Skierowanie na badania lekarskie — darmowy wzór do pobrania

Skierowanie na badania lekarskie to obowiązkowy dokument, który pracodawca wystawia przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Bez aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych żaden pracownik nie może legalnie rozpocząć wykonywania obowiązków. Obowiązek ten wynika wprost z art. 229 Kodeksu pracy i dotyczy zarówno badań wstępnych, okresowych, jak i kontrolnych. Na tej stronie wyjaśniamy, jak prawidłowo wypełnić skierowanie, jakie elementy musi zawierać oraz w jakich sytuacjach jest wymagane. Na dole strony znajdziesz darmowy wzór do pobrania w formacie PDF i DOCX.

Czym jest skierowanie na badania lekarskie i dlaczego jest wymagane?

Skierowanie na badania lekarskie to dokument, w którym pracodawca informuje lekarza medycyny pracy o rodzaju stanowiska, warunkach pracy oraz czynnikach szkodliwych lub uciążliwych występujących na danym stanowisku. Lekarz na tej podstawie przeprowadza odpowiednie badania i wydaje orzeczenie o zdolności lub przeciwwskazaniach do wykonywania pracy.

Wystawienie skierowania jest obowiązkiem pracodawcy wynikającym z przepisów Kodeksu pracy. Pracodawca, który dopuści do pracy osobę bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, narusza przepisy BHP (art. 283 § 1 KP). Od 8 lipca 2026 r. grozi za to grzywna od 2000 do 60 000 zł, a w postępowaniu mandatowym Państwowa Inspekcja Pracy może nałożyć do 5000 zł. Skierowanie wystawia się w dwóch egzemplarzach — jeden otrzymuje osoba kierowana na badania (§ 4 ust. 1a rozporządzenia z 30 maja 1996 r.).

Jakie są rodzaje badań lekarskich pracowników?

Przepisy Kodeksu pracy wyróżniają trzy kategorie obowiązkowych badań pracowniczych. Na każde badanie pracodawca wystawia osobne skierowanie, ale zawsze na tym samym urzędowym wzorze — rodzaj badania zaznacza się w nagłówku dokumentu.

Warto pamiętać, że badania okresowe powinny być przeprowadzane przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia. Pracodawca jest odpowiedzialny za monitorowanie tych terminów i terminowe wystawianie skierowań.

Jeden wzór skierowania na badania wstępne, okresowe i kontrolne

Wzór skierowania określa załącznik nr 3a do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 607 ze zm.). To jeden formularz dla wszystkich trzech rodzajów badań. W nagłówku „Skierowanie na badania lekarskie (wstępne/okresowe/kontrolne*)” skreśla się niepotrzebne warianty — nasz wzór do pobrania ma dokładnie ten układ. Zmiany rozporządzenia z 2026 r. (Dz. U. poz. 456 i 726) dotyczyły orzeczeń i ołowiu, a wzoru skierowania nie zmieniły.

Rodzaj badania musi być w skierowaniu wskazany, bo od niego zależy zakres badania i treść orzeczenia (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Stan prawny na 24 września 2026 r.

Skierowanie na badania wstępne — kiedy jest wymagane?

Skierowanie na badania wstępne pracodawca wystawia przed dopuszczeniem do pracy. Zgodnie z art. 229 § 1 Kodeksu pracy badaniom wstępnym podlegają:

• osoby przyjmowane do pracy — niezależnie od wymiaru etatu i rodzaju umowy o pracę,
• pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy,
• pozostali pracownicy przenoszeni na stanowiska, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

W skierowaniu na badania wstępne pracodawca może wskazać dwa lub więcej stanowisk, w kolejności odpowiadającej potrzebom firmy (§ 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Badań nie przeprowadza się przy ponownym zatrudnieniu w ciągu 30 dni na tym samym stanowisku albo — u nowego pracodawcy — gdy kandydat przedstawi aktualne orzeczenie i skierowanie, a warunki pracy są takie same (art. 229 § 1¹–1³ KP). Wyjątki omawiamy niżej.

