PrzepisyZmiany w L4 2026/2027. Przewodnik po nowych przepisach ZUS.
ZUS zmienia zasady L4! Dowiedz się, dlaczego pierwszy dzień choroby już nie „znika” z limitu i co grozi za pracę na zwolnieniu. Sprawdź, jak przygotować firmę na zmiany.
Zasiłek chorobowy = (przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto z 12 miesięcy − 13,71% składek pracownika) ÷ 30 × 80% × liczba dni zwolnienia; przy wynagrodzeniu 6000 zł i 10 dniach zwolnienia wynosi 1380,64 zł (art. 11 i 36 ustawy zasiłkowej).
W skrócie
Stawka 100% przysługuje m.in. za niezdolność do pracy w okresie ciąży i po wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Zasiłek za pobyt w szpitalu wynosi 70%, a przy wypadku przy pracy i chorobie zawodowej ZUS płaci 100% od pierwszego dnia.
Pracownik zarabia 6000 zł brutto miesięcznie przez cały ostatni rok i choruje 14 dni. Od podstawy odejmuje się 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika.
Z podstawy 5177,40 zł wychodzi stawka dzienna 172,58 zł. Przy zwykłej chorobie przysługuje 80% tej kwoty, czyli 138,06 zł za każdy dzień. Za 14 dni to 1932,90 zł brutto, a w ciąży – 2416,12 zł.
Kwoty brutto za 14 dni zwolnienia, wyliczone tą samą metodą co kalkulator: podstawa pomniejszona o 13,71% składek, podzielona przez 30 i pomnożona przez stawkę. Pierwszy wiersz to płaca minimalna 2026.
| Wynagrodzenie brutto | 1 dzień (80%) | 14 dni (80%) | 14 dni (100%) | 14 dni (70%, szpital) |
|---|---|---|---|---|
| 4806 zł | 110,59 zł | 1548,29 zł | 1935,36 zł | 1354,75 zł |
| 6000 zł | 138,06 zł | 1932,90 zł | 2416,12 zł | 1691,28 zł |
| 8000 zł | 184,09 zł | 2577,23 zł | 3221,54 zł | 2255,08 zł |
| 10 000 zł | 230,10 zł | 3221,46 zł | 4026,82 zł | 2818,77 zł |
Kwoty brutto, przed zaliczką na podatek dochodowy. Stawka 70% dotyczy zasiłku za pobyt w szpitalu, a za pierwsze 33 dni (14 dni po 50. roku życia) wynagrodzenie chorobowe za szpital wynosi 80%. Podstawę liczy się z 12 miesięcy przed miesiącem choroby, więc przy zmianach pensji wynik będzie inny.
System RCPonline wspiera kadry w ewidencji nieobecności, zwolnień lekarskich i rozliczeniach. Chcesz zautomatyzować naliczanie zasiłków?
Skontaktuj się z nami
PrzepisyZUS zmienia zasady L4! Dowiedz się, dlaczego pierwszy dzień choroby już nie „znika” z limitu i co grozi za pracę na zwolnieniu. Sprawdź, jak przygotować firmę na zmiany.
PrzepisyZUS ZLA logowanie i sprawdzanie e-zwolnień krok po kroku. Sprawdź, jak zweryfikować L4 pracownika w PUE ZUS i zautomatyzować import danych do systemu RCPonline.
PrzepisySzef dzwoni na L4 z „pilnym pytaniem”? Nowelizacja przepisów w 2026 roku jasno określa granice kontaktu z pracownikiem podczas choroby.
Wpisz przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto. Kalkulator sam odejmuje od niego 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalna 9,76%, rentowa 1,5%, chorobowa 2,45%), więc nie wpisuj kwoty już pomniejszonej o składki – odjęłyby się dwa razy. Przy stałej pensji wystarczy miesięczne brutto. Przy zmiennej (nadgodziny, premie, prowizje) zsumuj brutto z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania i podziel przez liczbę miesięcy.
Od wpisanego brutto odejmuje 13,71% składek, wynik dzieli przez 30, mnoży przez wybraną stawkę (80% lub 100%) i przez liczbę dni zwolnienia. Dzielnik 30 wynika z ustawy zasiłkowej i obowiązuje niezależnie od długości miesiąca. Świadczenie należy się za każdy dzień kalendarzowy na zwolnieniu, także za soboty, niedziele i święta. Przykład: 6000 zł brutto, 14 dni, stawka 80% – (6000 zł − 13,71%) / 30 × 80% × 14 = 1932,90 zł brutto.
