Czas pracy kierowcy 2026 – limity, przerwy, odpoczynki i ewidencja

Czas pracy kierowcy wyznaczają jednocześnie dwa akty: ustawa o czasie pracy kierowców i unijne rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Ustawa określa normy czasu pracy, dyżury, przerwy w pracy i ewidencję, a rozporządzenie limituje samą jazdę, przerwy w prowadzeniu i okresy odpoczynku. Firma transportowa musi pilnować obu zestawów naraz, bo kierowca może zmieścić się w limicie jazdy, a mimo to przekroczyć normę czasu pracy.

Poniżej zebraliśmy limity dzienne i tygodniowe, zasady przerw i odpoczynków oraz różnicę między czasem jazdy, czasem pracy i dyżurem. Ostatnia część dotyczy ewidencji, którą prowadzi się na podstawie danych z tachografu i innych dokumentów.

Co wlicza się do czasu pracy kierowcy?

Czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy obejmującej wszystkie czynności związane z przewozem drogowym (art. 6 ust. 1 ustawy). Prowadzenie pojazdu to tylko jedna z nich. Do czasu pracy należą także:

• załadunek i rozładunek oraz nadzór nad nimi,
• nadzór i pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym,
• czynności spedycyjne i niezbędne formalności administracyjne,
• codzienna obsługa pojazdu i przyczepy oraz utrzymanie pojazdu w czystości,
• inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy.

Czasem pracy jest również oczekiwanie na załadunek lub rozładunek poza rozkładem, jeśli kierowca przed wyjazdem nie znał jego przewidywanej długości (art. 6 ust. 2). Do czasu pracy wlicza się ponadto 15 minut przerwy, gdy dobowy wymiar wynosi co najmniej 6 godzin (art. 6 ust. 3). Nie wlicza się natomiast dyżuru bez wykonywania pracy, nieusprawiedliwionych postojów i odpoczynku dobowego (art. 7).

Kierowca, który jedzie 7 godzin i przez 2 godziny nadzoruje załadunek, pracuje więc 9 godzin. Przy normie ośmiogodzinnej oznacza to godzinę nadliczbową, choć limit jazdy nie został nawet zbliżony.

Kogo obejmują przepisy o czasie pracy kierowców?

Ustawa dotyczy przede wszystkim kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, a w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się Kodeks pracy (art. 4 i 5). Przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy objęte rozporządzeniem oraz osoby jeżdżące na rzecz przedsiębiorcy bez zatrudnienia wiąże odrębny rozdział 3a. Dla nich limit wynosi przeciętnie 48 godzin tygodniowo i maksymalnie 60 godzin w jednym tygodniu (art. 26c).

Rozporządzenie 561/2006 stosuje się do przewozu rzeczy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony oraz do przewozu osób pojazdami przeznaczonymi dla więcej niż 9 osób z kierowcą. Od 1 lipca 2026 r. obejmuje też międzynarodowy transport rzeczy i kabotaż pojazdami powyżej 2,5 tony (art. 2 ust. 1 lit. aa). Firmy wysyłające za granicę lżejsze auta dostawcze powinny więc sprawdzić, czy ich kierowcy nie weszli właśnie w limity jazdy i odpoczynków.

Kierowca lżejszego pojazdu w przewozach krajowych nadal podlega normom 8 i 40 godzin. Nie stosuje się do niego jednak m.in. wydłużenia tygodnia do 60 godzin, przerw z art. 13 i limitu 10 godzin przy pracy nocnej (art. 22 ustawy).

Limity dzienne: ile godzin na dobę może pracować i jeździć kierowca?

Doba kierowcy to 24 kolejne godziny liczone od godziny, w której rozpoczyna pracę według rozkładu (art. 8 ust. 1). Czas pracy i czas jazdy mają w tej dobie osobne limity.

W systemie równoważnym okres rozliczeniowy wynosi co do zasady 1 miesiąc. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można go wydłużyć do 3 miesięcy, a przy pracach zależnych od pory roku lub pogody do 4 miesięcy (art. 15). Porą nocną kierowcy są cztery godziny między 0.00 a 7.00 (art. 2 pkt 6a).

