Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron to najszybszy i najmniej konfliktowy sposób rozstania z pracownikiem. Nie ma okresu wypowiedzenia, nie trzeba podawać przyczyny, a datę końca umowy strony ustalają same. Ta swoboda ma jednak swoją cenę. Źle sformułowane porozumienie może pozbawić pracownika zasiłku przez pierwsze trzy miesiące, a pracodawcę narazić na spór o odprawę albo nierozliczone nadgodziny.
W tym poradniku wyjaśniamy, czym porozumienie różni się od wypowiedzenia i co musi zawierać dokument. Pokazujemy też, jak działa klauzula „w razie braku zgody proszę traktować jako wypowiedzenie”, kiedy przysługuje odprawa i jak zamknąć ewidencję czasu pracy w ostatnim dniu zatrudnienia.
W skrócie
- Porozumienie stron wymaga zgody obu stron. Żadnej z nich nie można do niego zmusić.
- Datę rozwiązania strony ustalają dowolnie, także „z dnia na dzień”. Okres wypowiedzenia nie obowiązuje.
- Przepisy nie wymagają formy pisemnej, ale bez dokumentu trudno potem udowodnić warunki.
- Porozumienie z przyczyn dotyczących pracodawcy może oznaczać odprawę i zasiłek dla bezrobotnych bez 90-dniowej karencji.
- Urlop, nadgodziny i ewidencję czasu pracy rozlicza się na dzień rozwiązania umowy.
Podstawa prawna: art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy (porozumienie stron), art. 36 KP (okresy wypowiedzenia), art. 155¹ i 171 KP (urlop proporcjonalny i ekwiwalent), art. 151¹ KP (nadgodziny), art. 8 i 10 ustawy o zwolnieniach grupowych (odprawa), ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (zasiłek).
Porozumienie stron a wypowiedzenie – czym się różnią?
Wypowiedzenie to jednostronne oświadczenie: jedna strona decyduje, a umowa kończy się po upływie okresu wypowiedzenia. Porozumienie to umowa obu stron. Dochodzi do skutku dopiero wtedy, gdy pracownik i pracodawca zgodzą się na rozwiązanie umowy i na jego datę.
| Porozumienie stron | Wypowiedzenie | |
|---|---|---|
| Kto decyduje | obie strony zgodnie | jedna strona |
| Termin rozwiązania | dowolny, ustalony przez strony | po upływie okresu wypowiedzenia (art. 36 KP) |
| Przyczyna | nie trzeba jej podawać | pracodawca musi ją podać przy umowie na czas nieokreślony |
| Konsultacja ze związkiem | nie | tak, gdy wypowiada pracodawca |
| Ochrona szczególna (ciąża, wiek przedemerytalny) | nie blokuje porozumienia | blokuje wypowiedzenie przez pracodawcę |
| Odwołanie do sądu | tylko gdy wola była wadliwa (błąd, groźba) | tak, w ciągu 21 dni |
| Dni na poszukiwanie pracy | nie przysługują | tak, przy wypowiedzeniu przez pracodawcę |
Ochrona szczególna wymaga jednego zastrzeżenia. Porozumienie z pracownicą w ciąży jest dopuszczalne, bo przepisy ochronne dotyczą wypowiedzenia. Orzecznictwo pozwala jednak uchylić się od skutków porozumienia, jeżeli pracownica podpisała je w błędzie, nie wiedząc o ciąży. Dlatego przy takich rozstaniach warto zadbać o rzetelne poinformowanie pracownika o skutkach dokumentu.
Porozumienie trzeba też odróżnić od dwóch podobnych sytuacji. Pierwsza to skrócenie okresu wypowiedzenia na mocy porozumienia już po złożeniu wypowiedzenia. Skrócenie nie zmienia trybu rozwiązania umowy, więc w świadectwie pracy dalej wpisuje się wypowiedzenie. Druga to rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z art. 52 KP, czyli tryb dyscyplinarny, który z porozumieniem nie ma nic wspólnego.
