System skróconego tygodnia pracy to jeden z kodeksowych systemów czasu pracy, który pozwala pracownikowi przepracować pełny etat w mniej niż pięciu dniach tygodnia, kosztem dłuższej dniówki sięgającej nawet 12 godzin. Przepis wraca do rozmów o organizacji pracy razem z prowadzonym w 2026 roku rządowym pilotażem skróconego czasu pracy. Od 27 stycznia 2026 roku wniosek o ten system można złożyć nie tylko na papierze, lecz także w postaci elektronicznej.
W tym artykule wyjaśniamy, kto może pracować w systemie skróconego tygodnia, jak go wprowadzić i co powinien zawierać wniosek pracownika. Pokazujemy na przykładzie listopada i grudnia 2026 roku, jak liczyć wymiar czasu pracy i układać grafik, kiedy powstają nadgodziny oraz jak rozliczać urlop, chorobę i święta przy dniówkach dłuższych niż 8 godzin.
W skrócie
System skróconego tygodnia pracy (art. 143 KP) pozwala pracować mniej niż 5 dni w tygodniu przy dobowym wymiarze przedłużonym maksymalnie do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca. Stosuje się go wyłącznie na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej, a podstawą jest umowa o pracę (art. 150 § 6 KP). Wymiar godzin w miesiącu się nie zmienia — zmienia się tylko jego rozkład, np. 4 dni po 10 godzin zamiast 5 dni po 8.
Podstawa prawna
- art. 143 KP — system skróconego tygodnia pracy: mniej niż 5 dni w tygodniu, do 12 godzin na dobę, okres rozliczeniowy do 1 miesiąca
- art. 150 § 6 KP — zastosowanie systemu następuje na podstawie umowy o pracę
- art. 151 § 1, art. 151¹ KP — praca ponad przedłużony dobowy wymiar jako nadgodziny i dodatki za nadgodziny
- art. 188¹ KP — skrócony tydzień jako forma elastycznej organizacji pracy dla rodzica dziecka do 8 lat
Stan prawny na: 23 października 2026 r.
Czym jest system skróconego tygodnia pracy?
Zgodnie z art. 143 Kodeksu pracy w systemie skróconego tygodnia pracy dopuszczalne jest wykonywanie pracy przez mniej niż 5 dni w ciągu tygodnia, przy równoczesnym przedłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej niż do 12 godzin. Okres rozliczeniowy nie może przy tym przekraczać 1 miesiąca. Aktualne brzmienie przepisu znajdziesz w tekście jednolitym Kodeksu pracy ogłoszonym w Dz.U. z 2026 r. poz. 1245.
Punktem wyjścia jest norma z art. 129 § 1 KP: czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Skrócony tydzień odstępuje od niej tylko co do długości dniówki i liczby dni pracy. Liczba godzin do przepracowania w miesiącu pozostaje bez zmian.
Najczęściej spotykany wariant to cztery dni po 10 godzin i wolny piątek albo poniedziałek. Możliwe są też inne układy, np. trzy dni po 12 godzin i jeden krótszy, o ile w żadnym tygodniu nie będzie pięciu dni pracy. Na tym polega różnica wobec elastycznego czasu pracy, w którym pracownik zmienia godzinę rozpoczęcia pracy, ale nadal pracuje pięć dni w tygodniu.
Jak wprowadzić system skróconego tygodnia pracy?
System z art. 143 KP stosuje się wyłącznie na wniosek pracownika, a od 27 stycznia 2026 roku wniosek może mieć postać papierową albo elektroniczną. Zmianę wprowadziła ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy (Dz.U. z 2026 r. poz. 25). Inicjatywa musi jednak zawsze wyjść od pracownika, dlatego pracodawca nie może objąć tym systemem całego działu jednym zarządzeniem.
Drugim elementem jest umowa o pracę. Art. 150 § 6 KP stanowi, że zastosowanie do pracownika systemu skróconego tygodnia następuje na podstawie umowy o pracę, więc w praktyce strony podpisują aneks albo wpisują system do nowej umowy.
Czy pracodawca musi uwzględnić wniosek? Co do zasady nie, bo przepis mówi, że system „może być” stosowany. Wyjątkiem jest pracownik wychowujący dziecko do ukończenia przez nie 8 roku życia. Art. 188¹ § 2 KP zalicza system skróconego tygodnia do elastycznej organizacji pracy, a pracodawca musi wtedy odpowiedzieć w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku i podać przyczynę ewentualnej odmowy. Wniosek rodzic składa co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy w nowym systemie.
