Zasiłek chorobowy = (przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto z 12 miesięcy − 13,71% składek pracownika) ÷ 30 × 80% × liczba dni zwolnienia; przy wynagrodzeniu 6000 zł i 10 dniach zwolnienia wynosi 1380,64 zł (art. 11 i 36 ustawy zasiłkowej).
Stawka 100% przysługuje m.in. za niezdolność do pracy w okresie ciąży i po wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
Narzędzie ma charakter poglądowy.
Podstawa wymiaru świadczenia (PLN / miesiąc)
Zasiłek chorobowy
0,00 zł
Zasiłek = (podstawa × (1 − składki ZUS)) / 30 × stawka × liczba dni. Stawka zależy m.in. od przyczyny niezdolności i stażu pracy.
Od czego zależy stawka 80% lub 100% na zwolnieniu lekarskim?
Stawka 80% dotyczy większości infekcji, chorób i urazów niezwiązanych z pracą. Stawka 100% przysługuje m.in. gdy: niezdolność przypadła w okresie ciąży, choroba powstała wskutek wypadku w drodze do/z pracy, nieobecność wynika z badań lub pobrania komórek/tkanek jako dawca. Wybierz odpowiednią stawkę w formularzu.
Przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca — w wysokości 80% podstawy. Dla pracowników po 50. roku życia okres ten skraca się do 14 dni. Po jego wyczerpaniu wypłatę przejmuje ZUS w formie zasiłku chorobowego. Stawka 100% przysługuje m.in. w ciąży, przy wypadku w drodze do pracy i przy badaniach dla dawców.
Podstawa prawna
art. 92 § 1 pkt 1Kodeks pracyZa czas niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia — do 14 dni, pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia.
Zobacz pełny przepis
art. 92 § 1 pkt 2Kodeks pracyZa czas niezdolności do pracy wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.
Zobacz pełny przepis
art. 92 § 4Kodeks pracyZa czas niezdolności do pracy trwającej łącznie dłużej niż 33 dni (odpowiednio 14 dni) pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Zobacz pełny przepis
Stan prawny na 27 sierpnia 2026
Kto płaci i ile
Sytuacja
Stawka
Kto wypłaca
Choroba, dni 1–33 w roku
80%
pracodawca
Choroba, dni 1–14 (po 50. roku życia)
80%
pracodawca
Choroba, dni powyżej 33 (lub 14)
80%
ZUS
Choroba w czasie ciąży
100%
pracodawca, potem ZUS
Wypadek w drodze do pracy lub z pracy
100%
pracodawca, potem ZUS
Wypadek przy pracy, choroba zawodowa
100%
ZUS od pierwszego dnia
Badania dla kandydatów na dawców, zabieg pobrania
100%
pracodawca, potem ZUS
Pobyt w szpitalu (zasiłek z ZUS)
70%
ZUS
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy
To dwa różne świadczenia, choć potocznie oba nazywa się „chorobowym". Wynagrodzenie chorobowe płaci pracodawca z własnych środków przez pierwsze 33 dni niezdolności w roku kalendarzowym. Dopiero po ich wyczerpaniu wchodzi zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS.
Dla pracowników, którzy ukończyli 50 lat, okres finansowany przez pracodawcę skraca się do 14 dni. Krótszy okres obowiązuje od roku następującego po roku ukończenia 50 lat — nie od dnia urodzin.
Limit 33 dni liczy się łącznie w roku kalendarzowym, ze wszystkich zwolnień, a nie osobno dla każdego. Trzy zwolnienia po 12 dni wyczerpują go niemal w całości.
Jak liczy się podstawa
Podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności. Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej — z pełnych miesięcy przepracowanych.
Od wynagrodzenia odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (13,71%). Do podstawy nie wchodzą składniki, do których pracownik zachowuje prawo w okresie choroby — na przykład dodatek stażowy wypłacany także za czas zwolnienia.
Podstawa nie ulega ponownemu ustaleniu, jeżeli przerwa między zwolnieniami nie przekroczyła 3 miesięcy kalendarzowych.
Kiedy przysługuje 100%
choroba przypadająca w okresie ciąży,
wypadek w drodze do pracy lub z pracy,
poddanie się badaniom lekarskim dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów,
poddanie się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.
Osobną kategorią jest wypadek przy pracy i choroba zawodowa — tu zasiłek w wysokości 100% wypłaca ZUS od pierwszego dnia, z ubezpieczenia wypadkowego, a limit 33 dni w ogóle nie ma zastosowania.
Okres zasiłkowy i świadczenie rehabilitacyjne
Łączny okres pobierania zasiłku chorobowego wynosi 182 dni, a przy gruźlicy i chorobie w okresie ciąży — 270 dni. Po jego wyczerpaniu, jeżeli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy, można wnioskować o świadczenie rehabilitacyjne.
Do okresu zasiłkowego wlicza się poprzednie okresy niezdolności, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni, a niezdolność wynikała z tej samej choroby.
