Praca w wolną sobotę, czyli w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, nie jest w Kodeksie pracy traktowana jak zwykłe nadgodziny. Art. 151³ KP przewiduje, że za taki dzień pracownikowi przysługuje w zamian inny dzień wolny, udzielony do końca okresu rozliczeniowego w terminie z nim uzgodnionym. Wynagrodzenie z dodatkiem pojawia się dopiero wtedy, gdy dnia wolnego nie da się udzielić w okresie rozliczeniowym. Pracodawca nie może więc swobodnie wybrać, czy „płaci, czy oddaje”.
W tym artykule wyjaśniamy, kiedy pracodawca może polecić pracę w wolną sobotę, jak ustala się termin dnia wolnego i co się dzieje, gdy nie zostanie on udzielony. Pokazujemy też, jak rozliczyć godziny przepracowane w sobotę ponad 8 godzin, czym praca w sobotę różni się od pracy w niedzielę i święto oraz jakie zasady dotyczą kadry kierowniczej.
W skrócie
Za pracę w dniu wolnym wynikającym z pięciodniowego tygodnia (najczęściej w sobotę) pracownikowi przysługuje inny cały dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego, w terminie z nim uzgodnionym (art. 151³ KP). Jeśli dnia wolnego nie udzielono, powstają nadgodziny z tytułu przekroczenia przeciętnej normy tygodniowej, płatne z dodatkiem 100% (art. 151¹ § 2). Praca w sobotę ponad 8 godzin to nadgodziny dobowe z dodatkiem 50%.
Podstawa prawna
- art. 151³ KP — dzień wolny za pracę w dniu wolnym z pięciodniowego tygodnia pracy
- art. 151 § 1 KP — przesłanki pracy w godzinach nadliczbowych
- art. 151¹ § 1–2 KP — dodatki 50% i 100%
- art. 151⁴ KP — praca kadry kierowniczej poza normalnymi godzinami
Stan prawny na: 12 października 2026 r.
Kiedy pracodawca może polecić pracę w wolną sobotę?
Pracę w dniu wolnym wynikającym z rozkładu czasu pracy pracodawca może polecić tylko w sytuacjach z art. 151 § 1 KP, czyli w razie akcji ratowniczej lub usuwania awarii albo szczególnych potrzeb pracodawcy. To te same przesłanki, które dotyczą nadgodzin. Szczególną potrzebą może być np. pilne zamówienie, inwentaryzacja czy zastępstwo za nieobecnego pracownika.
Wolna sobota to dzień wolny wynikający z zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy (art. 129 § 1 KP). W wielu firmach jest nią sobota, ale w grafikach zmianowych takim dniem może być dowolny dzień tygodnia. Art. 151³ dotyczy każdego dnia wolnego z tego tytułu, a nie tylko soboty w kalendarzu.
Dzień wolny za pracę w sobotę — zasady
Za pracę w wolną sobotę pracownikowi przysługuje w zamian inny dzień wolny od pracy, udzielony do końca okresu rozliczeniowego, w terminie z nim uzgodnionym (art. 151³ KP). Przepis wymaga więc porozumienia co do terminu — pracodawca nie powinien wyznaczać go jednostronnie. Przy jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym dzień wolny trzeba udzielić w tym samym miesiącu.
Za pracę w sobotę oddaje się cały dzień wolny, nawet jeśli pracownik pracował w sobotę krócej niż 8 godzin. Liczba godzin przepracowanych w sobotę nie wpływa na wymiar dnia wolnego — godziny te mieszczą się w normalnym wymiarze czasu pracy, bo po oddaniu dnia wolnego pracownik w okresie rozliczeniowym nie przekracza przeciętnej normy tygodniowej. Uzgodnienie terminu dnia wolnego jest częścią dokumentacji czasu pracy pracownika.
