Czas pracy kierowców zawodowych regulują jednocześnie dwa zestawy przepisów: polska ustawa o czasie pracy kierowców, która określa normy czasu pracy, dyżury i ewidencję, oraz unijne rozporządzenie (WE) nr 561/2006, które wyznacza limity czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków. Czas pracy kierowcy to nie tylko jazda — obejmuje też załadunek, obsługę pojazdu czy czynności spedycyjne. Dlatego sam zapis z tachografu nie wystarcza do prowadzenia ewidencji czasu pracy, której wymaga art. 25 ustawy.
W tym artykule wyjaśniamy, co wlicza się do czasu pracy kierowcy, jakie normy i limity obowiązują, czym czas pracy różni się od czasu prowadzenia pojazdu oraz jak prowadzić ewidencję na podstawie zapisów tachografu i innych dokumentów. Opisujemy też dyżury, pracę w nocy i okres przechowywania ewidencji.
W skrócie
Czas pracy kierowcy nie może przekraczać 8 h na dobę i przeciętnie 40 h tygodniowo w okresie do 4 miesięcy, a łącznie z nadgodzinami przeciętnie 48 h (do 60 h w pojedynczym tygodniu) — art. 11–12 ustawy o czasie pracy kierowców. W systemie równoważnym dniówka może trwać 12 h. Przy pracy w nocy limit wynosi 10 h między odpoczynkami. Ewidencję prowadzi się m.in. na podstawie wykresówek i plików z karty kierowcy, w postaci papierowej lub elektronicznej, i przechowuje 10 lat.
Podstawa prawna
- art. 6, 9, 11–16 i 21 ustawy o czasie pracy kierowców — definicja czasu pracy, dyżur, normy, przerwy, odpoczynki, praca w nocy
- art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców — ewidencja czasu pracy i jej przechowywanie
- rozporządzenie (WE) nr 561/2006 — czas prowadzenia pojazdu, przerwy i okresy odpoczynku
- rozporządzenie (UE) nr 165/2014 — tachografy
Stan prawny na: 12 października 2026 r.
Co wlicza się do czasu pracy kierowcy?
Czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy obejmującej wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego (art. 6 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców). Należą do nich m.in. prowadzenie pojazdu, załadunek i rozładunek oraz nadzór nad nimi, nadzór i pomoc pasażerom, czynności spedycyjne, codzienna obsługa pojazdu i przyczepy, a także inne prace wykonywane w celu realizacji zadania służbowego.
Czas prowadzenia pojazdu jest więc tylko częścią czasu pracy. Kierowca, który jedzie 7 godzin i przez 2 godziny nadzoruje załadunek, pracuje 9 godzin — a to oznacza godzinę nadliczbową przy normie 8-godzinnej. Ustawa ma zastosowanie do kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, a w sprawach nieuregulowanych stosuje się Kodeks pracy (art. 4–5).
Normy czasu pracy i limity tygodniowe
Czas pracy kierowcy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 4 miesiące (art. 11 ust. 1). Tygodniowy czas pracy łącznie z nadgodzinami nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin, a w pojedynczym tygodniu może wynieść do 60 godzin, jeśli średnia w okresie rozliczeniowym nie przekroczy 48 godzin (art. 12). Limit dotyczy łącznie pracy u wszystkich pracodawców.
Do kierowców można stosować system równoważny z dniówką do 12 godzin, przy okresie rozliczeniowym do 1 miesiąca, w szczególnie uzasadnionych przypadkach do 3 miesięcy, a przy pracach sezonowych do 4 miesięcy (art. 15). Dopuszczalny jest też system przerywany z jedną przerwą do 5 godzin, a przy przewozach regularnych do 6 godzin, jeśli dniówka nie przekracza 7 godzin (art. 16). Przy pracy w porze nocnej czas pracy nie może przekraczać 10 godzin między dwoma kolejnymi odpoczynkami (art. 21).
