Umowa agencyjna - darmowy wzór do pobrania

Czym jest umowa agencyjna i jakie przepisy ją regulują?

Umowa agencyjna to umowa cywilnoprawna, na mocy której agent zobowiązuje się do stałego pośredniczenia przy zawieraniu umów na rzecz zleceniodawcy (dającego zlecenie) lub do zawierania takich umów w jego imieniu. Reguluje ją art. 758–764⁹ Kodeksu cywilnego. W odróżnieniu od jednorazowego zlecenia, umowa agencyjna zakłada trwałą współpracę i profesjonalny charakter działalności agenta.

Agent musi prowadzić działalność gospodarczą — to warunek konieczny wynikający wprost z przepisów. Zleceniodawcą może być zarówno osoba fizyczna prowadząca firmę, jak i spółka. Umowa agencyjna znajduje zastosowanie przede wszystkim w branży ubezpieczeniowej, nieruchomości, handlu hurtowym oraz w relacjach między producentami a dystrybutorami.

Jakie elementy musi zawierać umowa agencyjna?

Kodeks cywilny nie narzuca sztywnego formularza umowy agencyjnej, jednak każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia jej treści (art. 758¹ KC). W praktyce dobrze sporządzona umowa powinna określać co najmniej poniższe elementy:

Element umowy	Opis i znaczenie
Strony umowy	Pełne dane agenta (firma, NIP, REGON) i dającego zlecenie
Przedmiot umowy	Rodzaj czynności — pośredniczenie przy zawieraniu umów lub zawieranie ich w imieniu zleceniodawcy
Zakres terytorialny / grupa klientów	Wyłączność geograficzna lub segment rynku, w którym działa agent
Wynagrodzenie (prowizja)	Sposób naliczania — procent od wartości umów, stawka stała lub model mieszany
Czas trwania	Umowa na czas określony lub nieokreślony; warunki przedłużenia
Okres wypowiedzenia	Ustawowe minimum: 1 miesiąc (1. rok), 2 miesiące (2. rok), 3 miesiące (3. rok i dalej)
Obowiązki stron	Agent: lojalność, informowanie o klientach; zleceniodawca: dostarczanie materiałów, informacja o przyjęciu/odrzuceniu umowy
Klauzula o zakazie konkurencji	Dopuszczalna, ale max. 2 lata po rozwiązaniu umowy i tylko na piśmie (art. 7646 KC)
Ochrona informacji poufnych	Zasady dotyczące tajemnicy handlowej i danych klientów
Postanowienia końcowe	Właściwość sądu, forma zmian umowy, liczba egzemplarzy

Wzór do pobrania na dole strony zawiera wszystkie powyższe elementy i jest zgodny z aktualnymi przepisami na 2026 rok.

Jak ustala się wynagrodzenie agenta?

Wynagrodzenie agenta przybiera najczęściej formę prowizji — czyli kwoty uzależnionej od liczby lub wartości umów zawartych dzięki jego działaniom. Jeśli umowa nie określa wysokości prowizji, agent ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przyjętej w stosunkach danego rodzaju w miejscu prowadzenia działalności (art. 758¹ § 2 KC).

Prowizja przysługuje agentowi nie tylko za umowy, które sam zawarł lub przy których pośredniczył, ale również za umowy zawarte z klientami, których wcześniej pozyskał dla zleceniodawcy — nawet jeśli daną transakcję sfinalizował ktoś inny. Co istotne, prawo do prowizji powstaje z chwilą, gdy zleceniodawca wykonał swoją część umowy lub powinien był ją wykonać (art. 761³ KC).

Strony mogą też ustalić wynagrodzenie w formie stałej kwoty miesięcznej, ryczałtu lub modelu mieszanego (podstawa + prowizja). Wybór modelu zależy od branży — w ubezpieczeniach dominuje prowizja procentowa, w handlu hurtowym częściej stosuje się model mieszany.

Czym umowa agencyjna różni się od zlecenia i umowy o pracę?