Forma porozumienia i data rozwiązania umowy
Kodeks pracy wymaga formy pisemnej przy wypowiedzeniu i przy rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia. Dla porozumienia stron takiego wymogu nie ma. Porozumienie może być zawarte ustnie, a nawet milcząco, jednak milczenie jednej ze stron w odpowiedzi na propozycję uważa się za brak zgody.
Od 27 stycznia 2026 r. wiele czynności z zakresu prawa pracy można dokonywać w postaci papierowej lub elektronicznej. Postać elektroniczna może oznaczać przekazanie dokumentu e-mailem, przez system kadrowo-płacowy czy wewnętrzny komunikator i nie wymaga kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Porozumienie zawarte mailowo jest więc skuteczne. Kiedy e-mail nie wystarcza przy wypowiedzeniu, wyjaśniamy we wpisie Wypowiedzenie umowy przez e-mail – czy jest skuteczne?
W praktyce zawsze sporządzaj dokument podpisany przez obie strony. Powinien zawierać:
- dane pracodawcy i pracownika;
- wskazanie umowy, której dotyczy (rodzaj i data zawarcia);
- oświadczenie o rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron (art. 30 § 1 pkt 1 KP);
- datę rozwiązania umowy, czyli ostatni dzień zatrudnienia;
- inicjatywę i przyczynę, jeśli ma znaczenie dla odprawy lub zasiłku, np. „z inicjatywy pracodawcy, z przyczyn niedotyczących pracownika – likwidacja stanowiska”;
- ustalenia dodatkowe: wykorzystanie urlopu, zwolnienie ze świadczenia pracy, zwrot sprzętu, odprawa;
- datę i podpisy.
Gotowy dokument do uzupełnienia znajdziesz na stronie wzór porozumienia stron (DOCX i PDF).
Data rozwiązania może przypaść nawet w dniu podpisania. Jeżeli pracodawca akceptuje porozumienie, ale proponuje inny termin, to nowa oferta. Umowa rozwiąże się dopiero wtedy, gdy pracownik zgodzi się na tę datę.
Klauzula „a w razie braku zgody proszę traktować jako wypowiedzenie”
Pracownik, który chce odejść szybko, zwykle zaczyna od prośby o porozumienie. Problem pojawia się, gdy pracodawca odmówi albo długo nie odpowiada. Sama propozycja niczego nie rozwiązuje, a okres wypowiedzenia jeszcze nie biegnie.
Dlatego w piśmie warto dodać zdanie:
„Proszę o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron z dniem …. W razie braku zgody proszę traktować niniejsze pismo jako wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia.”
Jeśli pracodawca odmówi, pismo działa jak wypowiedzenie. Okres wypowiedzenia liczy się od dnia doręczenia pisma, a nie od dnia odmowy. Pracownik nie traci więc czasu na składanie drugiego dokumentu.
Uwaga dla pracodawcy: ta sama konstrukcja działa w drugą stronę, ale z ograniczeniami. Jeśli to firma proponuje porozumienie „a w razie braku zgody – wypowiedzenie”, pismo musi spełniać wszystkie wymogi wypowiedzenia z jej strony. Chodzi o przyczynę przy umowie na czas nieokreślony, pouczenie o odwołaniu do sądu i konsultację ze związkiem zawodowym. Pracodawca musi też pamiętać o ochronie szczególnej. Brak któregoś z tych elementów otwiera drogę do sporu.
Okres wypowiedzenia a porozumienie stron
Przy porozumieniu okres wypowiedzenia nie obowiązuje. Strony mogą jednak świadomie wpisać datę odpowiadającą jego długości, np. gdy firma potrzebuje czasu na przekazanie obowiązków. Kodeksowe okresy wypowiedzenia umowy na czas określony i nieokreślony zależą od stażu u danego pracodawcy:
- 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy;
- 1 miesiąc po co najmniej 6 miesiącach;
- 3 miesiące po co najmniej 3 latach.
Okres liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a liczony w miesiącach ostatniego dnia miesiąca. Termin dla konkretnego pracownika policzysz w kalkulatorze okresu wypowiedzenia. Szczegółowe zasady wypowiadania umowy bezterminowej opisujemy we wpisie Umowa o pracę na czas nieokreślony – wypowiedzenie i ochrona.