| Limit | Wartość | Źródło |
|---|---|---|
| Norma dobowa / tygodniowa | 8 h / przeciętnie 40 h | art. 11 ust. 1 ustawy |
| Czas pracy z nadgodzinami | przeciętnie 48 h, maks. 60 h w tygodniu | art. 12 ustawy |
| Dniówka w systemie równoważnym | do 12 h | art. 15 ustawy |
| Praca w porze nocnej | do 10 h między odpoczynkami | art. 21 ustawy |
| Dzienny czas jazdy | 9 h, dwa razy w tygodniu do 10 h | art. 6 rozp. 561/2006 |
| Tygodniowy / dwutygodniowy czas jazdy | 56 h / 90 h | art. 6 rozp. 561/2006 |
| Przerwa w jeździe | 45 min po 4,5 h jazdy (można podzielić 15 + 30 min) | art. 7 rozp. 561/2006 |
Przerwy i odpoczynek kierowcy
Po sześciu kolejnych godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa na odpoczynek trwająca co najmniej 30 minut, gdy liczba godzin pracy nie przekracza 9, i co najmniej 45 minut, gdy przekracza 9 godzin (art. 13 ustawy). Przerwę można dzielić na okresy co najmniej 15-minutowe, a skraca się ją o 15-minutową przerwę wliczaną do czasu pracy. Niezależnie od tego obowiązują przerwy w jeździe z rozporządzenia 561/2006.
W każdej dobie kierowcy przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, a w każdym tygodniu co najmniej 35 godzin (art. 14 ustawy). Odpoczynek dobowy może być wykorzystany w pojeździe, jeśli stoi na postoju i ma miejsce do spania. Rozporządzenie 561/2006 przewiduje dodatkowo własne zasady odpoczynku dziennego i tygodniowego, w tym możliwość ich skracania, które kierowca objęty rozporządzeniem musi przestrzegać.
Dyżur kierowcy
Czasem dyżuru jest czas, w którym kierowca pozostaje poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy w zakładzie lub innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (art. 9 ust. 1). Gdy pojazd prowadzi dwóch lub więcej kierowców, czas niewykorzystany na prowadzenie jest czasem dyżuru (ust. 3). Czasu dyżuru nie wlicza się do odpoczynku dobowego (ust. 4).
Za dyżur, z wyjątkiem pełnionego w domu, kierowcy przysługuje czas wolny w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a gdy nie można go udzielić — wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania (art. 9 ust. 5). Dyżury trzeba wykazywać w ewidencji z godzinami rozpoczęcia i zakończenia oraz informacją, czy dyżur pełniono w domu.
Jak prowadzić ewidencję czasu pracy kierowcy?
Pracodawca prowadzi dla każdego kierowcy ewidencję czasu pracy do celów prawidłowego ustalenia wynagrodzenia (art. 25 ust. 1 ustawy). Ewidencja obejmuje liczbę przepracowanych godzin oraz godzinę rozpoczęcia i zakończenia pracy, godziny w porze nocnej, nadgodziny, dni wolne z tytułem ich udzielenia, dyżury, zwolnienia od pracy i inne nieobecności. Pracodawca może ją prowadzić na podstawie wykresówek, plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, innych dokumentów potwierdzających czas pracy oraz rejestrów opracowanych na podstawie tych dokumentów (ust. 2).
Ewidencję prowadzi się w postaci papierowej lub elektronicznej, udostępnia kierowcy na jego wniosek i przechowuje przez 10 lat po zakończeniu okresu, którego dotyczy (art. 25 ust. 5–6). Ponieważ tachograf rejestruje przede wszystkim czynności związane z pojazdem, czynności wykonywane poza nim — np. praca w magazynie czy szkolenie — trzeba udokumentować odrębnie. Elektroniczna ewidencja czasu pracy pozwala zebrać te godziny razem z innymi pracownikami firmy. Ogólne wymogi karty ewidencji opisujemy w artykule o prawidłowej karcie ewidencji czasu pracy.
Wynagrodzenie i podróże kierowców
Warunki wynagradzania kierowców nie mogą przewidywać składników zależnych od liczby przejechanych kilometrów, szybkości dostawy lub ilości przewiezionego ładunku, jeśli mogłyby zagrażać bezpieczeństwu na drogach lub zachęcać do naruszania rozporządzenia 561/2006 (art. 26 ust. 1). Kierowcy wykonującemu krajowe przewozy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów, ustalane na zasadach z art. 77⁵ § 3–5 KP (art. 21a). Zasady diet opisujemy w artykule o diecie za delegację.
Podsumowanie
Czas pracy kierowcy obejmuje wszystkie czynności związane z przewozem, nie tylko jazdę. Pracodawca musi pilnować zarówno norm z ustawy o czasie pracy kierowców (8/40, przeciętnie 48 h z nadgodzinami, 10 h przy pracy nocnej), jak i limitów jazdy oraz odpoczynków z rozporządzenia 561/2006.
- Ewidencjonuj wszystkie czynności kierowcy, a nie tylko czas prowadzenia pojazdu.
- Łącz dane z tachografu z dokumentacją pracy poza pojazdem i dyżurów.
- Przechowuj ewidencję 10 lat po zakończeniu okresu, którego dotyczy.