Umowa agencyjna bywa mylona z umową zlecenie i umową o pracę. Różnice są jednak zasadnicze — dotyczą statusu stron, odpowiedzialności i sposobu wynagradzania. Poniższa tabela pokazuje kluczowe rozbieżności:

Cecha	Umowa agencyjna	Umowa zlecenie	Umowa o pracę
Podstawa prawna	Art. 758–7649 KC	Art. 734–751 KC	Kodeks pracy
Status agenta/zleceniobiorcy	Przedsiębiorca (wymóg JDG/spółki)	Każda osoba fizyczna	Pracownik (osoba fizyczna)
Charakter współpracy	Stałe pośrednictwo	Wykonanie określonej czynności	Podporządkowanie pracodawcy
Wynagrodzenie	Prowizja (% od umów)	Stawka godzinowa / ryczałt	Stałe miesięczne
ZUS	Agent opłaca sam (JDG)	Zależy od statusu	Obowiązkowy (pracodawca + pracownik)
Okres wypowiedzenia	1–3 miesiące (ustawowy)	Brak (chyba że w umowie)	2 tyg. – 3 mies.
Świadczenie wyrównawcze	Tak — po rozwiązaniu umowy	Nie	Odprawa (w określonych sytuacjach)
Zakaz konkurencji	Max. 2 lata, na piśmie	Możliwy, lecz nieuregulowany ustawowo	Regulowany przez KP

Jeśli zastanawiasz się, który typ umowy wybrać dla swojej sytuacji, przeczytaj artykuł Umowa o pracę, zlecenie czy dzieło — co powinieneś wybrać?, w którym porównujemy wszystkie formy zatrudnienia z perspektywy kosztów i ryzyka prawnego.

Jak rozwiązać umowę agencyjną i kiedy przysługuje świadczenie wyrównawcze?

Umowę agencyjną zawartą na czas nieokreślony można wypowiedzieć z zachowaniem ustawowych terminów: 1 miesiąc w pierwszym roku trwania umowy, 2 miesiące w drugim roku i 3 miesiące w trzecim i kolejnych latach (art. 764¹ KC). Strony mogą wydłużyć te terminy w umowie, ale nie mogą ich skrócić.

Po rozwiązaniu umowy agent może żądać świadczenia wyrównawczego, jeśli w trakcie współpracy pozyskał nowych klientów lub istotnie zwiększył obroty z dotychczasowymi — a dający zlecenie nadal czerpie z tego korzyści (art. 764³ KC). Maksymalna wysokość świadczenia to równowartość jednego roku wynagrodzenia, obliczonego na podstawie średniej z ostatnich 5 lat (lub krótszego okresu, jeśli umowa trwała krócej). Roszczenie wygasa, jeśli agent nie zgłosi go w ciągu roku od rozwiązania umowy.

Umowę można też rozwiązać bez wypowiedzenia z ważnych powodów — np. gdy jedna ze stron rażąco narusza warunki umowy. W takim przypadku nie obowiązują terminy wypowiedzenia, ale strona rozwiązująca umowę powinna wykazać, że kontynuowanie współpracy jest niemożliwe.

Czy agent może pośredniczyć dla kilku zleceniodawców jednocześnie?

Tak — o ile umowa nie zawiera klauzuli wyłączności. Agent prowadzący działalność gospodarczą może współpracować z wieloma zleceniodawcami równolegle. Ograniczeniem jest jedynie obowiązek lojalności wobec każdego z nich: agent nie powinien podejmować działań sprzecznych z interesami dającego zlecenie.

Klauzula wyłączności działa w obie strony — zleceniodawca może przyznać agentowi wyłączność na określonym terytorium lub w segmencie klientów (art. 761⁴ KC). Wówczas prowizja przysługuje agentowi od każdej umowy zawartej w tym obszarze, nawet jeśli nie brał w niej bezpośredniego udziału.

Gdzie zarejestrować działalność agencyjną i jakie obowiązki ma agent?

Ponieważ agent musi prowadzić działalność gospodarczą, pierwszym krokiem jest rejestracja firmy w CEIDG (jednoosobowa działalność) lub KRS (spółka). Szczegółowy poradnik zakładania firmy krok po kroku znajdziesz na portalu biznes.gov.pl.

