Cztery gotowe wzory umowy najmu w PDF, DOCX i ODT: lokalu mieszkalnego, najmu okazjonalnego, pokoju i lokalu użytkowego. Poniżej wyjaśniamy, czym najem okazjonalny różni się od zwykłego, jakich formalności wymaga i co musi znaleźć się w umowie, żeby uniknąć sporu.
W skrócie
Umowa najmu zobowiązuje wynajmującego do oddania rzeczy do używania, a najemcę do płacenia czynszu. Kodeks cywilny nie wymaga formy pisemnej przy najmie krótszym niż rok, ale bez niej trudno cokolwiek udowodnić. Najem okazjonalny daje wynajmującemu najsilniejszą ochronę — wymaga jednak aktu notarialnego i zgłoszenia do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni.
Podstawa prawna
art. 659 § 1Kodeks cywilnyPrzez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
Zobacz pełny przepis
art. 660Kodeks cywilnyUmowa najmu nieruchomości na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie; w razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieoznaczony.
Zobacz pełny przepis
art. 19aUstawa o ochronie praw lokatorówUmowa najmu okazjonalnego może być zawarta wyłącznie przez właściciela będącego osobą fizyczną, nieprowadzącego działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali, na czas oznaczony nie dłuższy niż 10 lat.
Zobacz pełny przepis
Stan prawny na 26 sierpnia 2026
Najem okazjonalny — wymagane formalności
Wymóg
Termin i skutek
Oświadczenie o poddaniu się egzekucji
akt notarialny — przy zawarciu umowy
Wskazanie lokalu zastępczego
przy zawarciu umowy
Zgoda właściciela lokalu zastępczego
przy zawarciu umowy
Zgłoszenie do urzędu skarbowego
14 dni od rozpoczęcia najmu
Brak zgłoszenia w terminie
umowa traci ochronę najmu okazjonalnego
Maksymalny czas trwania
10 lat
Który wzór umowy najmu wybrać?
Cztery warianty różnią się nie tylko przedmiotem najmu, ale przede wszystkim zakresem ochrony wynajmującego i wymaganymi formalnościami.
Wariant
Dla kogo
Formalności
Ochrona wynajmującego
Lokal mieszkalny
Standardowy najem mieszkania
Brak dodatkowych
Standardowa — eksmisja wymaga wyroku
Najem okazjonalny
Właściciel bez działalności w zakresie najmu
Akt notarialny + zgłoszenie do US w 14 dni
Najwyższa — uproszczona eksmisja
Pokój
Najem części lokalu, mieszkania współdzielone
Brak dodatkowych
Standardowa
Lokal użytkowy
Działalność gospodarcza
VAT do czynszu
Bez ochrony lokatorskiej
Najem okazjonalny — dlaczego warto i co trzeba zrobić
Najem okazjonalny to jedyna forma, która realnie skraca drogę do odzyskania mieszkania od lokatora, który przestał płacić. Przy zwykłym najmie eksmisja wymaga wyroku sądu i wskazania lokalu socjalnego przez gminę — proces potrafi trwać latami. Przy najmie okazjonalnym najemca z góry, w akcie notarialnym, poddaje się egzekucji i wskazuje adres, pod który się wyprowadzi.
Cena za tę ochronę to trzy formalności, których nie da się pominąć:
Akt notarialny — oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji i zobowiązaniu do opróżnienia lokalu. Koszt ponosi zwykle najemca.
Wskazanie lokalu zastępczego — adres, pod którym najemca zamieszka po eksmisji, wraz ze zgodą właściciela tego lokalu.
Zgłoszenie do urzędu skarbowego w terminie 14 dni od rozpoczęcia najmu.
Brak zgłoszenia w terminie to najczęstszy błąd — umowa nadal obowiązuje, ale traci szczególną ochronę i jest traktowana jak zwykły najem. Cała korzyść z chodzenia do notariusza znika.
Najem okazjonalny może zawrzeć wyłącznie osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Firma wynajmująca mieszkania korzysta z najmu instytucjonalnego, który rządzi się innymi zasadami.
Co musi zawierać umowa najmu
Kodeks cywilny wymaga niewiele — oznaczenia stron, przedmiotu najmu i czynszu. W praktyce jednak brak kilku zapisów kończy się sporem:
Dokładny opis lokalu — adres, powierzchnia, liczba pomieszczeń, numer księgi wieczystej. Sam adres to za mało przy najmie pokoju.
Wysokość czynszu i termin płatności — oraz numer rachunku, na który ma wpływać.
Podział opłat eksploatacyjnych — kto płaci za prąd, gaz, wodę, ogrzewanie, internet i wywóz odpadów. To najczęstsze źródło nieporozumień.
Kaucja — wysokość, warunki potrącenia i termin zwrotu.
Protokół zdawczo-odbiorczy — stan techniczny i stany liczników przy wydaniu. Bez niego nie da się później wykazać, co zostało zniszczone.
Czas trwania — oznaczony czy nieoznaczony. To decyduje o możliwości wypowiedzenia.
Wypowiedzenie umowy najmu — czym różni się czas oznaczony od nieoznaczonego
Umowy na czas nieoznaczony wypowiada się z zachowaniem terminów ustawowych. Umowy na czas oznaczony można wypowiedzieć tylko wtedy, gdy sama umowa to przewiduje i wskazuje przyczyny — inaczej obie strony są związane do końca okresu.
To jedna z najczęściej pomijanych rzeczy przy podpisywaniu. Jeśli zawierasz umowę na dwa lata i nie wpiszesz przyczyn wypowiedzenia, nie wyjdziesz z niej wcześniej bez zgody drugiej strony.
