Wniosek o urlop z powodu siły wyższej - darmowy wzór do pobrania 2026

Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej to jedno z uprawnień pracowniczych zapisanych w Kodeksie pracy od kwietnia 2023 roku. Przysługuje w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w ciągu roku kalendarzowego, a pracownik zachowuje za ten czas prawo do 50% wynagrodzenia. Poniżej znajdziesz gotowy wzór wniosku do pobrania w formacie PDF i DOC, a także szczegółowe wyjaśnienie zasad korzystania z tego uprawnienia w 2026 roku.

Szukasz samego wniosku o urlop? Pobierz darmowe wzory wniosków urlopowych — wypoczynkowy, na żądanie, bezpłatny i okolicznościowy.

Czym jest zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej?

To uprawnienie pozwalające na pilne opuszczenie miejsca pracy w nagłych sytuacjach rodzinnych. Zgodnie z art. 148¹ Kodeksu pracy, pracownik może skorzystać ze zwolnienia, gdy wystąpią pilne sprawy rodzinne spowodowane chorobą lub wypadkiem, jeśli natychmiastowa obecność pracownika jest niezbędna.

Przepis ten wdrożył do polskiego prawa wymogi dyrektywy work-life balance (2019/1158). Zwolnienie przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, niezależnie od stażu pracy i wymiaru etatu. Osoby pracujące w niepełnym wymiarze otrzymują proporcjonalnie przeliczony limit godzinowy, przy czym niepełna godzina jest zaokrąglana w górę.

Ile wynosi wymiar zwolnienia i jakie jest wynagrodzenie?

Pracownikowi przysługują 2 dni albo 16 godzin zwolnienia w roku kalendarzowym. O sposobie rozliczania (dni lub godziny) decyduje sam pracownik przy pierwszym wniosku w danym roku. Za czas zwolnienia zachowuje prawo do 50% wynagrodzenia, obliczanego tak jak wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego. Niewykorzystany limit przepada z końcem roku i nie podlega wypłacie ekwiwalentu.

Czym różni się urlop z powodu siły wyższej od urlopu na żądanie i urlopu opiekuńczego?

Te trzy uprawnienia bywają mylone, jednak znacząco się różnią pod względem celu, wymiaru oraz wynagrodzenia. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze różnice:

Cecha	Siła wyższa (art. 1481 KP)	Urlop na żądanie (art. 1672 KP)	Urlop opiekuńczy (art. 1731 KP)
Wymiar roczny	2 dni / 16 godzin	4 dni (z puli urlopu wypoczynkowego)	5 dni
Wynagrodzenie	50% wynagrodzenia	100% wynagrodzenia	Bezpłatny
Cel / przyczyna	Nagła choroba lub wypadek w rodzinie	Dowolna (bez podawania przyczyny)	Opieka nad osobą bliską wymagającą wsparcia
Czy wlicza się do urlopu wypoczynkowego?	Nie	Tak	Nie
Możliwość rozliczenia w godzinach	Tak	Nie	Nie

Więcej o urlopie opiekuńczym przeczytasz w artykule: Urlop opiekuńczy - kiedy i komu przysługuje?

Co powinien zawierać wniosek o zwolnienie z powodu siły wyższej?

Prawidłowo sporządzony wniosek powinien zawierać kilka kluczowych elementów formalnych. Choć przepisy nie narzucają ścisłego szablonu, poniższe dane są niezbędne, aby wniosek był skuteczny:

Element wniosku	Opis / wyjaśnienie
Dane pracownika	Imię, nazwisko, stanowisko, dział
Dane pracodawcy	Nazwa firmy, imię i nazwisko przełożonego
Wymiar zwolnienia	Cały dzień lub konkretna liczba godzin (np. 4 godziny)
Data zwolnienia	Dzień, w którym pracownik korzysta ze zwolnienia
Ogólne uzasadnienie	Wskazanie, że przyczyną jest siła wyższa (pilne sprawy rodzinne)
Podstawa prawna	Art. 1481 Kodeksu pracy (opcjonalnie, ale zalecane)
Data i podpis	Potwierdzenie złożenia wniosku przez pracownika

Warto pamiętać, że pracownik nie ma obowiązku szczegółowego opisywania okoliczności zdarzenia. Wystarczy ogólne wskazanie, że przyczyną jest nagła sprawa rodzinna spowodowana chorobą lub wypadkiem. Pracodawca nie może żądać zaświadczeń lekarskich ani dokumentacji potwierdzającej przyczynę w momencie składania wniosku.

Kiedy i jak złożyć wniosek o siłę wyższą?