Agent ponosi pełną odpowiedzialność za własne składki ZUS, podatek dochodowy i podatek VAT (jeśli nie korzysta ze zwolnienia). W relacji ze zleceniodawcą agent jest zobowiązany do:

• przekazywania zleceniodawcy wszelkich istotnych informacji o klientach i warunkach rynkowych,
• przestrzegania wskazówek zleceniodawcy (o ile są uzasadnione i zgodne z umową),
• prowadzenia dokumentacji dotyczącej pośredniczonych transakcji,
• zachowania tajemnicy handlowej i ochrony danych klientów,
• niepodejmowania działań sprzecznych z interesem dającego zlecenie.

Z kolei zleceniodawca ma obowiązek dostarczać agentowi niezbędne materiały (cenniki, katalogi, wzory umów), informować go o przyjęciu lub odrzuceniu umowy pośredniczonej przez agenta oraz — co kluczowe — wypłacać prowizję terminowo i przedstawiać rozliczenie uwzględniające podstawy jej naliczenia.

Jak wypełnić umowę agencyjną

Wzór ma osiem paragrafów: zakres zlecenia, umocowanie agenta, prowizję, czas trwania i wypowiedzenie oraz postanowienia końcowe. Wiele przepisów o umowie agencyjnej działa bez względu na treść umowy, dlatego przy wypełnianiu pilnuj granic z art. 758–764⁹ Kodeksu cywilnego.

1. 1

   Wpisz datę, miejsce i dane dającego zlecenie

   W nagłówku podaj datę i miejscowość zawarcia umowy, a następnie firmę dającego zlecenie (we wzorze: Zleceniodawcy), adres siedziby, REGON, NIP oraz osobę, która go reprezentuje. Dane przepisz z KRS albo CEIDG, żeby nie było wątpliwości, kto podpisuje umowę.

2. 2

   Uzupełnij dane agenta

   Wpisz imię i nazwisko lub firmę agenta, adres, REGON i NIP. Agent działa w zakresie swojego przedsiębiorstwa (art. 758 § 1 KC); gdy umowę zawiera z nim osoba niebędąca przedsiębiorcą, części przepisów, np. o świadczeniu wyrównawczym, się nie stosuje (art. 764⁹ KC).

3. 3

   Określ zakres działania i umocowanie

   W § 1 opisz, jakie umowy agent ma zawierać lub przy jakich pośredniczyć, czego dotyczą i na jakim terenie działa. Paragraf 2 daje agentowi umocowanie do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie — bez takiego umocowania agent może jedynie pośredniczyć (art. 758 § 2 KC), więc usuń § 2, jeśli nie chcesz, żeby podpisywał umowy za firmę.

4. 4

   Ustal prowizję i termin jej wypłaty

   W § 4 ust. 1 wpisz procent od wartości zawartych umów, a w ust. 2 dzień następnego miesiąca, do którego wypłacasz prowizję. Umowa nie może przesunąć wymagalności prowizji poza ostatni dzień miesiąca następującego po kwartale, w którym agent nabył do niej prawo (art. 761³ § 3 KC). W ust. 4 podaj, przez ile miesięcy po rozwiązaniu umowy agent zachowuje prowizję od umów, do których doprowadził.

5. 5

   Wskaż czas trwania umowy i okres wypowiedzenia

   W § 5 ust. 1 wpisz „oznaczony” z datą końcową albo „nieoznaczony”. Okres wypowiedzenia w ust. 2 nie może być krótszy od ustawowego: miesiąc w pierwszym roku, dwa miesiące w drugim i trzy w kolejnych latach trwania umowy, a termin dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż dla agenta (art. 764¹ KC). Umowa na czas oznaczony wykonywana po terminie staje się umową na czas nieoznaczony (art. 764 KC).

6. 6

   Dopisz klauzule, których wzór nie ma

   Zakaz konkurencji po rozwiązaniu umowy trzeba zawrzeć na piśmie pod rygorem nieważności, najwyżej na dwa lata; za czas jego trwania dający zlecenie co do zasady wypłaca agentowi odpowiednią sumę pieniężną (art. 764⁶ KC). Odpowiedzialność agenta za zapłatę przez klienta (del credere) również wymaga formy pisemnej i odrębnego wynagrodzenia (art. 761⁷ KC).