Porozumienie z inicjatywy pracodawcy: odprawa, zasiłek i świadectwo pracy
Odprawa pieniężna
Odprawa nie przysługuje przy każdym porozumieniu. Należy się, gdy łącznie są spełnione trzy warunki:
- pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników;
- porozumienie zawarto z przyczyn niedotyczących pracownika, np. likwidacji stanowiska, reorganizacji lub problemów finansowych firmy;
- te przyczyny są jedynym powodem rozwiązania umowy.
Wysokość odprawy zależy od stażu u pracodawcy:
- 1 miesięczne wynagrodzenie przy stażu krótszym niż 2 lata;
- 2 miesięczne wynagrodzenia przy stażu od 2 do 8 lat;
- 3 miesięczne wynagrodzenia przy stażu powyżej 8 lat.
Odprawa nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia z dnia rozwiązania umowy. W 2026 roku to 72 090 zł. Od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie wyniesie 4950 zł brutto, więc limit wzrośnie do 74 250 zł. Kwotę policzysz w kalkulatorze odprawy.
Jeśli w ciągu 30 dni takie porozumienia lub wypowiedzenia obejmą odpowiednio dużą grupę pracowników, wchodzisz w procedurę zwolnień grupowych. Porozumienia z inicjatywy pracodawcy wlicza się do progu, gdy dotyczą co najmniej 5 osób. Progi i harmonogram opisujemy w tekście Zwolnienia grupowe 2026: procedura, terminy i odprawy.
Zasiłek dla bezrobotnych
Dla pracownika to często najważniejsza kwestia. Zgodnie z ustawą o rynku pracy i służbach zatrudnienia, jeśli w okresie 6 miesięcy przed rejestracją w urzędzie pracy pracownik rozwiązał stosunek pracy za porozumieniem stron, zasiłek przysługuje dopiero po 90 dniach od rejestracji, a okres jego wypłaty skraca się o te same 90 dni.
Karencji nie ma, gdy porozumienie zawarto z określonych powodów. Prawo do świadczenia przyznawane jest od daty rejestracji, gdy porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a także z powodu zmiany miejsca zamieszkania.
Wypowiedzenie złożone przez pracownika ma dla zasiłku poważniejsze skutki niż porozumienie. W przypadku porozumienia grozi 90 dni karencji, natomiast przy wypowiedzeniu umowy przez pracownika świadczenie może nie przysługiwać w ogóle przez dłuższy czas. Warunki uzyskania zasiłku opisujemy we wpisie Jak dostać zasiłek dla bezrobotnych?
Świadectwo pracy
Urząd pracy ustala prawo do zasiłku na podstawie świadectwa pracy. Dlatego wpis musi odpowiadać rzeczywistości:
- tryb: „rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron – art. 30 § 1 pkt 1 KP”;
- przy przyczynach dotyczących pracodawcy dodatkowo informacja, że porozumienie zawarto z przyczyn niedotyczących pracownika.
Świadectwo wydajesz w dniu ustania zatrudnienia. Jeśli to niemożliwe, masz na to 7 dni. Skorzystaj z wzoru świadectwa pracy.
Urlop, nadgodziny i ekwiwalent przed odejściem
Urlop proporcjonalny
W roku ustania zatrudnienia pracownikowi przysługuje urlop proporcjonalny do przepracowanego okresu. Niepełny miesiąc zaokrągla się w górę do pełnego, a niepełny dzień urlopu także w górę. Jeżeli pracownik wykorzystał już więcej, niż mu się należy, pracodawca nie może żądać zwrotu wynagrodzenia za nadwyżkę. Wymiar policzysz w kalkulatorze wymiaru urlopu.
Wykorzystanie urlopu przed rozwiązaniem umowy
Przy wypowiedzeniu pracodawca może jednostronnie wysłać pracownika na urlop (art. 167¹ KP). Przy porozumieniu tego przepisu nie stosuje się, bo nie ma okresu wypowiedzenia. Wykorzystanie urlopu przed odejściem trzeba więc uzgodnić i wpisać do porozumienia, np. „w okresie od … do … pracownik wykorzysta 8 dni urlopu wypoczynkowego”.
