Czas pracy to okres, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub innym miejscu wyznaczonym do jej wykonywania. Liczy się gotowość do pracy, a nie samo jej faktyczne świadczenie. Norma wynosi 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo.
Definicja czasu pracy opiera się na pojęciu dyspozycji, nie na wykonywaniu czynności. Pracownik oczekujący na zlecenie, gotowy do podjęcia obowiązków w wyznaczonym miejscu, pozostaje w czasie pracy — nawet gdy w danej chwili nic nie robi z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Normy są dwie i obowiązują równolegle: osiem godzin na dobę oraz przeciętnie czterdzieści godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Pierwsza jest sztywna, druga uśredniona w okresie rozliczeniowym, co pozwala na dłuższe dniówki wyrównywane krótszymi w innych tygodniach.
Do czasu pracy wlicza się piętnastominutowa przerwa, jeżeli dobowy wymiar wynosi co najmniej sześć godzin, a także szkolenia BHP i badania okresowe odbywane w godzinach pracy. Nie wlicza się natomiast dojazdu z domu do stałego miejsca pracy ani przerwy lunchowej wprowadzonej przez pracodawcę, która może trwać do sześćdziesięciu minut i nie jest płatna.
Osobno traktuje się dyżur. Czas pozostawania w gotowości poza normalnymi godzinami nie jest czasem pracy, dopóki pracownik nie podejmie faktycznych czynności. Jeżeli jednak dyżur pełniony jest w domu, przysługuje za niego co najmniej czas wolny lub wynagrodzenie na zasadach określonych w Kodeksie.
Stan prawny na 3 sierpnia 2026
| Sytuacja | Czas pracy | Podstawa |
|---|---|---|
| Przerwa 15 minut przy dobowym wymiarze od 6 godzin | tak | art. 134 k.p. |
| Szkolenie BHP | tak | art. 237³ § 3 k.p. |
| Podróż służbowa w godzinach pracy | tak | orzecznictwo SN |
| Dojazd z domu do stałego miejsca pracy | nie | nie jest pozostawaniem w dyspozycji |
| Dyżur w zakładzie pracy | nie, o ile nie wykonuje się pracy | art. 151⁵ § 2 k.p. |
Pracownik ma dniówkę 8:00–16:00. O 7:40 przychodzi do zakładu i czeka w szatni, a o 15:50 kończy zadania i zbiera się do wyjścia.
Czas pracy: 8:00–16:00 — liczy się pozostawanie w dyspozycji, a nie obecność w budynku.
Przerwa 15 minut: wliczona, bo dobowy wymiar wynosi co najmniej 6 godzin.
Rozróżnienie „dyspozycja" kontra „obecność" bywa źródłem sporów. Wcześniejsze przyjście z własnej inicjatywy nie tworzy czasu pracy, ale polecenie stawienia się o 7:40 na odprawę — już tak.
Podobnie z dojazdami. Droga z domu do stałego miejsca pracy nie jest czasem pracy, natomiast przejazd między dwiema lokalizacjami pracodawcy w ciągu dnia roboczego już nim jest, bo pracownik pozostaje wtedy w jego dyspozycji.
Okres, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub innym wyznaczonym miejscu. Decyduje gotowość do wykonywania obowiązków, a nie to, czy pracownik faktycznie wykonuje czynności.
Piętnastominutowa przerwa wlicza się, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin. Dodatkowa przerwa lunchowa do 60 minut, wprowadzona przez pracodawcę, nie jest wliczana ani płatna.
Droga z domu do stałego miejsca pracy nie jest czasem pracy. Przejazd między lokalizacjami pracodawcy w trakcie dnia roboczego już nim jest, bo pracownik pozostaje wtedy w jego dyspozycji.
Tak. Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. To samo dotyczy badań okresowych przeprowadzanych w godzinach pracy.
8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Norma dobowa jest sztywna, tygodniowa — uśredniona.
Nie, dopóki pracownik nie podejmie faktycznych czynności. Czas dyżuru wykonywany w domu nie wlicza się do czasu pracy, ale przysługuje za niego czas wolny albo wynagrodzenie na zasadach kodeksowych.
Tak, do celów prawidłowego ustalenia wynagrodzenia. Obowiązek nie obejmuje zapisywania godzin wobec pracowników w zadaniowym systemie czasu pracy, osób zarządzających zakładem oraz otrzymujących ryczałt.
Szymon Mojsak
Kiedy dyżur wlicza się do czasu pracy, jak go rekompensować i co dokładnie musi znaleźć się w karcie ewidencji czasu pracy. Zasady z art. 151(5) KP.
Czytaj dalej →
Katarzyna Grzązek
Dyskryminacja w pracy to poważne naruszenie praw pracowniczych, które negatywnie wpływa na atmosferę i efektywność całego zespołu. Zrozumienie jej rodzajów, obowiązków pracodawcy oraz różnic między nierównym traktowaniem a mobbingiem jest kluczem do budowy bezpiecznego i sprawiedliwego miejsca pracy. Poznaj najważniejsze przepisy oraz procedury, które pozwalają skutecznie eliminować te zjawiska z organizacji.
Czytaj dalej →
Szymon Mojsak
Pora nocna to 8 godzin między 21:00 a 7:00, a dodatek za każdą przepracowaną w niej godzinę wynosi 20% stawki z płacy minimalnej. Sprawdź, jak go policzyć i dlaczego zmienia się co miesiąc.
Czytaj dalej →
Szymon Mojsak
Wymiar czasu pracy w 2027 roku to 2008 godzin i 251 dni roboczych. Sprawdź tabelę miesięczną, okresy rozliczeniowe i dni wolne za święta w sobotę.
Czytaj dalej →
Katarzyna Grzązek
Planujesz wcześniejszą emeryturę lub ubiegasz się o rekompensatę z tytułu pracy w trudnym środowisku? Zrozumienie różnic między pracą w szczególnych warunkach a zwykłymi warunkami szkodliwymi BHP to pierwszy krok do zabezpieczenia swojej przyszłości finansowej. W tym kompleksowym poradniku wyjaśniamy aktualne wymogi prawne, procedury ewidencjonowania dla pracodawców oraz skuteczne ścieżki odwoławcze przed sądem.
Czytaj dalej →