Co powinien zawierać wniosek pracownika?
Kodeks nie przewiduje wzoru wniosku, ale dokument powinien jednoznacznie określać układ pracy. Sprawdź, czy wniosek zawiera:
- wskazanie podstawy prawnej, czyli art. 143 Kodeksu pracy,
- proponowaną liczbę dni pracy w tygodniu i długość dniówki, np. poniedziałek–czwartek po 10 godzin,
- preferowany stały dzień wolny, jeśli pracownikowi na nim zależy,
- datę rozpoczęcia i, opcjonalnie, zakończenia pracy w nowym systemie,
- w przypadku rodzica dziecka do 8 lat — dane wymagane przez art. 188¹ § 3 KP: imię, nazwisko i datę urodzenia dziecka, przyczynę oraz termin rozpoczęcia i zakończenia korzystania z elastycznej organizacji pracy.
Kto nie może pracować w systemie skróconego tygodnia?
Przy dniówce dłuższej niż 8 godzin niektóre grupy pracowników nie mogą korzystać z tego systemu albo mogą tylko w ograniczonym zakresie. Przed podpisaniem aneksu sprawdź, czy pracownik nie należy do jednej z poniższych grup.
| Grupa pracowników | Ograniczenie | Podstawa |
|---|---|---|
| Osoba z niepełnosprawnością | Maksymalnie 8 godzin na dobę i 40 tygodniowo, a przy stopniu znacznym lub umiarkowanym 7 i 35 godzin, chyba że lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne wyrazi zgodę na odstępstwo na wniosek pracownika | art. 15–16 ustawy o rehabilitacji |
| Młodociany | Do 6 godzin na dobę (do 16 lat) albo 8 godzin (powyżej 16 lat), bez nadgodzin i pracy w nocy | art. 202–203 KP |
| Pracownica w ciąży | Zakaz nadgodzin i pracy w porze nocnej; sam system z art. 143 nie jest w art. 178 wymieniony, a stosuje się go tylko na jej wniosek | art. 178 § 1 KP |
Szczegółowe normy dla osób z orzeczeniem omawiamy w artykule o czasie pracy osoby z niepełnosprawnością.
Jak liczyć wymiar czasu pracy w skróconym tygodniu?
Wymiar czasu pracy w systemie skróconego tygodnia oblicza się tak samo jak w systemie podstawowym, czyli według art. 130 KP: 40 godzin razy liczba pełnych tygodni w okresie rozliczeniowym, plus 8 godzin za każdy dzień od poniedziałku do piątku pozostały do końca okresu, minus 8 godzin za każde święto przypadające w innym dniu niż niedziela. Zmienia się tylko sposób rozłożenia tych godzin na dni pracy.
Listopad 2026 roku ma 21 dni od poniedziałku do piątku, a 11 listopada wypada w środę, więc wymiar wynosi 160 godzin. Święto 1 listopada przypada w niedzielę i nie obniża wymiaru. W grudniu 2026 roku Wigilia i pierwszy dzień świąt wypadają w czwartek i piątek, a 26 grudnia w sobotę, co obniża wymiar o kolejne 8 godzin — w efekcie grudzień również ma 160 godzin. Kolejne miesiące znajdziesz w zestawieniu wymiaru czasu pracy na 2027 rok.
| Wariant rozkładu (listopad 2026, 160 h) | Dni pracy w miesiącu | Dni pracy w tygodniu | Uwagi |
|---|---|---|---|
| System podstawowy: 8 h dziennie | 20 | 5 (w tygodniu z 11 listopada — 4) | Punkt odniesienia |
| Skrócony tydzień: 10 h dziennie | 16 | 4 (w tygodniu z 11 listopada — 3 lub 4) | Najczęstszy model „4 × 10” |
| Skrócony tydzień: 12 h i jeden krótszy dzień | 14 (13 × 12 h + 1 × 4 h) | 3–4 | Wymaga pilnowania odpoczynku i przerw |
Jak ułożyć grafik w systemie skróconego tygodnia?
Grafik w systemie skróconego tygodnia musi jednocześnie spełniać ograniczenia z art. 143 KP i ogólne zasady dotyczące odpoczynku, przerw oraz terminu przekazania rozkładu. Najwięcej błędów pojawia się przy dniówkach 12-godzinnych: 12 godzin pracy i 11 godzin odpoczynku to razem 23 godziny, więc przesunięcie startu kolejnego dnia szybko narusza odpoczynek. Przed publikacją grafiku sprawdź:
- W każdym tygodniu okresu rozliczeniowego zaplanuj mniej niż 5 dni pracy, a dniówka nie może przekroczyć 12 godzin.