Wniosek można złożyć najpóźniej w dniu, w którym pracownik zamierza skorzystać ze zwolnienia. To kluczowa różnica w porównaniu np. z urlopem wypoczynkowym, który wymaga wcześniejszego planowania. Zgłoszenie może nastąpić w dowolnej formie - ustnie, telefonicznie, e-mailem lub przez system kadrowy.

Po ustnym zgłoszeniu pracodawca ma prawo poprosić o pisemne potwierdzenie wniosku, jednak nie może uzależniać udzielenia zwolnienia od dopełnienia tej formalności. Zgodnie z przepisami, pracodawca jest zobowiązany udzielić zwolnienia na żądanie pracownika. Odmowa jest dopuszczalna jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy okoliczności wyraźnie nie spełniają przesłanek siły wyższej.

Więcej na temat regulacji prawnych przeczytasz tutaj: Urlop z powodu siły wyższej - jak reguluje go Kodeks pracy?

Jakie sytuacje uprawniają do skorzystania ze zwolnienia?

Przepis mówi o pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, gdy natychmiastowa obecność pracownika jest niezbędna. W praktyce obejmuje to m.in.:

• Nagłą chorobę dziecka - np. wysoka gorączka wymagająca pilnej wizyty lekarskiej.
• Wypadek członka rodziny - np. współmałżonka, rodzica lub dziecka.
• Nagłe zdarzenie losowe - np. hospitalizacja bliskiej osoby, gdy pracownik musi zapewnić opiekę nad innymi członkami rodziny.

Warto wiedzieć, że pojęcie "rodziny" w kontekście tego przepisu obejmuje nie tylko małżonka i dzieci, ale również rodziców, teściów i inne osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie jest natomiast wymagane, by sytuacja miała charakter katastrofy naturalnej czy klęski żywiołowej. Ciekawym zagadnieniem jest też to, czy np. oblodzenie drogi może stanowić przesłankę zwolnienia - dowiesz się o tym z artykułu: Siła wyższa a lód na drodze - czy należy ci się wolne?

Jak prawidłowo ewidencjonować zwolnienie z powodu siły wyższej?

Pracodawca ma obowiązek odnotowania zwolnienia z powodu siły wyższej w karcie ewidencji czasu pracy. Zwolnienie to oznacza się odrębnym kodem (najczęściej "SW" lub "ZSW") i nie wlicza się go do puli urlopu wypoczynkowego. Informacja o wykorzystanym wymiarze powinna znaleźć się również na karcie urlopowej pracownika.

Zgodnie z wytycznymi Państwowej Inspekcji Pracy, pracodawca powinien prowadzić rejestr wykorzystania tego zwolnienia, aby kontrolować limit roczny każdego pracownika. Niewłaściwe ewidencjonowanie lub odmowa udzielenia przysługującego zwolnienia może skutkować grzywną w ramach odpowiedzialności za wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Jak wypełnić wniosek o urlop z powodu siły wyższej

Choć wzór i potoczny język mówią o „urlopie”, art. 148¹ KP przewiduje zwolnienie od pracy: 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym, z zachowaniem prawa do połowy wynagrodzenia. Przysługuje ono w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, gdy niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika.

1. 1

   Wpisz datę oraz dane stron

   W prawym górnym rogu podaj miejscowość i datę, po lewej imię i nazwisko oraz stanowisko, a w polu „dane pracodawcy” nazwę i adres firmy.

2. 2

   Wybierz: dni albo godziny

   Wpisz rok kalendarzowy, którego dotyczy zwolnienie, i uzupełnij tylko jedno pole — liczbę dni albo liczbę godzin. O sposobie wykorzystania zwolnienia w danym roku decydujesz w pierwszym wniosku (art. 148¹ § 2 KP), więc kolejne wnioski w tym roku składasz w tej samej jednostce.

3. 3

   Przelicz godziny przy niepełnym etacie

   Przy niepełnym wymiarze czasu pracy 16 godzin zmniejsza się proporcjonalnie, a niepełną godzinę zaokrągla się w górę (art. 148¹ § 4 KP) — na pół etatu przysługuje więc 8 godzin. Odpowiednio ustala się wymiar godzinowy pracownika, którego dobowa norma czasu pracy jest niższa niż 8 godzin (§ 5).

4. 4

   Wpisz termin zwolnienia

   Podaj daty „od” i „do”, a przy zwolnieniu godzinowym także godziny nieobecności. Wniosek możesz zgłosić najpóźniej w dniu, w którym korzystasz ze zwolnienia (art. 148¹ § 3 KP).

5. 5

   Opisz krótko okoliczności

   W polu uzasadnienia wystarczy wskazać pilną sprawę rodzinną spowodowaną chorobą lub wypadkiem, np. „nagła choroba dziecka”. Przepis nie wymaga szczegółowego opisu zdarzenia ani dołączania dokumentów.

