Staż z urzędu pracy 2026 – stypendium i obowiązki pracodawcy

Staż z urzędu pracy to forma aktywizacji, w której osoba bezrobotna zdobywa doświadczenie w firmie, a stypendium wypłaca jej starosta ze środków publicznych. Od 1 czerwca 2025 r. zasady staży określa ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która zastąpiła ustawę o promocji zatrudnienia z 2004 roku. Zmieniło się sporo: staż trwa co do zasady od 3 do 6 miesięcy, stypendium wzrosło ze 120% do 160% zasiłku dla bezrobotnych, a organizator może prowadzić staż zdalnie i otrzymać premię za stażystę, który potwierdzi zdobyte kwalifikacje.

W tym artykule opisujemy staż z perspektywy pracodawcy, który chce zostać organizatorem. Wyjaśniamy, kto może złożyć wniosek, ilu stażystów można przyjąć, jakie obowiązki ma organizator i opiekun stażysty, ile wynosi stypendium od 1 czerwca 2026 r. i jak liczyć czas realizacji programu oraz dni wolne. Na końcu zebraliśmy odpowiedzi na pytania, które najczęściej zadają zarówno firmy, jak i stażyści.

Zapamiętaj:

• Stażysta nie jest pracownikiem — staż to nabywanie wiedzy i umiejętności bez nawiązania stosunku pracy (art. 2 pkt 44 ustawy).
• Staż trwa od 3 do 6 miesięcy, a przy stażu zakończonym potwierdzeniem kwalifikacji od 3 do 12 miesięcy.
• Stypendium wynosi 160% zasiłku, czyli od 1 czerwca 2026 r. 2854,24 zł brutto przy pełnym wymiarze stażu, i wypłaca je starosta, nie organizator.
• Stażysta realizuje program maksymalnie 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo, bez nadgodzin, pracy nocnej i zmianowej.

Czym jest staż według ustawy o rynku pracy?

Ustawa definiuje staż jako nabywanie przez bezrobotnego wiedzy i umiejętności przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą (art. 2 pkt 44). To kluczowa różnica wobec zatrudnienia. Organizator nie podpisuje ze stażystą umowy o pracę, nie wypłaca mu wynagrodzenia i nie zgłasza go do ubezpieczeń jako pracownika.

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z organizatorem stażu i bezrobotnym, według programu przygotowanego przez organizatora (art. 114 ust. 5). Program powinien uwzględniać predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, wykształcenie oraz dotychczasową wiedzę i umiejętności stażysty. Nadzór nad odbywaniem stażu sprawuje starosta (art. 123 ust. 1), a w praktyce zadania te wykonuje powiatowy urząd pracy (PUP).

Staż jest dostępny dla osób zarejestrowanych jako bezrobotne. Ustawa nie przewiduje już osobnej ścieżki dla bezrobotnych do 30. roku życia, która w poprzednich przepisach pozwalała wydłużyć staż do 12 miesięcy. Dłuższy staż wiąże się teraz z celem programu, a nie z wiekiem uczestnika. Rejestrację w urzędzie krok po kroku opisaliśmy we wpisie o tym, jak zarejestrować się jako bezrobotny.

Kto może zostać organizatorem stażu i ilu stażystów przyjąć?

Art. 114 ust. 2 ustawy wymienia pięć kategorii organizatorów stażu:

• pracodawca;
• przedsiębiorca niezatrudniający pracowników;
• podmiot ekonomii społecznej albo jednostka tworząca taki podmiot;
• rolnicza spółdzielnia produkcyjna;
• pełnoletnia osoba fizyczna prowadząca osobiście i na własny rachunek działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej w gospodarstwie rolnym.

Podmiot, który chce zorganizować staż, składa do starosty wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu (art. 114 ust. 6). Kryteria oceny wniosków, wzory dokumentów i terminy naboru ustala właściwy powiatowy urząd pracy, dlatego przed złożeniem wniosku warto przeczytać zasady obowiązujące w danym powiecie.

Limity liczby stażystów i powtórnych staży

Zakaz powtórnego stażu dotyczy także osób, które wcześniej były u organizatora zatrudnione albo wykonywały dla niego inną pracę zarobkową. Firma nie może więc przyjąć na staż byłego zleceniobiorcy, jeśli od końca współpracy nie minęły 24 miesiące.

Jak długo trwa staż i czy może odbywać się zdalnie?