7. 7

   Uzupełnij liczbę egzemplarzy i podpiszcie umowę

   W § 8 wpisz, w ilu egzemplarzach sporządzono umowę i po ile otrzymuje każda strona. Umowę podpisują osoby reprezentujące dającego zlecenie oraz agent, a każda strona może żądać pisemnego potwierdzenia treści umowy i jej późniejszych zmian (art. 758² KC).

Najczęściej zadawane pytania

Czy umowa agencyjna musi być zawarta na piśmie?

Nie — umowa agencyjna może być zawarta w dowolnej formie, także ustnie. Jednak każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia treści umowy i postanowień dodatkowych (art. 758¹ KC). W praktyce forma pisemna jest zdecydowanie zalecana, ponieważ ułatwia dochodzenie roszczeń, w tym prowizji i świadczenia wyrównawczego.

Kto może być agentem w umowie agencyjnej?

Agentem może być wyłącznie osoba prowadząca działalność gospodarczą — jednoosobową (JDG) lub w formie spółki. To odróżnia umowę agencyjną od umowy zlecenie, którą może zawrzeć każda osoba fizyczna. Wymóg wynika wprost z art. 758 § 1 Kodeksu cywilnego — agent zobowiązuje się do stałego pośredniczenia w ramach swojej działalności.

Jak nalicza się prowizję agenta?

Prowizja to wynagrodzenie uzależnione od liczby lub wartości zawartych umów. Przysługuje agentowi za umowy, które zawarł lub przy których pośredniczył, a także za umowy z klientami pozyskanymi wcześniej przez agenta. Jeśli strony nie ustaliły wysokości prowizji, agent ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przyjętej w danej branży i miejscu prowadzenia działalności (art. 758¹ § 2 KC).

Jaki jest okres wypowiedzenia umowy agencyjnej?

Przy umowie na czas nieokreślony obowiązują ustawowe minima: 1 miesiąc w pierwszym roku, 2 miesiące w drugim roku, 3 miesiące od trzeciego roku wzwyż. Strony mogą te terminy wydłużyć, ale nie skrócić. Wypowiedzenie powinno nastąpić na koniec miesiąca kalendarzowego, chyba że umowa stanowi inaczej.

Czym jest świadczenie wyrównawcze po rozwiązaniu umowy agencyjnej?

To rekompensata dla agenta, który w trakcie umowy pozyskał nowych klientów lub zwiększył obroty z istniejącymi — a zleceniodawca nadal czerpie z tego korzyści po zakończeniu współpracy. Maksymalna kwota to równowartość rocznego wynagrodzenia agenta, obliczonego jako średnia z ostatnich 5 lat. Agent musi zgłosić roszczenie w ciągu roku od rozwiązania umowy (art. 764³ KC).

Czy w umowie agencyjnej można wprowadzić zakaz konkurencji?

Tak, ale wyłącznie na piśmie pod rygorem nieważności. Zakaz konkurencji po rozwiązaniu umowy może obowiązywać maksymalnie 2 lata i musi dotyczyć tego samego terytorium lub grupy klientów, którymi zajmował się agent. Za okres obowiązywania zakazu agentowi przysługuje odpowiednie wynagrodzenie, chyba że strony ustaliły inaczej (art. 764⁶–764⁸ KC).

Jakie składki ZUS płaci agent?

Agent prowadzi działalność gospodarczą, więc sam odpowiada za opłacanie składek ZUS — emerytalna, rentowa, wypadkowa, zdrowotna i Fundusz Pracy. Składka chorobowa jest dobrowolna. Wysokość zależy od wybranej podstawy wymiaru (preferencyjny ZUS, mały ZUS plus lub pełna podstawa). Zleceniodawca nie odprowadza za agenta żadnych składek — to fundamentalna różnica wobec umowy zlecenie.

Czy agent odpowiada za wykonanie umowy przez klienta?

Co do zasady nie — agent pośredniczy przy zawarciu umowy, ale nie odpowiada za to, czy klient ją wykona (np. zapłaci). Wyjątkiem jest klauzula del credere: jeśli agent przyjmie na siebie odpowiedzialność za wykonanie zobowiązania przez klienta, przysługuje mu za to dodatkowe wynagrodzenie (art. 761⁷ KC). Klauzula del credere wymaga formy pisemnej.