Od 2023 roku osoby fizyczne nieprowadzące działalności rozliczają najem prywatny wyłącznie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Stawka wynosi 8,5% do 100 000 zł przychodu rocznie i 12,5% od nadwyżki ponad tę kwotę. Nie można odliczać kosztów — podatek liczy się od przychodu, a nie od dochodu.
Limit 100 000 zł dotyczy podatnika, a dla małżonków rozliczających się wspólnie z najmu — 200 000 zł. Opłaty eksploatacyjne, które najemca zwraca wynajmującemu, nie stanowią jego przychodu, jeśli umowa jasno wskazuje, że najemca ponosi je we własnym zakresie.
Katarzyna Grzązek
Specjalista ds. marketingu
Specjalistka ds. marketingu, która koncentruje się na przekuwaniu „zawiłego” na „zrozumiałe”, dbając o to, by technologia w RCPonline miała ludzką twarz. Działa w szerokim spektrum marketingu – od treści po eventy – a w bezpośrednim kontakcie z klientem stawia na pełen profesjonalizm. W pracy łączy nieszablonowe pomysły z dbaniem o dobrego ducha zespołu, tworząc teksty proste, konkretne i pełne autentyczności.
Nota redakcyjna: Wzór został przygotowany przez zespół RCPonline. Dokument ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przed użyciem dostosuj go do realiów swojej firmy, a w razie wątpliwości skonsultuj się z radcą prawnym lub inspektorem pracy.
Umowa najmu — najczęściej zadawane pytania
Przy najmie nieruchomości na czas dłuższy niż rok — tak. Zgodnie z art. 660 Kodeksu cywilnego niezachowanie formy pisemnej powoduje, że umowę uznaje się za zawartą na czas nieoznaczony. Przy krótszym najmie forma pisemna nie jest wymagana, ale bez niej trudno wykazać uzgodnienia dotyczące czynszu, kaucji czy stanu lokalu.
Najem okazjonalny daje wynajmującemu uproszczoną ścieżkę eksmisji: najemca z góry poddaje się egzekucji w akcie notarialnym i wskazuje lokal, do którego się wyprowadzi. Przy zwykłym najmie odzyskanie mieszkania wymaga wyroku sądu i — przy orzeczeniu prawa do lokalu socjalnego — czekania, aż gmina go wskaże.
W terminie 14 dni od rozpoczęcia najmu. To warunek zachowania szczególnej ochrony — bez zgłoszenia umowa nadal obowiązuje, ale jest traktowana jak zwykły najem, więc cała korzyść z aktu notarialnego przepada. Zgłoszenia dokonuje wynajmujący.
Wyłącznie właściciel będący osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Firma wynajmująca mieszkania korzysta z najmu instytucjonalnego. Umowę najmu okazjonalnego można zawrzeć na czas oznaczony nie dłuższy niż 10 lat.
Przy najmie okazjonalnym i instytucjonalnym kaucja nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu. Przy zwykłym najmie przepisy nie ustalają limitu, ale w praktyce stosuje się jedno- lub dwumiesięczny czynsz. Kaucja podlega zwrotowi po zdaniu lokalu, po potrąceniu ewentualnych należności.
Tylko wtedy, gdy sama umowa to przewiduje i wskazuje przyczyny wypowiedzenia. Bez takiego zapisu obie strony są związane do końca okresu, na jaki umowę zawarto. To jeden z najczęściej pomijanych zapisów przy podpisywaniu umowy na dłuższy okres.
Od 2023 roku osoby fizyczne nieprowadzące działalności rozliczają najem prywatny wyłącznie ryczałtem: 8,5% do 100 000 zł przychodu rocznie i 12,5% od nadwyżki. Kosztów nie można odliczać. Dla małżonków rozliczających się wspólnie z najmu limit wynosi 200 000 zł.
Nie, jeżeli umowa jasno wskazuje, że najemca ponosi je we własnym zakresie, a wynajmujący jedynie pośredniczy w ich przekazaniu. Wtedy kwoty zwracane przez najemcę nie zwiększają podstawy opodatkowania ryczałtem. Dlatego warto rozdzielić w umowie czynsz od opłat eksploatacyjnych.
Bez niego nie da się później wykazać, w jakim stanie lokal został wydany i jakie były stany liczników. Protokół powinien opisywać stan techniczny pomieszczeń, wyposażenie, ewentualne usterki oraz odczyty liczników prądu, gazu i wody. Sporządza się go przy wydaniu i przy zwrocie lokalu.
Na tej stronie udostępniamy cztery darmowe wzory: umowę najmu lokalu mieszkalnego, umowę najmu okazjonalnego, umowę najmu pokoju oraz umowę najmu lokalu użytkowego. Każda w formacie PDF do wydruku oraz DOCX i ODT do edycji.
Zapisz się do newslettera i pobierz materiał. Otrzymasz dostęp do ekskluzywnych treści i aktualności.
Elektroniczna ewidencja czasu pracy
Skorzystaj ze szczegółowej analizy czasu pracy i monitoruj bieżący status obecności w swojej firmie. Możesz dowolnie filtrować dane i przeglądać raporty w interesującym Cię zakresie czasu.
Postaw na elektroniczną ewidencję czasu pracy i pozbądź się zbędnej papierologii. Wszystkie najważniejsze informacje wymagane przez kodeks znajdą się w jednym miejscu. Dzięki temu nie tylko zaoszczędzisz czas i pieniądze, a także w prosty sposób spełnisz obowiązek ewidencji.