Skierowanie na badania okresowe — jak często?

Każdy pracownik podlega badaniom okresowym (art. 229 § 2 KP). Przepisy nie podają jednej częstotliwości: termin kolejnego badania wyznacza lekarz medycyny pracy i wpisuje go w orzeczeniu, kierując się wskazówkami metodycznymi z rozporządzenia i czynnikami opisanymi w skierowaniu. Pracodawca wystawia skierowanie na badania okresowe tak, aby nowe orzeczenie było gotowe przed upływem ważności poprzedniego — pracownika bez aktualnego orzeczenia nie wolno dopuścić do pracy (art. 229 § 4 KP).

Badania okresowe przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia i zwrotem kosztów przejazdu do innej miejscowości (art. 229 § 3 KP). Pracownicy narażeni na substancje rakotwórcze lub pyły zwłókniające mają prawo do badań okresowych także po zakończeniu pracy w narażeniu (art. 229 § 5 KP). Terminy badań warto prowadzić razem z ewidencją czasu pracy, bo dzień badania jest dniem pracy.

Skierowanie na badania kontrolne — po jakiej nieobecności?

Skierowanie na badania kontrolne jest wymagane, gdy niezdolność do pracy spowodowana chorobą trwała dłużej niż 30 dni (art. 229 § 2 KP). Celem badania jest ustalenie, czy pracownik może wrócić na dotychczasowe stanowisko, dlatego pracodawca wystawia skierowanie przed pierwszym dniem powrotu. Do 30 dni wlicza się cały nieprzerwany okres zwolnienia lekarskiego z powodu choroby pracownika.

Obowiązek nie powstaje po innych nieobecnościach — urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, wychowawczym czy wypoczynkowym — ani po zwolnieniu na opiekę nad chorym członkiem rodziny, bo przepis mówi o niezdolności do pracy samego pracownika. Jeżeli badanie kontrolne nie odbędzie się przed powrotem, pracownik nie może zostać dopuszczony do pracy, a za dzień oczekiwania na badanie z przyczyn leżących po stronie pracodawcy zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Co powinno zawierać skierowanie na badania lekarskie?

Treść skierowania reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. Dokument musi zawierać precyzyjne informacje, aby lekarz medycyny pracy mógł właściwie ocenić zdolność pracownika do wykonywania obowiązków na danym stanowisku.

Szczegółowy opis czynników szkodliwych jest niezwykle istotny. Im dokładniej pracodawca określi warunki pracy, tym trafniejsze będzie orzeczenie lekarza medycyny pracy. Nieprecyzyjne skierowanie może skutkować koniecznością ponownego badania.

Kiedy pracodawca nie musi kierować pracownika na badania wstępne?

Art. 229 § 1¹ Kodeksu pracy przewiduje wyjątki od obowiązku kierowania na badania wstępne. Pracodawca nie musi wystawiać skierowania, gdy:

• Ponowne zatrudnienie u tego samego pracodawcy — pracownik wraca na to samo lub podobne stanowisko w ciągu 30 dni od rozwiązania poprzedniej umowy, a jego orzeczenie lekarskie jest nadal aktualne.
• Zatrudnienie u nowego pracodawcy — pracownik podejmuje pracę w ciągu 30 dni od ustania poprzedniego zatrudnienia, na stanowisko o takich samych warunkach, i posiada aktualne orzeczenie wraz z kopią skierowania od poprzedniego pracodawcy.

Te zwolnienia nie dotyczą osób wykonujących prace szczególnie niebezpieczne — w takich przypadkach nowe badania wstępne są zawsze wymagane, niezależnie od posiadanego orzeczenia. Jeśli zatrudniasz nowego pracownika, sprawdź nasz kompletny przewodnik po zatrudnianiu pracowników, który opisuje wszystkie formalności krok po kroku.

Kto ponosi koszty badań lekarskich i ile trwa proces?