Czym umowa agencyjna różni się od umowy zlecenie?

Trzy kluczowe różnice: (1) agent musi prowadzić działalność gospodarczą — zleceniobiorca nie musi; (2) umowa agencyjna zakłada stałe pośrednictwo, zlecenie dotyczy wykonania konkretnej czynności; (3) agent ma ustawowe prawo do świadczenia wyrównawczego po rozwiązaniu umowy — zleceniobiorca nie. Ponadto umowa agencyjna ma ustawowe okresy wypowiedzenia, których zlecenie nie przewiduje.

Gdzie pobrać darmowy wzór umowy agencyjnej?

Na tej stronie udostępniamy darmowy wzór umowy agencyjnej w formatach PDF i DOCX. Wzór jest zgodny z aktualnymi przepisami Kodeksu cywilnego, zawiera wszystkie obowiązkowe elementy (strony, przedmiot, prowizja, zakaz konkurencji, wypowiedzenie) i jest gotowy do uzupełnienia danymi stron. Wystarczy pobrać plik, dostosować do swojej sytuacji i wydrukować w dwóch egzemplarzach.

Jakie są konsekwencje naruszenia umowy agencyjnej?

Jeżeli jedna ze stron nie wykonuje obowiązków w całości lub w znacznej części, druga może wypowiedzieć umowę agencyjną bez zachowania terminów wypowiedzenia — także umowę zawartą na czas oznaczony (art. 764² § 1 KC). Strona odpowiedzialna za te okoliczności musi naprawić szkodę wynikłą z rozwiązania umowy (art. 764² § 2 KC). Agent, który z własnej winy dał podstawę do takiego wypowiedzenia, traci prawo do świadczenia wyrównawczego (art. 764⁴ pkt 1 KC).

Gdzie można zgłosić spór dotyczący umowy agencyjnej?

Spór z umowy agencyjnej rozstrzyga sąd powszechny. Ponieważ obie strony są co do zasady przedsiębiorcami działającymi w ramach swojej działalności, sprawę rozpoznaje sąd gospodarczy według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych (art. 458² § 1 pkt 1 KPC). Przy wartości przedmiotu sporu powyżej 100 000 zł właściwy jest sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 KPC). W pozwie trzeba podać, czy strony próbowały mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu (art. 187 § 1 pkt 3 KPC).

Jakie są prawa agenta?

Agent ma przede wszystkim prawo do prowizji od umów zawartych w wyniku jego działalności oraz z klientami, których wcześniej pozyskał (art. 761 § 1 KC). Dający zlecenie musi co kwartał złożyć mu oświadczenie o należnej prowizji, a agent może żądać danych potrzebnych do jej sprawdzenia, w tym wyciągów z ksiąg (art. 761⁵ KC). Dający zlecenie przekazuje też agentowi dokumenty i informacje potrzebne do wykonania umowy (art. 760² § 1 KC).

Jak długo trwa umowa agencyjna?

Umowa agencyjna trwa tyle, ile ustalą strony — może być zawarta na czas oznaczony albo nieoznaczony. Jeżeli umowa na czas oznaczony jest nadal wykonywana po upływie terminu, uważa się ją za zawartą na czas nieoznaczony (art. 764 KC). Obowiązują wtedy ustawowe okresy wypowiedzenia (1, 2 lub 3 miesiące), a przy ich ustalaniu uwzględnia się również okres, na jaki była zawarta pierwotna umowa terminowa (art. 764¹ § 4 KC).

Czy agent może powierzyć swoje obowiązki innej osobie?

Przeniesienie całej umowy na inną osobę wymaga zgody dającego zlecenie, bo oznacza przejęcie obowiązków agenta, a na przejęcie długu wierzyciel musi się zgodzić (art. 519 § 2 pkt 2 KC). Agent, który za zgodą dającego zlecenie przeniósł swoje prawa i obowiązki na inną osobę, traci prawo do świadczenia wyrównawczego (art. 764⁴ pkt 3 KC). Zasady korzystania przez agenta z pracowników i podwykonawców warto wprost opisać w umowie.