Okres wyczekiwania
Prawo do świadczenia nabywa się po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Okresu wyczekiwania nie stosuje się m.in. do absolwentów szkół zatrudnionych w ciągu 90 dni od ukończenia nauki, do osób z co najmniej dziesięcioletnim stażem ubezpieczenia obowiązkowego oraz gdy niezdolność powstała wskutek wypadku w drodze do pracy.
ZUS zmienia zasady L4! Dowiedz się, dlaczego pierwszy dzień choroby już nie „znika” z limitu i co grozi za pracę na zwolnieniu. Sprawdź, jak przygotować firmę na zmiany.
Wpisz przeciętne miesięczne wynagrodzeniebrutto. Kalkulator sam odejmuje od niego 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalna 9,76%, rentowa 1,5%, chorobowa 2,45%), więc nie wpisuj kwoty już pomniejszonej o składki – odjęłyby się dwa razy. Przy stałej pensji wystarczy miesięczne brutto. Przy zmiennej (nadgodziny, premie, prowizje) zsumuj brutto z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania i podziel przez liczbę miesięcy.
Od wpisanego brutto odejmuje 13,71% składek, wynik dzieli przez 30, mnoży przez wybraną stawkę (80% lub 100%) i przez liczbę dni zwolnienia. Dzielnik 30 wynika z ustawy zasiłkowej i obowiązuje niezależnie od długości miesiąca. Świadczenie należy się za każdy dzień kalendarzowy na zwolnieniu, także za soboty, niedziele i święta. Przykład: 6000 zł brutto, 14 dni, stawka 80% – (6000 zł − 13,71%) / 30 × 80% × 14 = 1932,90 zł brutto.
Kalkulator nie sprawdza okresu wyczekiwania ani limitu 182 dni i nie ma stawki 70% za pobyt w szpitalu – w takim przypadku pomnóż wynik obliczony dla 80% przez 0,875. Nie stosuje też minimalnej podstawy: dla pracownika na pełnym etacie podstawa nie może być niższa niż płaca minimalna po odjęciu składek, czyli w 2026 r. 4806 zł × 86,29% = 4147,10 zł. Wynik jest kwotą brutto – od świadczenia chorobowego pobiera się zaliczkę na PIT, ale nie składki ZUS.
Podstawę liczy się ze średniego wynagrodzenia za pełne miesiące kalendarzowe przepracowane w tej firmie (art. 36 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Przykład: praca od 1 marca, choroba od połowy czerwca – średnia z marca, kwietnia i maja. Gdy niezdolność powstała przed upływem pierwszego pełnego miesiąca, podstawą jest wynagrodzenie, które pracownik otrzymałby za pełny miesiąc.
Zależy to od regulaminu wynagradzania. Do podstawy wlicza się składniki, które pracodawca obniża za czas choroby. Jeśli premia lub dodatek przysługuje w pełnej wysokości mimo zwolnienia lekarskiego, nie wchodzi do podstawy (art. 41 ustawy zasiłkowej).
Podstawę wynagrodzenia chorobowego ustala się tak jak podstawę zasiłku chorobowego (art. 92 § 2 KP). Jest nią przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 miesięcy kalendarzowych przed miesiącem powstania niezdolności, a przy krótszym zatrudnieniu – z pełnych miesięcy (art. 36 ustawy zasiłkowej), pomniejszone o 13,71% składek społecznych. Uwzględnia się składniki, od których zapłacono składkę chorobową. Przy pełnym etacie podstawa nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie po odliczeniu 13,71%.
Stawki, limity i terminy 2026
Podstawowa stawka to 80% podstawy wymiaru. 100% przysługuje, gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy, z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo z poddania się badaniom lub zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów u dawcy. 70% przysługuje za okres pobytu w szpitalu. Kalkulator pozwala wybrać stawkę 80% lub 100%.
Przez okres zasiłkowy, który wynosi 182 dni, a przy gruźlicy lub niezdolności do pracy w czasie ciąży – 270 dni (art. 8 ustawy zasiłkowej). Okres zasiłkowy nie odnawia się z początkiem roku kalendarzowego. Kolejne zwolnienia z przerwą nie dłuższą niż 60 dni sumuje się, jeśli dotyczą tej samej choroby. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne.
To czas nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, po którym powstaje prawo do zasiłku: 30 dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym (np. umowa o pracę) i 90 dni przy dobrowolnym (np. umowa zlecenia, działalność gospodarcza) – art. 4 ustawy zasiłkowej. Zachorowanie w pierwszych dniach nowej pracy zwykle oznacza brak prawa do świadczenia. Okres wyczekiwania nie obowiązuje m.in. przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz przy zachowaniu ciągłości ubezpieczenia z przerwą nie dłuższą niż 30 dni.
Wynagrodzenie chorobowe (art. 92 KP) pracodawca wypłaca z własnych środków za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a pracownikowi, który ukończył 50 lat – za 14 dni, poczynając od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym skończył 50 lat. ZUS nie zwraca tych kwot. Zasiłek chorobowy to świadczenie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należne od 34. (lub 15.) dnia choroby w danym roku. Oba liczy się od tej samej podstawy i według tych samych stawek.