Koszty wszystkich obowiązkowych badań lekarskich ponosi wyłącznie pracodawca — wynika to z art. 229 § 6 Kodeksu pracy. Dotyczy to badań wstępnych, okresowych i kontrolnych. Pracodawca pokrywa również koszty dojazdu pracownika do placówki medycyny pracy, jeśli znajduje się ona w innej miejscowości.

Badania odbywają się w godzinach pracy, a za czas niewykonywania obowiązków z powodu badań pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Sam proces trwa zazwyczaj od jednego do kilku dni — w zależności od rodzaju stanowiska i zakresu wymaganych badań specjalistycznych (np. badania okulistyczne, audiometryczne, psychotechniczne).

Pracodawca powinien podpisać umowę z placówką medycyny pracy, co gwarantuje sprawną obsługę i jasne zasady rozliczeń. Od 17 kwietnia 2026 r. lekarz wydaje orzeczenie co do zasady w postaci elektronicznej: pracownik widzi je na Internetowym Koncie Pacjenta, a pracodawca otrzymuje je od placówki medycyny pracy w sposób określony w umowie. Papierowe orzeczenia można wystawiać według dotychczasowych zasad przez 6 miesięcy od tej daty. Orzeczenie przechowuje się w części B akt osobowych.

Co się dzieje, gdy pracownik nie przejdzie badań lekarskich?

Jeśli lekarz medycyny pracy wyda orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na danym stanowisku, pracodawca nie może dopuścić tej osoby do wykonywania obowiązków. W takiej sytuacji możliwe są następujące scenariusze:

• Przeniesienie na inne stanowisko — pracodawca może zaproponować stanowisko odpowiednie do stanu zdrowia pracownika, z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia przez określony czas.
• Rozwiązanie umowy o pracę — jeśli przeniesienie nie jest możliwe, pracodawca może wypowiedzieć umowę. Przyczyna wypowiedzenia jest uzasadniona i nie wymaga zgody pracownika.
• Odwołanie od orzeczenia — zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą odwołać się od orzeczenia do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy w ciągu 7 dni od jego otrzymania.

Warto wiedzieć, że po zatrudnieniu niezbędne jest również prawidłowe wypełnienie kwestionariusza osobowego, a podstawą współpracy jest umowa o pracę — oba dokumenty znajdziesz do pobrania na naszej stronie.

Bez orzeczenia lekarskiego z badań wstępnych pracownika nie wolno dopuścić do pracy. Pozostałe warunki, które trzeba spełnić przed pierwszym dniem, wraz z terminami zgłoszeń zebraliśmy w przewodniku zatrudnienie pracownika krok po kroku.

Jak wypełnić skierowanie na badania lekarskie

Badania wstępne, okresowe i kontrolne przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę (art. 229 § 4a KP). Wzór odpowiada załącznikowi nr 3a do rozporządzenia w sprawie badań lekarskich pracowników, a skierowanie wydaje się w dwóch egzemplarzach (§ 4 ust. 1a).

1. 1

   Wpisz oznaczenie pracodawcy, miejscowość i datę

   W lewym górnym polu podaj nazwę i adres pracodawcy (lub przystaw pieczątkę), a w prawym — miejscowość i datę wystawienia skierowania.

2. 2

   Wskaż rodzaj badania

   W nagłówku skreśl niepotrzebne warianty „wstępne/okresowe/kontrolne” — rodzaj badania musi być w skierowaniu określony (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Na badanie kontrolne kierujesz pracownika po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni (art. 229 § 2 KP).

3. 3

   Uzupełnij dane osoby kierowanej

   Wpisz imię i nazwisko, numer PESEL i adres zamieszkania oraz skreśl niepasujące formy („zatrudnionego / podejmującego pracę”). Gdy osoba nie ma numeru PESEL, podaj serię, numer i nazwę dokumentu tożsamości, a u kandydata do pracy — także datę urodzenia.