- Zachowaj co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie (art. 132 KP) i 35 godzin odpoczynku tygodniowego (art. 133 KP) — zasady opisujemy w artykule o odpoczynku dobowym i tygodniowym w grafiku.
- Uwzględnij przerwy z art. 134 KP: przy dniówce dłuższej niż 9 godzin pracownikowi przysługują dwie przerwy po co najmniej 15 minut, wliczane do czasu pracy.
- Rozplanuj dokładnie tyle godzin, ile wynosi wymiar okresu rozliczeniowego — godzin ponad wymiar nie wolno planować z góry.
- Przekaż pracownikowi rozkład co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, którego dotyczy (art. 129 § 3 KP).
Czy okres rozliczeniowy można wydłużyć? Art. 143 KP przewiduje okres do 1 miesiąca, ale art. 129 § 2 KP pozwala w każdym systemie przedłużyć go do 12 miesięcy w drodze porozumienia ze związkami albo przedstawicielami pracowników. Część komentatorów, np. autorzy serwisu Infor.pl, dopuszcza taką możliwość w uzasadnionych przypadkach. Przy systemie wprowadzanym na wniosek jednej osoby miesięczny okres jest bezpieczniejszy. Więcej o procedurze przeczytasz w tekście o wyborze i wydłużaniu okresu rozliczeniowego.
Kiedy w skróconym tygodniu powstają nadgodziny?
Art. 151 § 1 KP uznaje za pracę w godzinach nadliczbowych nie tylko pracę ponad normy czasu pracy, ale także pracę ponad przedłużony dobowy wymiar wynikający z systemu i rozkładu obowiązującego pracownika. Jeśli więc grafik przewiduje 10 godzin, a pracownik zostaje w pracy 11 godzin, jedna godzina jest nadliczbowa, choć cały dzień nie przekroczył 12 godzin. Nadgodzina dobowa przypadająca w zwykły dzień pracy daje prawo do dodatku 50%, a w nocy, w niedzielę lub święto niebędące dniem pracy — 100% (art. 151¹ § 1 KP).
Drugi rodzaj nadgodzin powstaje wtedy, gdy pracownik przepracuje w okresie rozliczeniowym więcej godzin, niż wynosi jego wymiar, np. przychodząc do pracy w dzień wolny wynikający z rozkładu. Za każdą godzinę przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy przysługuje dodatek 100%, chyba że przekroczenie wynika z nadgodzin dobowych, za które dodatek został już naliczony (art. 151¹ § 2 KP). Za pracę w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia przysługuje też inny dzień wolny do końca okresu (art. 151³ KP).
Wariant 4 × 12 godzin w każdym tygodniu daje 48 godzin tygodniowo, czyli więcej niż wymiar, więc oznaczałby z góry zaplanowane nadgodziny. Obowiązują też limity: przeciętnie 48 godzin tygodniowo z nadgodzinami (art. 131 KP) i 150 nadgodzin w roku (art. 151 § 3 KP). Zasady naliczania dodatków krok po kroku opisujemy w poradniku o rozliczaniu nadgodzin w 2026 roku.
Jak rozliczyć urlop, chorobę i święta przy dłuższej dniówce?
Urlopu wypoczynkowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy w danym dniu, przy czym jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom (art. 154² § 1–2 KP). Pracownik z 26 dniami urlopu ma więc do dyspozycji 208 godzin. Jeśli pracuje po 10 godzin, każdy dzień urlopu zużywa 10 godzin z puli, a cały urlop wystarczy na 20 pełnych dniówek i 8 godzin do wykorzystania w części dniówki (art. 154² § 4 KP).
Usprawiedliwiona nieobecność obniża wymiar o godziny, które pracownik miał przepracować według rozkładu (art. 130 § 3 KP). Zwolnienie lekarskie przypadające na 10-godzinny dzień pracy zmniejsza więc wymiar o 10 godzin, a nie o 8. Pomyłka w tym miejscu zafałszowuje wyliczenie nadgodzin średniotygodniowych na koniec miesiąca.
Święta rozlicza się według ogólnych zasad: każde święto przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar o 8 godzin, także w systemie, w którym dniówka trwa 10 lub 12 godzin. Gdy święto wypada w sobotę, jak 26 grudnia 2026 roku, pracownik powinien dostać dodatkowy dzień wolny w tym samym okresie rozliczeniowym, a przy miesięcznym okresie oznacza to grudzień. Szczegóły wyjaśniamy w artykule o dniu wolnym za święto przypadające w sobotę.