Limity tygodniowe i dwutygodniowe

Tygodniowa norma czasu pracy wynosi przeciętnie 40 godzin w okresie rozliczeniowym do 4 miesięcy. Z nadgodzinami tydzień pracy nie może przekroczyć przeciętnie 48 godzin, a pojedynczy tydzień może sięgnąć 60 godzin, jeśli średnia się zgadza (art. 11 i 12). Limit obejmuje łącznie pracę u wszystkich pracodawców. Nadgodziny ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy są ograniczone do 260 godzin w roku, chyba że układ zbiorowy, regulamin lub umowa stanowią inaczej (art. 20).

Limity jazdy trzeba czytać razem. Kierowca, który w jednym tygodniu wyjeździł pełne 56 godzin, w następnym może prowadzić najwyżej 34 godziny, bo suma z dwóch tygodni nie przekroczy 90. Tydzień liczy się od poniedziałku od 0.00 do niedzieli do 24.00 (art. 4 lit. i rozporządzenia).

Przerwy w prowadzeniu pojazdu i przerwy w pracy

Po 4,5 godziny prowadzenia pojazdu kierowcy przysługuje nieprzerwana przerwa trwająca co najmniej 45 minut, chyba że zaczyna odpoczynek (art. 7 rozporządzenia). Przerwę można podzielić na dwie części: co najmniej 15 minut, a potem co najmniej 30 minut, w tej kolejności. Podział 30 + 15 nie spełnia tego warunku. W załodze kilkuosobowej kierowca może wykorzystać 45-minutową przerwę w pojeździe prowadzonym przez drugiego kierowcę, jeśli mu nie pomaga.

Ustawa wprowadza drugą, niezależną regułę dla czasu pracy. Po 6 kolejnych godzinach pracy kierowcy należy się przerwa co najmniej 30 minut, a gdy liczba godzin pracy przekracza 9, co najmniej 45 minut. Można ją dzielić na okresy po co najmniej 15 minut (art. 13 ust. 1). Kierowca, który wykorzystał przerwę w prowadzeniu zgodnie z art. 7 rozporządzenia, nie musi mieć już przerwy z art. 13 (art. 27 ust. 4).

Pracodawca rozlicza taką przerwę w dwóch częściach. Przy dobowym wymiarze co najmniej 6 godzin 15 minut przerwy wlicza się do czasu pracy, a pozostały czas zalicza się do czasu dyżuru z art. 9 ust. 6 (art. 27 ust. 1 i 3). Za ten dyżur należy się wynagrodzenie według przepisów obowiązujących u pracodawcy, nie niższe niż połowa stawki z art. 9 ust. 5.

Odpoczynek dobowy i tygodniowy kierowcy

W każdym okresie 24 godzin od końca poprzedniego odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny odpoczynek dzienny (art. 8 ust. 2 rozporządzenia). Tygodniowy odpoczynek zaczyna się najpóźniej po sześciu okresach 24-godzinnych od końca poprzedniego.

W ciągu dwóch kolejnych tygodni kierowca wykorzystuje dwa odpoczynki regularne albo jeden regularny i jeden skrócony (art. 8 ust. 6). Regularnego odpoczynku tygodniowego nie wolno spędzać w pojeździe, a koszty zakwaterowania pokrywa pracodawca (art. 8 ust. 8). Odpoczynek dobowy można spędzić w pojeździe, jeśli stoi na postoju i ma miejsce do spania (art. 14 ust. 1 ustawy).

Dla kierowców nieobjętych rozporządzeniem ustawa przewiduje co najmniej 11 godzin odpoczynku w dobie i 35 godzin w tygodniu, w określonych przypadkach nie mniej niż 24 godziny (art. 14). Kierowca, który korzysta z odpoczynku według art. 8 rozporządzenia, nie musi mieć dodatkowo odpoczynku ustawowego (art. 27 ust. 5).

Zapamiętaj: limity jazdy, przerwy i odpoczynki sprawdza się według rozporządzenia, a normy czasu pracy i nadgodziny według ustawy. Przestrzeganie jednego zestawu nie zwalnia z drugiego.

Dyżur, dwóch kierowców i odstępstwa od limitów

Dyżur to czas pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do pracy, w zakładzie lub w innym wyznaczonym miejscu (art. 9 ust. 1). Gdy pojazd prowadzi dwóch lub więcej kierowców, czas nieprzeznaczony na kierowanie jest czasem dyżuru (ust. 3). Czasu dyżuru nie można wliczać do odpoczynku dobowego (ust. 4).