Kalkulator nie sprawdza okresu wyczekiwania ani limitu 182 dni i nie ma stawki 70% za pobyt w szpitalu – w takim przypadku pomnóż wynik obliczony dla 80% przez 0,875. Nie stosuje też minimalnej podstawy: dla pracownika na pełnym etacie podstawa nie może być niższa niż płaca minimalna po odjęciu składek, czyli w 2026 r. 4806 zł × 86,29% = 4147,10 zł. Wynik jest kwotą brutto – od świadczenia chorobowego pobiera się zaliczkę na PIT, ale nie składki ZUS.
Podstawę liczy się ze średniego wynagrodzenia za pełne miesiące kalendarzowe przepracowane w tej firmie (art. 36 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Przykład: praca od 1 marca, choroba od połowy czerwca – średnia z marca, kwietnia i maja. Gdy niezdolność powstała przed upływem pierwszego pełnego miesiąca, podstawą jest wynagrodzenie, które pracownik otrzymałby za pełny miesiąc.
Zależy to od regulaminu wynagradzania. Do podstawy wlicza się składniki, które pracodawca obniża za czas choroby. Jeśli premia lub dodatek przysługuje w pełnej wysokości mimo zwolnienia lekarskiego, nie wchodzi do podstawy (art. 41 ustawy zasiłkowej).
Podstawę wynagrodzenia chorobowego ustala się tak jak podstawę zasiłku chorobowego (art. 92 § 2 KP). Jest nią przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem powstania niezdolności, a przy krótszym zatrudnieniu – z pełnych miesięcy (art. 36 ustawy zasiłkowej), pomniejszone o 13,71% składek społecznych. Uwzględnia się składniki, od których zapłacono składkę chorobową. Przy pełnym etacie podstawa nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie po odliczeniu 13,71%.
Podstawowa stawka to 80% podstawy wymiaru. 100% przysługuje, gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy, z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo z poddania się badaniom lub zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów u dawcy. 70% przysługuje za okres pobytu w szpitalu. Kalkulator pozwala wybrać stawkę 80% lub 100%.
Przez okres zasiłkowy, który wynosi 182 dni, a przy gruźlicy lub niezdolności do pracy w czasie ciąży – 270 dni (art. 8 ustawy zasiłkowej). Okres zasiłkowy nie odnawia się z początkiem roku kalendarzowego. Kolejne zwolnienia z przerwą nie dłuższą niż 60 dni sumuje się, jeśli dotyczą tej samej choroby. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne.
To czas nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, po którym powstaje prawo do zasiłku: 30 dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym (np. umowa o pracę) i 90 dni przy dobrowolnym (np. umowa zlecenia, działalność gospodarcza) – art. 4 ustawy zasiłkowej. Zachorowanie w pierwszych dniach nowej pracy zwykle oznacza brak prawa do świadczenia. Okres wyczekiwania nie obowiązuje m.in. przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz przy zachowaniu ciągłości ubezpieczenia z przerwą nie dłuższą niż 30 dni.
Wynagrodzenie chorobowe (art. 92 KP) pracodawca wypłaca z własnych środków za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a pracownikowi, który ukończył 50 lat – za 14 dni, poczynając od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym skończył 50 lat. ZUS nie zwraca tych kwot. Zasiłek chorobowy to świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należne od 34. (lub 15.) dnia choroby w danym roku. Oba liczy się od tej samej podstawy i według tych samych stawek.
Zależy to od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego według stanu na 30 listopada poprzedniego roku. Pracodawca, który zgłasza więcej niż 20 ubezpieczonych, jest płatnikiem zasiłków: wypłaca je razem z wynagrodzeniem i rozlicza w deklaracji rozliczeniowej ZUS. W mniejszych firmach zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS. Osobom prowadzącym działalność gospodarczą zasiłek zawsze wypłaca ZUS.