Staż może trwać od 3 do 6 miesięcy (art. 114 ust. 3). Wyjątkiem jest staż zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przez uprawnioną instytucję, na przykład egzaminem zawodowym albo czeladniczym (art. 119 ust. 1). Taki staż może trwać od 3 do 12 miesięcy, a jego program dostosowuje się do wymagań egzaminu.

Nowością jest staż w formie zdalnej (art. 114 ust. 4). Do takiego stażu stosuje się odpowiednio wybrane przepisy Kodeksu pracy o pracy zdalnej. Wymiar stażu zdalnego i szczegółowe zasady jego odbywania określa umowa o zorganizowanie stażu. Zasady samej pracy zdalnej przypomnieliśmy w artykule o pracy zdalnej i pracy zdalnej okazjonalnej.

Jakie obowiązki ma organizator stażu?

Przed powierzeniem stażyście zadań organizator musi wykonać trzy czynności (art. 116 ust. 1):

1. skierować bezrobotnego na własny koszt na wstępne badania lekarskie, na zasadach przewidzianych dla pracowników;
2. zapoznać go z obowiązującym regulaminem pracy;
3. przekazać mu na piśmie zakres obowiązków i uprawnień.

W trakcie stażu organizator zapewnia stażyście, na zasadach przewidzianych dla pracowników, bezpieczne i higieniczne warunki, szkolenie BHP i przeciwpożarowe, odzież i obuwie robocze albo ekwiwalent, środki ochrony indywidualnej, profilaktyczną ochronę zdrowia, okresy odpoczynku, ochronę przed mobbingiem oraz sprzęt potrzebny do wykonywania zadań (art. 116 ust. 2). Musi też przestrzegać zasady równego traktowania. Zakres szkoleń przed dopuszczeniem do pracy opisaliśmy we wpisie o szkoleniach BHP w 2026 roku.

Opiekun stażysty

Staż jest realizowany pod nadzorem osoby wyznaczonej przez organizatora, która odpowiada za prawidłową realizację programu i opiekę nad stażystą (art. 116 ust. 4). Ustawa nie wymaga od opiekuna konkretnego stażu pracy ani wykształcenia. Wyjątkiem są staże kończące się egzaminem zawodowym lub czeladniczym — wtedy opiekun musi mieć kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu (art. 119 ust. 5).

Opinia po stażu i sankcje za przerwanie

Po zakończeniu stażu organizator wydaje stażyście opinię o realizowanych zadaniach oraz nabytej wiedzy i umiejętnościach, a starosta wydaje zaświadczenie o odbyciu stażu (art. 123 ust. 2). Jeżeli starosta przerwie staż, bo organizator nie realizuje programu, albo organizator przerwie staż bez uzasadnionej przyczyny, firma przez 12 miesięcy nie może korzystać z form pomocy urzędu, poza pośrednictwem pracy i poradnictwem zawodowym (art. 116 ust. 6).

Ile wynosi stypendium stażowe w 2026 roku?

Stypendium wypłaca starosta, a jego wysokość wynosi miesięcznie 160% zasiłku dla bezrobotnych z art. 224 ust. 1 pkt 1, jeżeli miesięczny wymiar stażu jest równy maksymalnemu (art. 235 ust. 2). Przy niższym wymiarze stypendium ustala się proporcjonalnie. Zasiłek podlega waloryzacji co roku 1 czerwca, więc razem z nim zmienia się kwota stypendium.

Stypendium przysługuje także za dni wolne udzielone stażyście (art. 235 ust. 3). Za okres udokumentowanej niezdolności do pracy stażysta zachowuje prawo do 50% stypendium (art. 235 ust. 1 w związku z art. 234 ust. 7). Organizator nie ponosi kosztu stypendium, ale pokrywa koszty badań wstępnych, szkolenia BHP i wyposażenia stanowiska.

Okres pobierania stypendium wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz do okresów składkowych w rozumieniu przepisów emerytalnych (art. 240 ust. 1). Nie wlicza się go jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego (art. 240 ust. 2 pkt 2). Stażysta pobierający stypendium podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym jako osoba bezrobotna (art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Premia dla organizatora za staż z potwierdzeniem kwalifikacji

Ustawa wprowadziła zachętę dla firm, które przygotują stażystę do zewnętrznego potwierdzenia kwalifikacji. Organizatorowi przysługuje premia, jeżeli stażysta w ciągu 12 miesięcy od ukończenia stażu z art. 119 ust. 1 uzyska dokument potwierdzający nabycie wiedzy i umiejętności (art. 122 ust. 1). Premia przysługuje za każdy pełny miesiąc programu stażu, a za niepełny miesiąc liczy się ją proporcjonalnie, dzieląc kwotę przez 30 i mnożąc przez liczbę dni stażu.