4. 4

   Określ stanowisko i opisz pracę

   Podaj nazwę stanowiska; przy badaniach wstępnych możesz wskazać dwa lub więcej stanowisk w kolejności odpowiadającej potrzebom firmy (§ 4 ust. 2 pkt 2). W polu z przypisem *** opisz rodzaj pracy, podstawowe czynności oraz sposób i czas ich wykonywania, np. „praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, jazda samochodem służbowym”.

5. 5

   Wpisz czynniki szkodliwe i uciążliwe

   W pięciu grupach — czynniki fizyczne, pyły, chemiczne, biologiczne oraz inne, w tym niebezpieczne — wpisz nazwę czynnika i wielkość narażenia według aktualnych badań i pomiarów (§ 4 ust. 2 pkt 4). Gdy w danej grupie nie ma narażenia, wpisz „brak”, a na końcu podaj łączną liczbę wskazanych czynników.

6. 6

   Podpisz skierowanie i wydaj jeden egzemplarz

   Skierowanie podpisuje pracodawca lub osoba upoważniona; jeden egzemplarz otrzymuje osoba kierowana na badania, drugi pracodawca przechowuje (art. 229 § 7 KP) — przy kandydacie w części A, a przy pracowniku w części B akt osobowych (§ 3 pkt 1 i pkt 2 lit. r rozporządzenia w sprawie dokumentacji pracowniczej). Bez aktualnego orzeczenia nie wolno dopuścić do pracy (art. 229 § 4 KP).

Najczęściej zadawane pytania

Czy na badania wstępne, okresowe i kontrolne potrzebne są różne wzory skierowania?

Nie. Urzędowy wzór skierowania z załącznika nr 3a do rozporządzenia z 30 maja 1996 r. jest jeden dla wszystkich trzech rodzajów badań. W nagłówku skreśla się niepotrzebne warianty „wstępne/okresowe/kontrolne”. Na każde badanie wystawia się jednak osobne skierowanie z aktualnym opisem stanowiska i czynników szkodliwych.

Po ilu dniach zwolnienia lekarskiego potrzebne są badania kontrolne?

Gdy niezdolność do pracy spowodowana chorobą trwała dłużej niż 30 dni (art. 229 § 2 KP). Pracodawca wystawia skierowanie przed powrotem pracownika. Obowiązek nie dotyczy urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego ani wychowawczego, a także zwolnienia na opiekę nad chorym członkiem rodziny, bo przepis mówi o chorobie samego pracownika.

Kto wystawia skierowanie na badania lekarskie?

Skierowanie wystawia pracodawca lub osoba przez niego upoważniona. To pracodawca odpowiada za określenie stanowiska pracy i czynników szkodliwych. Pracownik nie może samodzielnie skierować się na badania medycyny pracy — dokument musi pochodzić od pracodawcy i być podpisany przez osobę upoważnioną; pieczęć firmowa nie jest wymagana. Skierowanie wystawia się w dwóch egzemplarzach, z których jeden otrzymuje osoba kierowana na badania.

Ile kosztują badania lekarskie i kto za nie płaci?

Wszystkie koszty obowiązkowych badań lekarskich ponosi pracodawca — wynika to z art. 229 § 6 Kodeksu pracy. Koszt standardowego badania wstępnego wynosi zazwyczaj od 100 do 200 zł, ale może być wyższy przy stanowiskach wymagających badań specjalistycznych. Pracodawca pokrywa również koszty dojazdu do placówki medycyny pracy.

Jak długo ważne jest orzeczenie lekarskie?

Okres ważności orzeczenia określa lekarz medycyny pracy i zależy od rodzaju stanowiska oraz warunków pracy. Badania okresowe są zazwyczaj ważne od 1 do 5 lat. Przy stanowiskach z czynnikami szczególnie szkodliwymi termin jest krótszy. Orzeczenie traci ważność także w przypadku zmiany stanowiska na inne z odmiennymi czynnikami ryzyka.

Czy pracownik może odmówić badań lekarskich?