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop
Urlopu, którego nie udało się wykorzystać, nie przenosi się do nowego pracodawcy. Trzeba go spłacić ekwiwalentem. Od 27 stycznia 2026 r. ekwiwalent wypłaca się w terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę. Wyjątkiem jest sytuacja, w której termin wypłaty wynagrodzenia przypada przed dniem rozwiązania umowy – wtedy ekwiwalent trzeba wypłacić w ciągu 10 dni od zakończenia stosunku pracy. Jeżeli tak ustalony termin jest dniem wolnym od pracy, ekwiwalent wypłaca się w dniu poprzedzającym.
Kwotę policzysz w kalkulatorze ekwiwalentu za urlop.
Nadgodziny i odbiór czasu wolnego
Przed odejściem sprawdź trzy rzeczy:
- Nieodebrane nadgodziny. Czas wolny za nadgodziny, którego nie zdążyłeś udzielić przed rozwiązaniem umowy, trzeba wypłacić z dodatkiem 50% lub 100%.
- Nadgodziny średniotygodniowe. Gdy umowa kończy się w trakcie okresu rozliczeniowego, policz je na dzień rozwiązania, a nie na koniec okresu.
- Niedopracowanie. Jeżeli pracownik ma mniej godzin niż wymiar, a wynika to z grafiku ułożonego przez pracodawcę, przysługuje mu wynagrodzenie za te godziny.
Zasady dodatków i limitów opisujemy w artykule Nadgodziny – jak je rozliczyć.
Zamknięcie ewidencji czasu pracy w dniu rozwiązania umowy
Porozumienie z datą „za tydzień” albo „od jutra” oznacza, że kadry mają kilka dni na rozliczenie całego okresu zatrudnienia. Najczęstsze błędy przy rozstaniu to:
- brak korekty grafiku na dni po dacie rozwiązania umowy, które w systemie wciąż wyglądają jak zaplanowana praca;
- nierozliczony bilans godzin, czyli nadgodziny lub niedopracowanie w niezamkniętym okresie rozliczeniowym;
- urlop liczony od rocznego wymiaru zamiast proporcjonalnego;
- karta ewidencji niezamknięta na ostatni dzień zatrudnienia, a przecież to ona trafia do akt i jest przechowywana przez 10 lat.
W systemie ewidencji czasu pracy RCPonline wpisujesz datę zakończenia zatrudnienia. Grafik zamyka się na ten dzień, a raport okresowy pokazuje bilans godzin, nadgodziny z podziałem na dodatki 50% i 100% oraz pozostały urlop. Kadry dostają gotowe dane do ostatniej listy płac i do ekwiwalentu, bez ręcznego przeliczania okresu rozliczeniowego.
Checklista na ostatni dzień zatrudnienia:
- Podpisane porozumienie z datą rozwiązania i ewentualną przyczyną.
- Zamknięta karta ewidencji i bilans okresu rozliczeniowego.
- Policzony urlop proporcjonalny, wykorzystany urlop i ekwiwalent.
- Wypłacone lub zaplanowane do wypłaty nadgodziny.
- Zwrot sprzętu (protokół lub karta obiegowa).
- Świadectwo pracy wydane w dniu ustania zatrudnienia albo w ciągu 7 dni.
- Wyrejestrowanie z ZUS w ciągu 7 dni.
Podsumowanie
Porozumienie stron daje obu stronom elastyczność, ale tylko wtedy, gdy dokument jasno określa datę, inicjatywę i sposób rozliczenia urlopu. Pracownik powinien wiedzieć, jak tryb rozwiązania wpłynie na zasiłek. Pracodawca powinien sprawdzić, czy przyczyny niedotyczące pracownika nie rodzą obowiązku odprawy. Kadry z kolei muszą zamknąć ewidencję i bilans godzin na konkretny dzień, a nie na koniec okresu rozliczeniowego.
