% dla usług najmu). Każdy wspólnik może wybrać inną formę opodatkowania — decyzje podejmuje się indywidualnie.
Spółka cywilna jest podatnikiem VAT, ale może korzystać ze zwolnienia podmiotowego, jeśli wartość jej sprzedaży (bez podatku) nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku 240 000 zł — limit obowiązujący od 1 stycznia 2026 r. (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT). Po przekroczeniu tego limitu rejestracja jako czynny podatnik VAT jest obowiązkowa. Warto pamiętać, że to spółka (nie wspólnicy) składa deklaracje VAT i wystawia faktury z NIP-em spółki.
Tak. Spółka cywilna osób fizycznych prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów albo księgi rachunkowe (art. 24a ust. 1 ustawy o PIT). Pełne księgi rachunkowe są obowiązkowe, gdy przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość 2 500 000 euro (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o rachunkowości). Przychody spółki przypisuje się wspólnikom proporcjonalnie do ich prawa do udziału w zysku (art. 8 ust. 1 ustawy o PIT).
Nieprowadzenie księgi wbrew obowiązkowi oraz jej nierzetelne prowadzenie to przestępstwa skarbowe zagrożone karą grzywny do 240 stawek dziennych (art. 60 § 1 i art. 61 § 1 KKS). W wypadku mniejszej wagi, a także przy wadliwym prowadzeniu księgi, sprawca odpowiada za wykroczenie skarbowe (art. 61 § 2–3 KKS). Kary grożą również za nieprzechowywanie księgi we wskazanym miejscu (art. 60 § 2 KKS), dlatego zasady prowadzenia i przechowywania ksiąg warto opisać w umowie spółki.
Wspólnicy muszą dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego w sposób określony w umowie, w szczególności przez wniesienie wkładów (art. 860 § 1 KC). Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki (art. 865 § 1 KC), a w czasie jej trwania nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku ani żądać jego podziału (art. 863 KC). Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie (art. 864 KC).
Zapisz się do newslettera i pobierz materiał. Otrzymasz dostęp do ekskluzywnych treści i aktualności.
Elektroniczna ewidencja czasu pracy
Skorzystaj ze szczegółowej analizy czasu pracy i monitoruj bieżący status obecności w swojej firmie. Możesz dowolnie filtrować dane i przeglądać raporty w interesującym Cię zakresie czasu.
Postaw na elektroniczną ewidencję czasu pracy i pozbądź się zbędnej papierologii. Wszystkie najważniejsze informacje wymagane przez kodeks znajdą się w jednym miejscu. Dzięki temu nie tylko zaoszczędzisz czas i pieniądze, a także w prosty sposób spełnisz obowiązek ewidencji.