Pracownik nie może odmówić poddania się obowiązkowym badaniom lekarskim. Odmowa stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych i może skutkować niedopuszczeniem do pracy bez prawa do wynagrodzenia, a w skrajnych przypadkach — rozwiązaniem umowy o pracę. Badania są elementem ochrony zdrowia i bezpieczeństwa zarówno pracownika, jak i współpracowników.

Kiedy trzeba wykonać badania kontrolne?

Badania kontrolne są wymagane, gdy pracownik wraca do pracy po niezdolności spowodowanej chorobą trwającą dłużej niż 30 dni. Ich celem jest potwierdzenie, że pracownik odzyskał zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku. Pracodawca wystawia skierowanie na badania kontrolne przed pierwszym dniem powrotu pracownika do obowiązków.

Czy można wykorzystać stare badania u nowego pracodawcy?

Tak, pod warunkiem że nowe zatrudnienie nastąpi w ciągu 30 dni od ustania poprzedniego stosunku pracy, stanowisko ma identyczne warunki, a pracownik posiada aktualne orzeczenie lekarskie i kopię skierowania od poprzedniego pracodawcy. Wyjątek stanowią prace szczególnie niebezpieczne — w takim przypadku nowe badania są zawsze obligatoryjne.

Co grozi pracodawcy za brak skierowania na badania?

Dopuszczenie pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika. Od 8 lipca 2026 r. grozi za nie grzywna od 2000 do 60 000 zł (art. 283 § 1 KP), a w postępowaniu mandatowym inspektor pracy może nałożyć do 5000 zł. W razie wypadku przy pracy brak aktualnego orzeczenia obciąża pracodawcę w postępowaniu powypadkowym i w ewentualnym sporze o odszkodowanie.

Jak odwołać się od orzeczenia lekarza medycyny pracy?

Zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą złożyć odwołanie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy w ciągu 7 dni od otrzymania orzeczenia. Od 17 kwietnia 2026 r. odwołanie składa się za pośrednictwem podstawowej jednostki służby medycyny pracy, w której wydano orzeczenie. Ponowne badanie przeprowadza ośrodek wojewódzki, a jego orzeczenie jest ostateczne i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.

Czy badania lekarskie odbywają się w godzinach pracy?

Tak — zgodnie z art. 229 § 3 Kodeksu pracy badania okresowe i kontrolne przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas niewykonywania obowiązków z powodu badań pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Jeśli pracownik musi dojechać do placówki w innym mieście, pracodawca pokrywa koszty przejazdu.

Gdzie przechowywać orzeczenie lekarskie?

Pracodawca przechowuje orzeczenie lekarskie w części B akt osobowych pracownika — razem z dokumentami dotyczącymi przebiegu zatrudnienia. Kopię skierowania również należy zachować w aktach. Dokumenty te powinny być przechowywane przez cały okres zatrudnienia, a po jego zakończeniu — przez 10 lat, zgodnie z obowiązującymi przepisami o dokumentacji pracowniczej.

Co się dzieje, jeśli pracownik nie przejdzie badań lekarskich?

Bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy (art. 229 § 4 KP) – dotyczy to zarówno niestawienia się na badania, jak i orzeczenia stwierdzającego przeciwwskazania. Poddawanie się badaniom jest obowiązkiem pracownika (art. 211 pkt 5 KP), więc uchylanie się od nich może skutkować karą porządkową. Od orzeczenia stwierdzającego przeciwwskazania zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą się odwołać w ciągu 7 dni.

Kto wykonuje badania lekarskie?

Badania wstępne, okresowe i kontrolne przeprowadza lekarz spełniający dodatkowe wymagania kwalifikacyjne, najczęściej specjalista medycyny pracy (art. 9 ust. 1 ustawy o służbie medycyny pracy). Co do zasady musi on być wpisany do rejestru prowadzonego przez wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Pracodawca kieruje pracowników do podstawowej jednostki służby medycyny pracy, z którą zawarł pisemną umowę (art. 12 ust. 1 ustawy), i wystawia skierowanie opisujące stanowisko oraz czynniki szkodliwe.