Zasiłek chorobowy przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, która stała się niezdolna do pracy, po upływie okresu wyczekiwania: 30 dni ubezpieczenia obowiązkowego albo 90 dni dobrowolnego (art. 4 ustawy zasiłkowej). Okres wyczekiwania nie obowiązuje m.in. przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy, absolwentów zgłoszonych w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły i osób z co najmniej 10-letnim ubezpieczeniem obowiązkowym. Pracownik najpierw dostaje 33 dni, a po roku, w którym skończył 50 lat, 14 dni wynagrodzenia chorobowego.
Przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku pracownik otrzymuje od pracodawcy wynagrodzenie chorobowe, a od roku po ukończeniu 50 lat – przez 14 dni (art. 92 KP). Wynosi ono 80% podstawy, także za pobyt w szpitalu, albo 100% przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy, chorobie w ciąży i badaniach dawców. Od kolejnego dnia choroby w roku przysługuje zasiłek chorobowy z ZUS. Podstawę liczy się jak podstawę zasiłku chorobowego.
Zwykle nie. Lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie (e-ZLA), które trafia do ZUS i na profil pracodawcy na platformie eZUS. Pracownik powinien jednak zawiadomić pracodawcę o nieobecności i jej przewidywanym czasie – najpóźniej w drugim dniu nieobecności, chyba że regulamin pracy stanowi inaczej. Jeżeli pracodawca nie ma profilu na eZUS, lekarz wydaje wydruk zwolnienia, który trzeba mu przekazać w ciągu 7 dni.
Tak. Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień może przeprowadzić ZUS oraz pracodawca, który jest płatnikiem zasiłków (ponad 20 ubezpieczonych). Wykonywanie pracy zarobkowej albo aktywność niezgodna z celem zwolnienia oznacza utratę prawa do świadczenia za cały okres tego zwolnienia (art. 17 ustawy zasiłkowej). Od 13 kwietnia 2026 r. przepis doprecyzowano: niezgodne z celem są działania utrudniające lub wydłużające leczenie, a zwykłe czynności dnia codziennego i czynności incydentalne nie powodują utraty zasiłku.
Pracownik zwykle niczego nie składa, bo podstawą jest elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA), które lekarz wysyła do ZUS, a ZUS udostępnia pracodawcy (art. 53 i 55 ustawy zasiłkowej). Gdy zasiłek wypłaca ZUS, bo pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób, pracodawca przekazuje zaświadczenie płatnika składek Z-3 z danymi o wynagrodzeniu. Przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy potrzebna jest karta wypadku w drodze.
Zwolnienie lekarskie wystawia upoważniony lekarz, lekarz dentysta, felczer lub starszy felczer (art. 54 ustawy zasiłkowej), co do zasady elektronicznie (e-ZLA), po bezpośrednim badaniu pacjenta. Wydruk z systemu jest dopuszczalny, gdy nie można wystawić dokumentu elektronicznego. Zwolnienie może obejmować najwyżej 3 dni przed badaniem, a dłuższy okres wstecz tylko przy zaburzeniach psychicznych stwierdzonych przez psychiatrę (§ 7 rozporządzenia z 10 listopada 2015 r.). E-ZLA trafia automatycznie do ZUS i pracodawcy.
Pracownik na zwolnieniu nie może wykonywać pracy zarobkowej ani podejmować aktywności niezgodnej z celem zwolnienia – inaczej traci zasiłek za cały okres zwolnienia (art. 17 ustawy zasiłkowej). Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy dopuszczają zwykłe czynności dnia codziennego i czynności incydentalne wymuszone istotnymi okolicznościami, którymi nie może być polecenie pracodawcy. Pracownik podaje lekarzowi adres pobytu, a jego zmianę zgłasza ZUS i pracodawcy w ciągu 3 dni, bo zwolnienie może być kontrolowane.
Pracownik powinien najpierw wezwać pracodawcę do zapłaty, a gdy to nie pomoże – złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy albo pozew do sądu pracy o zapłatę z odsetkami. Niewypłacenie wynagrodzenia chorobowego w terminie wypłaty pensji jest wykroczeniem z art. 282 § 1 KP. Pracodawca-płatnik wypłaca też zasiłek chorobowy w terminach wypłaty wynagrodzeń, a za zwłokę płaci odsetki (art. 64 ustawy zasiłkowej). Pracownik może też wystąpić do ZUS o ustalenie prawa do zasiłku (art. 63).