Od 1 czerwca 2026 r. premia wynosi 536,70 zł za miesiąc. Przy stażu trwającym 9 pełnych miesięcy daje to 4830,30 zł. Organizator składa wniosek o premię w ciągu 3 miesięcy od dnia, w którym stażysta uzyskał dokument potwierdzający kwalifikacje (art. 122 ust. 4). Warto więc ustalić ze stażystą, że poinformuje firmę o wyniku egzaminu — sam ma obowiązek zgłosić go do PUP w ciągu 14 dni (art. 119 ust. 7).

Czas realizacji programu stażu i dni wolne

Czas realizacji programu stażu nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy (art. 118 ust. 1). Dla osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności limit wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Dolna granica to 20 godzin tygodniowo (art. 118 ust. 2).

Stażysta nie może odbywać stażu w niedziele i święta, w porze nocnej, w systemie pracy zmianowej ani w godzinach nadliczbowych (art. 118 ust. 3). Starosta może zgodzić się na niedziele, święta, porę nocną lub pracę zmianową, jeśli wymaga tego charakter pracy w danym zawodzie. Zgoda nie obejmuje nadgodzin — tych ustawa nie dopuszcza w ogóle.

Dni wolne zamiast urlopu

Stażysta nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego, bo nie jest pracownikiem. Na jego wniosek organizator udziela 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu (art. 118 ust. 5). Za ostatni miesiąc stażu dni wolne trzeba udzielić przed jego zakończeniem. Przy niepełnym miesiącu wymiar liczy się proporcjonalnie i zaokrągla w górę do pełnych dni.

Dokumentowanie obecności stażysty

Ustawa nie nakłada na organizatora obowiązku prowadzenia ewidencji czasu pracy stażysty w rozumieniu art. 149 Kodeksu pracy. Organizator musi jednak pilnować limitów z art. 118, a starosta może pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu za nieusprawiedliwioną nieobecność podczas więcej niż jednego dnia (art. 120 ust. 1 pkt 1). Sposób dokumentowania obecności i przekazywania jej urzędowi warto więc sprawdzić w umowie o zorganizowanie stażu. Najprościej objąć stażystę tym samym sposobem rejestracji wejść i wyjść, którego używają pracownicy — na przykład elektroniczną ewidencją czasu pracy — i oznaczać dni wolne jako osobny rodzaj nieobecności.

Staż krok po kroku z perspektywy firmy

1. Sprawdź zasady organizacji staży w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca odbywania stażu.
2. Policz limit stażystów na podstawie liczby etatów w dniu składania wniosku.
3. Przygotuj program stażu: zadania, harmonogram, wymiar godzin, ewentualny egzamin kończący.
4. Wyznacz opiekuna stażysty i ustal, kto będzie dokumentował obecność.
5. Złóż do starosty wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu.
6. Po podpisaniu umowy skieruj stażystę na badania wstępne, przeprowadź szkolenie BHP i przekaż na piśmie zakres obowiązków.
7. Po zakończeniu wydaj opinię, a przy stażu z egzaminem pilnuj terminu wniosku o premię.

Staż często poprzedza zatrudnienie. Jeśli po jego zakończeniu firma proponuje stażyście umowę o pracę, obowiązują już zwykłe procedury, które opisaliśmy w poradniku o zatrudnieniu pracownika krok po kroku.

Podsumowanie

Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia uporządkowała staże wokół programu i organizatora. Staż trwa krócej niż dawniej, ale stypendium jest wyższe — od 1 czerwca 2026 r. wynosi 2854,24 zł brutto przy pełnym wymiarze — a organizator, który przygotuje stażystę do egzaminu, może dostać premię 536,70 zł za każdy pełny miesiąc programu. Stażysta nie jest pracownikiem, ale organizator zapewnia mu wiele uprawnień na zasadach pracowniczych.

• Przed złożeniem wniosku policz limit stażystów i sprawdź zakaz powtórnego stażu u tego samego organizatora.
• Planuj program w granicach 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo, bez nadgodzin.
• Dokumentuj obecność i dni wolne na bieżąco — to podstawa rozliczenia stypendium i ewentualnej premii.