Norma czasu pracy to ustawowa granica czasu pracy: 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu. Jej przekroczenie tworzy pracę w godzinach nadliczbowych, niezależnie od bilansu godzin w okresie rozliczeniowym.
Norma czasu pracy wyznacza ustawową granicę czasu, przez jaki pracownik może wykonywać pracę. Kodeks określa dwie: dobową, wynoszącą osiem godzin, oraz tygodniową, wynoszącą przeciętnie czterdzieści godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.
Obie normy działają inaczej. Dobowa ma charakter sztywny i ocenia się ją każdego dnia, natomiast tygodniowa jest przeciętna, więc rozlicza się ją dopiero na koniec przyjętego okresu rozliczeniowego.
Ma to konsekwencję praktyczną w systemie podstawowym: przekroczenie ośmiu godzin w danym dniu tworzy godziny nadliczbowe niezależnie od tego, czy tydzień zamknie się w czterdziestu godzinach. Wyrównanie krótszym dniem nie usuwa tego skutku.
Odrębnie uregulowano system równoważny, w którym dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy nie więcej niż do dwunastu godzin. Przedłużenie wynikające z harmonogramu nie stanowi wtedy pracy nadliczbowej.
Stan prawny na 7 sierpnia 2026
| Norma | Wartość | Podstawa |
|---|---|---|
| Dobowa | 8 godzin | art. 129 § 1 k.p. |
| Tygodniowa | przeciętnie 40 godzin | art. 129 § 1 k.p. |
| Z nadgodzinami | przeciętnie 48 godzin | art. 131 § 1 k.p. |
| Przedłużony wymiar w systemie równoważnym | do 12 godzin | art. 135 § 1 k.p. |
| Przekroczenie normy | godziny nadliczbowe | art. 151 § 1 k.p. |
Pracownik w systemie podstawowym pracuje 10 godzin w środę i 6 godzin w piątek.
Bilans tygodnia: bez zmian — 40 godzin.
Środa: przekroczenie normy dobowej o 2 godziny → nadgodziny.
Wyrównanie krótszym dniem nie usuwa skutków przekroczenia normy dobowej. To odróżnia system podstawowy od równoważnego, w którym przedłużony wymiar wynika z harmonogramu.
Norma tygodniowa ma charakter przeciętny, więc rozlicza się ją dopiero na koniec okresu rozliczeniowego — inaczej niż normę dobową, ocenianą każdego dnia.
8 godzin na dobę oraz przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Dobowa jest sztywna i ocenia się ją każdego dnia. Tygodniowa ma charakter przeciętny, więc rozlicza się ją na koniec okresu rozliczeniowego.
Nie w systemie podstawowym. Przekroczenie 8 godzin tworzy godziny nadliczbowe niezależnie od bilansu tygodnia.
Przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym, łącznie z godzinami nadliczbowymi.
Tak. Dopuszczalne jest przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy nie więcej niż do 12 godzin, przy wyrównaniu w okresie rozliczeniowym.
Gdy praca jest wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy albo ponad przedłużony wymiar wynikający z systemu i rozkładu.
Norma to ustawowa granica dobowa i tygodniowa. Wymiar to liczba godzin do przepracowania w konkretnym okresie rozliczeniowym, obliczana według odrębnych reguł.
Szymon Mojsak
Pełny etat to 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu, ale miesięczny wymiar zmienia się co miesiąc. Sprawdź, ile godzin daje 3/4, 1/2, 1/4 i 7/8 etatu oraz jak liczyć wymiar przy niepełnym wymiarze czasu pracy.
Czytaj dalej →
Sandra Nowak
Dowiedz się, jak będzie wyglądał wymiar czasu pracy w 2025 roku! W artykule znajdziesz szczegółowe dane na temat liczby dni pracujących, godzin pracy oraz dni wolnych w poszczególnych miesiącach.
Czytaj dalej →
Sandra Nowak
Cztery brygady, ruch ciągły i norma 43 godzin tygodniowo. Sprawdź, jak zbudować grafik czterobrygadowy zgodny z przepisami, jak liczyć nadgodziny i jakie odpoczynki trzeba zapewnić.
Czytaj dalej →
Sandra Nowak
Pracownicy medyczni to niezmiernie istotna grupa zawodowa, która narażona jest na liczne ryzyka i stresy związane z wykonywaniem swoich obowiązków. Czy wiesz jak wyglądają regulacje ich czasu pracy?
Czytaj dalej →