Czym skrócony tydzień różni się od pilotażu i innych systemów?
Pilotaż skróconego czasu pracy ogłoszony przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej obejmuje 90 pracodawców i ponad 5 tys. pracowników. Jego uczestnicy od stycznia do czerwca 2026 roku skracają czas pracy o 10%, a w drugiej połowie roku o 20%. W odróżnieniu od art. 143 KP pilotaż faktycznie zmniejsza liczbę godzin. Szerzej o idei krótszego tygodnia piszemy w tekście o skróconym tygodniu pracy jako trendzie oraz na stronie o 4-dniowym tygodniu pracy.
| Rozwiązanie | Liczba godzin w miesiącu | Maks. dniówka | Jak się je wprowadza |
|---|---|---|---|
| Skrócony tydzień (art. 143 KP) | Bez zmian | 12 h | Wniosek pracownika i umowa o pracę |
| System weekendowy (art. 144 KP) | Bez zmian | 12 h | Wniosek pracownika i umowa o pracę; praca tylko w piątki, soboty, niedziele i święta |
| System równoważny (art. 135 KP) | Bez zmian | 12 h (w szczególnych przypadkach 16 lub 24 h) | Układ zbiorowy, regulamin pracy lub obwieszczenie |
| Obniżony wymiar, np. 4/5 etatu | Mniej, proporcjonalnie do etatu | 8 h | Zmiana umowy o pracę, z proporcjonalnie niższą pensją |
| Pilotaż MRPiPS | Mniej o 10–20% | Zależnie od projektu | Udział w programie i dofinansowanie |
Jak prowadzić ewidencję czasu pracy w tym systemie?
Pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy każdego pracownika do celów prawidłowego ustalenia jego wynagrodzenia i innych świadczeń (art. 149 § 1 KP), a system skróconego tygodnia niczego w tym obowiązku nie zmienia. Przy dniówkach 10- i 12-godzinnych szczególnie ważne jest oddzielenie w ewidencji godzin z rozkładu od nadgodzin.
Gdy w zespole działa kilka systemów, ręczne pilnowanie odpoczynku jest pracochłonne. W RCPonline w pakiecie BIZNES dostępna jest analiza grafiku, która w zakładce grafiku ostrzega o naruszeniu 11 godzin odpoczynku dobowego, 35 godzin odpoczynku tygodniowego, dobowego limitu godzin i progu tygodniowego. System ostrzega, ale nie blokuje grafiku, więc decyzja o korekcie zostaje po stronie osoby układającej rozkład. Więcej o samych grafikach znajdziesz na stronie grafik pracy.
Naruszenie przepisów o czasie pracy jest wykroczeniem z art. 281 § 1 pkt 5 KP, a nieuwzględnienie przepisów o elastycznej organizacji pracy dla rodziców — z pkt 5a. Od 8 lipca 2026 roku, po wejściu w życie nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2026 r. poz. 473), grzywna za te wykroczenia wynosi od 2 000 do 60 000 zł. Mandat inspektora wynosi do 5 000 zł, a przy trzecim wykroczeniu w ciągu 2 lat do 10 000 zł. Ogólne zasady opisuje broszura Państwowej Inspekcji Pracy „Czas pracy”.
Podsumowanie
System skróconego tygodnia pracy pozwala przepracować pełny etat w czterech, a nawet trzech dniach tygodnia, ale nie skraca czasu pracy, tylko zmienia jego rozkład. Wprowadza się go na wniosek pracownika (także elektroniczny) i zapisuje w umowie o pracę. Rodzicowi dziecka do 8 lat pracodawca musi odpowiedzieć w ciągu 7 dni.
Najwięcej pracy po stronie kadr wymaga rozliczenie dłuższych dniówek: wymiar liczy się według zwykłych zasad, nieobecność obniża go o godziny z grafiku, a urlop zużywa tyle godzin, ile trwa dniówka. Jeśli rozważasz ten system, zacznij od trzech kroków:
- sprawdź, czy pracownik nie należy do grupy, której dniówka nie może przekraczać 8 godzin,
- przygotuj aneks do umowy o pracę i ustal miesięczny okres rozliczeniowy,
- ułóż grafik z zachowaniem 11 i 35 godzin odpoczynku oraz bez zaplanowanych z góry nadgodzin, a w ewidencji oddzielaj godziny z rozkładu od godzin nadliczbowych.