Za dyżur poza domem kierowcy należy się czas wolny w tym samym wymiarze, a gdy nie można go udzielić, wynagrodzenie z osobistego zaszeregowania (art. 9 ust. 5). Za dyżur z ust. 2 i 3 pracodawca płaci według własnych przepisów, nie mniej niż połowę tej kwoty (ust. 6). Ogólne zasady z Kodeksu pracy, które dotyczą pozostałych pracowników, opisuje wpis o dyżurze pracowniczym.

Rozporządzenie dopuszcza odstępstwa w wyjątkowych sytuacjach. Kierowca może odstąpić od art. 6–9 w zakresie niezbędnym dla bezpieczeństwa osób, pojazdu lub ładunku, aby dotrzeć do odpowiedniego miejsca postoju. W wyjątkowych okolicznościach może też przekroczyć dzienny i tygodniowy limit jazdy o godzinę, a po 30-minutowej przerwie o dwie godziny, żeby wrócić do bazy lub domu na odpoczynek tygodniowy (art. 12). Powód odstępstwa trzeba opisać odręcznie, na przykład na wydruku z tachografu.

Jak prowadzić ewidencję czasu pracy kierowcy?

Pracodawca prowadzi dla każdego kierowcy ewidencję czasu pracy służącą ustaleniu wynagrodzenia i innych świadczeń (art. 25 ust. 1 ustawy). Ewidencja obejmuje:

• liczbę przepracowanych godzin oraz godzinę rozpoczęcia i zakończenia pracy,
• godziny w porze nocnej i godziny nadliczbowe,
• dni wolne z oznaczeniem tytułu ich udzielenia,
• liczbę godzin dyżuru, jego początek i koniec oraz informację, czy pełniono go w domu,
• rodzaj i wymiar zwolnień od pracy oraz nieobecności.

Dane pochodzą z wykresówek, wydruków i plików z karty kierowcy oraz tachografu cyfrowego, innych dokumentów potwierdzających czas pracy, a także rejestrów opracowanych na ich podstawie (art. 25 ust. 2). Ewidencję można prowadzić na papierze lub elektronicznie (ust. 5). Pracodawca udostępnia ją kierowcy na wniosek i przechowuje przez 10 lat po zakończeniu okresu, którego dotyczy (ust. 6). Dla przedsiębiorców i osób z rozdziału 3a ten okres wynosi 2 lata (art. 26e).

Kierowca sam zapisuje inną pracę, także dla innego pracodawcy, i okresy gotowości, ręcznie na wykresówce, wydruku lub w tachografie (art. 6 ust. 5 rozporządzenia). Praca poza pojazdem, na przykład w magazynie albo na szkoleniu, wymaga jednak odrębnego udokumentowania. Elektroniczna ewidencja czasu pracy pozwala zebrać te godziny razem z godzinami innych pracowników firmy. Ogólne wymogi dokumentacji opisuje wpis o prawidłowej karcie ewidencji czasu pracy.

Wynagrodzenie i podróże kierowców

Warunki wynagradzania nie mogą przewidywać składników zależnych od liczby przejechanych kilometrów, szybkości dostawy lub ilości ładunku, jeśli mogłoby to zagrażać bezpieczeństwu lub zachęcać do naruszania rozporządzenia (art. 26 ust. 1). Kierowcy w krajowej podróży służbowej przysługują należności ustalane na zasadach z art. 77⁵ § 3–5 Kodeksu pracy (art. 21a). Kierowca w przewozach międzynarodowych nie jest w podróży służbowej w rozumieniu Kodeksu pracy (art. 26f). Stawki opisuje wpis o dietach krajowych i zagranicznych.

Podsumowanie

Czas pracy kierowcy to szersze pojęcie niż czas jazdy, dlatego pracodawca kontroluje dwa rodzaje limitów i dokumentuje wszystkie czynności, a nie tylko zapisy tachografu. Od 1 lipca 2026 r. rozporządzenie obejmuje także część przewozów międzynarodowych lżejszymi pojazdami, więc warto przejrzeć listę kierowców i pojazdów.

• Sprawdzaj osobno normy czasu pracy z ustawy oraz limity jazdy i odpoczynków z rozporządzenia.
• Łącz dane z tachografu z dokumentacją pracy poza pojazdem i dyżurów.
• Przechowuj ewidencję pracowników przez 10 lat po zakończeniu okresu, którego dotyczy.