6. 6

   Podpisz wniosek i przekaż go pracodawcy

   Podpisz wniosek i złóż go przełożonemu lub w dziale kadr. Pracodawca jest obowiązany udzielić zwolnienia zgłoszonego w terminie (art. 148¹ § 3 KP); w części przeznaczonej dla niego skreśla niepotrzebne „wyrażam zgodę/nie wyrażam zgody” i podpisuje wniosek.

Najczęściej zadawane pytania

Ile płatne jest zwolnienie z powodu siły wyższej?

Za czas zwolnienia z powodu siły wyższej pracownik otrzymuje 50% wynagrodzenia, obliczanego na zasadach takich samych jak wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że uwzględnia się nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również zmienne składniki (np. premie regulaminowe) z odpowiedniego okresu.

Czy pracodawca może odmówić udzielenia wolnego z powodu siły wyższej?

Co do zasady - nie. Pracodawca jest zobowiązany udzielić zwolnienia na żądanie pracownika zgłoszone najpóźniej w dniu korzystania z tego uprawnienia. Odmowa jest możliwa wyłącznie wtedy, gdy okoliczności wskazane przez pracownika w oczywisty sposób nie spełniają przesłanek określonych w art. 148¹ Kodeksu pracy.

Czy siła wyższa to to samo co urlop na żądanie?

Nie, to dwa odrębne uprawnienia. Urlop na żądanie to część urlopu wypoczynkowego (4 dni, 100% wynagrodzenia), a zwolnienie z powodu siły wyższej to dodatkowe 2 dni w roku (50% wynagrodzenia), przeznaczone wyłącznie na nagłe sprawy rodzinne spowodowane chorobą lub wypadkiem. Siła wyższa nie pomniejsza puli urlopu wypoczynkowego.

Czy można brać siłę wyższą na godziny?

Tak. Przy składaniu pierwszego wniosku w danym roku kalendarzowym pracownik decyduje, czy chce rozliczać zwolnienie w dniach (2 dni) czy w godzinach (16 godzin). Wybór godzinowy daje większą elastyczność - np. można wyjść z pracy na 3 godziny w jednym dniu, a pozostałe 13 godzin wykorzystać w innym terminie.

Czy niewykorzystana siła wyższa przechodzi na kolejny rok?

Nie. Niewykorzystane dni lub godziny zwolnienia z powodu siły wyższej przepadają z końcem roku kalendarzowego. Nie przechodzą na rok następny i nie podlegają wypłacie w formie ekwiwalentu pieniężnego. Zasada ta obowiązuje analogicznie jak w przypadku urlopu na żądanie.

Czy pracownik musi udowadniać przyczynę zdarzenia?

Pracownik powinien wskazać przyczynę we wniosku w sposób ogólny (np. "nagła choroba dziecka"), jednak przepisy nie nakładają obowiązku przedstawiania zaświadczeń lekarskich ani innej dokumentacji w momencie składania wniosku. Pracodawca może poprosić o późniejsze pisemne potwierdzenie, ale nie może uzależniać od niego udzielenia zwolnienia.

Czy zwolnienie z powodu siły wyższej przysługuje na umowie zleceniu?

Nie. Zwolnienie z powodu siły wyższej na podstawie art. 148¹ Kodeksu pracy przysługuje wyłącznie osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę. Zleceniobiorcy i wykonawcy umów o dzieło nie mogą z niego korzystać.

Jak siła wyższa jest oznaczana w ewidencji czasu pracy?

Zwolnienie z powodu siły wyższej powinno być odnotowane w karcie ewidencji czasu pracy odrębnym symbolem, najczęściej "SW" lub "ZSW". Pracodawca sam ustala oznaczenie w regulaminie wewnętrznym, ale musi zapewnić, że jest ono jednoznaczne i pozwala odróżnić to zwolnienie od innych rodzajów nieobecności.

Czy można złożyć wniosek o siłę wyższą e-mailem lub telefonicznie?

Tak. Przepisy nie narzucają konkretnej formy zgłoszenia. Pracownik może poinformować pracodawcę ustnie, telefonicznie, e-mailem, SMS-em lub przez system kadrowy. Ze względów dowodowych zaleca się jednak złożenie wniosku w formie pisemnej lub elektronicznej - nawet jeśli początkowo zgłoszenie nastąpiło telefonicznie.

Czy pracownik na niepełnym etacie ma prawo do 2 dni siły wyższej?

Jeśli pracownik rozlicza zwolnienie w dniach - przysługują mu pełne 2 dni, niezależnie od wymiaru etatu. Jeśli natomiast wybierze rozliczenie w godzinach, limit 16 godzin jest przeliczany proporcjonalnie do wymiaru etatu. Np. pracownik na 1/2 etatu otrzyma 8 godzin zwolnienia. Niepełną godzinę zaokrągla się w górę.