| Sytuacja | Rozliczenie |
|---|---|
| Praca w sobotę do 8 godzin, dzień wolny udzielony w okresie | tylko normalne wynagrodzenie, bez dodatku |
| Praca w sobotę ponad 8 godzin, dzień wolny udzielony | godziny ponad 8 to nadgodziny dobowe z dodatkiem 50% (albo czas wolny) |
| Dzień wolny nieudzielony w okresie rozliczeniowym | nadgodziny średniotygodniowe z dodatkiem 100% za godziny pracy w sobotę |
| Praca w niedzielę lub święto | niedziela: dzień wolny w ciągu 6 dni przed lub po (potem do końca okresu); święto: w okresie rozliczeniowym (art. 151¹¹ KP) |
Co jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego?
Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego, pracownik przepracuje w okresie więcej godzin, niż wynosi jego wymiar. Godziny przepracowane w sobotę stają się wtedy godzinami nadliczbowymi z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy, za które przysługuje dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia (art. 151¹ § 2 KP).
Wypłata dodatku nie „legalizuje” jednak naruszenia. Art. 151³ jednoznacznie wymaga udzielenia dnia wolnego, a nieudzielenie go jest naruszeniem przepisów o czasie pracy, za które od 8 lipca 2026 roku grozi grzywna od 2 000 do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 5 KP). Rozwiązanie „płacę zamiast oddawać” można stosować tylko wtedy, gdy udzielenie dnia wolnego w okresie rozliczeniowym było faktycznie niemożliwe, np. z powodu długotrwałej choroby pracownika.
Praca w sobotę ponad 8 godzin
Normy czasu pracy obowiązują także w dniu wolnym. Jeśli pracownik w sobotę przepracuje więcej niż 8 godzin, nadwyżka jest pracą w godzinach nadliczbowych dobowych. Przysługuje za nią dodatek 50% (art. 151¹ § 1 pkt 2 KP) albo, na wniosek pracownika, czas wolny w tym samym wymiarze, a bez wniosku — w wymiarze o połowę wyższym (art. 151² KP). Szczegóły rozliczania opisujemy w artykule o tym, jak rozliczać nadgodziny w 2026 roku.
Przy pracy w sobotę trzeba też pamiętać o odpoczynku tygodniowym. Pracownikowi przysługuje w każdym tygodniu co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, obejmującego co najmniej 11 godzin odpoczynku dobowego (art. 133 KP). Praca w sobotę połączona z pracą w niedzielę może ten odpoczynek naruszyć.
Kadra kierownicza a praca w wolną sobotę
Pracownicy zarządzający zakładem pracy w imieniu pracodawcy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują w razie konieczności pracę poza normalnymi godzinami bez prawa do wynagrodzenia i dodatku za nadgodziny (art. 151⁴ § 1 KP). Wyjątek dotyczy pracy kierowników w niedziele i święta, za które przysługuje dodatek, jeśli nie otrzymali innego dnia wolnego (§ 2).
Zasada z art. 151³ dotyczy jednak również kadry kierowniczej, bo przepis o dniu wolnym za pracę w dniu wolnym nie przewiduje dla niej wyjątku. Kierownik, który pracował w wolną sobotę, powinien więc otrzymać inny dzień wolny. Więcej o tej grupie piszemy w tekście o nadgodzinach kadry kierowniczej.
Podsumowanie
Za pracę w wolną sobotę pracownikowi przysługuje przede wszystkim inny dzień wolny, uzgodniony z nim i udzielony do końca okresu rozliczeniowego. Wynagrodzenie z dodatkiem 100% wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy dnia wolnego nie udzielono, a godziny ponad 8 w sobotę rozlicza się jak nadgodziny dobowe.
- Polecaj pracę w wolną sobotę tylko przy przesłankach z art. 151 § 1 KP.
- Uzgadniaj z pracownikiem termin dnia wolnego i udzielaj go w tym samym okresie rozliczeniowym.
- Sprawdzaj w ewidencji, czy praca w sobotę nie przekroczyła 8 godzin i nie naruszyła odpoczynku tygodniowego.