Zależy to od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego według stanu na 30 listopada poprzedniego roku. Pracodawca, który zgłasza więcej niż 20 ubezpieczonych, jest płatnikiem zasiłków: wypłaca je razem z wynagrodzeniem i rozlicza w deklaracji rozliczeniowej ZUS. W mniejszych firmach zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS. Osobom prowadzącym działalność gospodarczą zasiłek zawsze wypłaca ZUS.
Zasiłek chorobowy przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, która stała się niezdolna do pracy, po upływie okresu wyczekiwania: 30 dni ubezpieczenia obowiązkowego albo 90 dni dobrowolnego (art. 4 ustawy zasiłkowej). Okres wyczekiwania nie obowiązuje m.in. przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy, absolwentów zgłoszonych w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły i osób z co najmniej 10-letnim ubezpieczeniem obowiązkowym. Pracownik najpierw dostaje 33 dni, a po roku, w którym skończył 50 lat, 14 dni wynagrodzenia chorobowego.
Przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku pracownik otrzymuje od pracodawcy wynagrodzenie chorobowe, a od roku po ukończeniu 50 lat – przez 14 dni (art. 92 KP). Wynosi ono 80% podstawy, także za pobyt w szpitalu, albo 100% przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy, chorobie w ciąży i badaniach dawców. Od kolejnego dnia choroby w roku przysługuje zasiłek chorobowy z ZUS. Podstawę liczy się jak podstawę zasiłku chorobowego.
Zwolnienie lekarskie i kontrola
Zwykle nie. Lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie (e-ZLA), które trafia do ZUS i na profil pracodawcy na platformie eZUS. Pracownik powinien jednak zawiadomić pracodawcę o nieobecności i jej przewidywanym czasie – najpóźniej w drugim dniu nieobecności, chyba że regulamin pracy stanowi inaczej. Jeżeli pracodawca nie ma profilu na eZUS, lekarz wydaje wydruk zwolnienia, który trzeba mu przekazać w ciągu 7 dni.
Tak. Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień może przeprowadzić ZUS oraz pracodawca, który jest płatnikiem zasiłków (ponad 20 ubezpieczonych). Wykonywanie pracy zarobkowej albo aktywność niezgodna z celem zwolnienia oznacza utratę prawa do świadczenia za cały okres tego zwolnienia (art. 17 ustawy zasiłkowej). Od 13 kwietnia 2026 r. przepis doprecyzowano: niezgodne z celem są działania utrudniające lub wydłużające leczenie, a zwykłe czynności dnia codziennego i czynności incydentalne nie powodują utraty zasiłku.
Pracownik zwykle niczego nie składa, bo podstawą jest elektroniczne zwolnienie lekarskie (e-ZLA), które lekarz wysyła do ZUS, a ZUS udostępnia pracodawcy (art. 53 i 55 ustawy zasiłkowej). Gdy zasiłek wypłaca ZUS, bo pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób, pracodawca przekazuje zaświadczenie płatnika składek Z-3 z danymi o wynagrodzeniu. Przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy potrzebna jest karta wypadku w drodze.
Zwolnienie lekarskie wystawia upoważniony lekarz, lekarz dentysta, felczer lub starszy felczer (art. 54 ustawy zasiłkowej), co do zasady elektronicznie (e-ZLA), po bezpośrednim badaniu pacjenta. Wydruk z systemu jest dopuszczalny, gdy nie można wystawić dokumentu elektronicznego. Zwolnienie może obejmować najwyżej 3 dni przed badaniem, a dłuższy okres wstecz tylko przy zaburzeniach psychicznych stwierdzonych przez psychiatrę (§ 7 rozporządzenia z 10 listopada 2015 r.). E-ZLA trafia automatycznie do ZUS i pracodawcy.
Pracownik na zwolnieniu nie może wykonywać pracy zarobkowej ani podejmować aktywności niezgodnej z celem zwolnienia – inaczej traci zasiłek za cały okres zwolnienia (art. 17 ustawy zasiłkowej). Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy dopuszczają zwykłe czynności dnia codziennego i czynności incydentalne wymuszone istotnymi okolicznościami, którymi nie może być polecenie pracodawcy. Pracownik podaje lekarzowi adres pobytu, a jego zmianę zgłasza ZUS i pracodawcy w ciągu 3 dni, bo zwolnienie może być kontrolowane.
Pracownik powinien najpierw wezwać pracodawcę do zapłaty, a gdy to nie pomoże – złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy albo pozew do sądu pracy o zapłatę z odsetkami. Niewypłacenie wynagrodzenia chorobowego w terminie wypłaty pensji jest wykroczeniem z art. 282 § 1 KP. Pracodawca-płatnik wypłaca też zasiłek chorobowy w terminach wypłaty wynagrodzeń, a za zwłokę płaci odsetki (art. 64 ustawy zasiłkowej). Pracownik może też wystąpić do ZUS o ustalenie prawa do zasiłku (art. 63).