Od 2025 roku Wigilia (24 grudnia) jest dniem ustawowo wolnym od pracy — co roku, niezależnie od dnia tygodnia, na który przypada. Dla pracowników to doskonała wiadomość, ale dla pracodawców ta zmiana oznacza szereg konkretnych wyzwań i obowiązków. Nowe przepisy, które weszły w życie 1 lutego 2025 r., wpływają bezpośrednio na wymiar czasu pracy, zasady wynagradzania i konieczność aktualizacji grafików.
Ten artykuł to praktyczny przewodnik dla każdej firmy. Krok po kroku wyjaśniamy, jakie obowiązki spoczywają na Tobie jako pracodawcy i jak bez problemu dostosować organizację pracy do zmienionego kalendarza świąt.
W skrócie
Tak. Od 1 lutego 2025 r. 24 grudnia jest dniem ustawowo wolnym od pracy (art. 1 pkt 1 lit. ka ustawy o dniach wolnych od pracy, dodany ustawą z 6 grudnia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1965). Wigilia przypadająca w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin (art. 130 § 2 KP). Za pracę w Wigilię przysługuje inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym, a gdy to niemożliwe — dodatek 100% (art. 151¹¹ KP). Placówki handlowe są tego dnia zamknięte, z wyjątkami z ustawy o ograniczeniu handlu.
Podstawa prawna
- art. 1 pkt 1 lit. ka ustawy o dniach wolnych od pracy — 24 grudnia jako dzień wolny od pracy
- ustawa z 6 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1965) — nowelizacja wprowadzająca wolną Wigilię i zmiany w zakazie handlu, w mocy od 1 lutego 2025 r.
- art. 130 § 2 KP — obniżenie wymiaru czasu pracy o 8 godzin za święto
- art. 151¹¹ KP — dzień wolny lub dodatek za pracę w święto
- art. 5–7 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta — zakaz handlu w święta i wyjątki od niego
Stan prawny na: 12 października 2026 r.
Nowa ustawa – co dokładnie się zmieniło?
Kluczem do zrozumienia nowej sytuacji jest Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw (poz. 1965) i weszła w życie 1 lutego 2025 roku.
To właśnie ten akt prawny wprowadził fundamentalną zmianę, nowelizując dotychczasową Ustawę o dniach wolnych od pracy. W praktyce oznacza to, że do katalogu dni wolnych od pracy wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy, obok takich dni jak Boże Narodzenie czy Nowy Rok, na stałe dołączył 24 grudnia. Wszelkie spekulacje zostały tym samym zakończone – od 2025 roku Wigilia jest dniem ustawowo wolnym od pracy, co rodzi konkretne konsekwencje dla każdego pracodawcy w Polsce.
Wymiar czasu pracy w grudniu 2026 i 2027 – jak go policzyć?
Zgodnie z art. 130 § 2 Kodeksu pracy każde święto przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Wigilia jest takim świętem, więc w grudniu wymiar obniżają trzy dni: 24, 25 i 26 grudnia — o ile nie wypadają w niedzielę.
W 2026 roku Wigilia przypada w czwartek, Boże Narodzenie w piątek, a drugi dzień świąt w sobotę. Grudzień ma 23 dni od poniedziałku do piątku, z których dwa (24 i 25 grudnia) są świętami, a święto 26 grudnia przypadające w sobotę dodatkowo obniża wymiar o 8 godzin. Wymiar wynosi więc 20 dni, czyli 160 godzin, a za 26 grudnia pracodawca musi wyznaczyć inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym.
W 2027 roku Wigilia wypada w piątek, Boże Narodzenie w sobotę, a drugi dzień świąt w niedzielę. Grudzień 2027 ma 23 dni robocze, Wigilia obniża wymiar o 8 godzin, a święto 25 grudnia w sobotę — o kolejne 8 godzin. Wymiar wynosi 21 dni, czyli 168 godzin. Zasady oddawania dnia wolnego za święto w sobotę opisujemy w artykule o dniu wolnym za święto przypadające w sobotę.
Praca w Wigilię – kto może pracować i za jakie wynagrodzenie?
Chociaż Wigilia staje się dniem ustawowo wolnym, nie oznacza to, że cała Polska przestanie pracować. W wielu branżach, takich jak opieka zdrowotna, służby ratunkowe, transport, gastronomia czy zakłady produkcyjne o ruchu ciągłym, praca jest niezbędna. Co nowa ustawa oznacza dla pracowników, którzy 24 grudnia będą musieli stawić się w pracy?
Od 2025 roku praca w Wigilię jest traktowana dokładnie tak samo, jak praca w każde inne święto, co jest uregulowane w art. 151¹¹ Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, pracownikowi, który wykonuje pracę w dniu ustawowo wolnym, przysługuje rekompensata w jednej z dwóch form:
Inny dzień wolny od pracy: Pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi dnia wolnego w zamian za pracę w święto. Należy go udzielić w trakcie trwania okresu rozliczeniowego.
Dodatek do wynagrodzenia: Jeśli udzielenie dnia wolnego jest niemożliwe (co musi być obiektywnie uzasadnione), pracownikowi, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w tym dniu.
W praktyce oznacza to, że pracodawca musi najpierw spróbować "oddać" pracownikowi dzień wolny. Dopiero gdy jest to niemożliwe, wypłaca dodatek finansowy.
Handel w Wigilię – nowe, całodniowe ograniczenia
Nowelizacja ustawy wprowadza największe zmiany właśnie w sektorze handlowym. Do tej pory, zgodnie z Ustawą o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni, obowiązywał zakaz handlu w Wigilię po godzinie 14:00.
Od 2025 roku przepis się zmienił. Ponieważ 24 grudnia jest dniem ustawowo wolnym od pracy, zakaz handlu obowiązuje przez cały dzień, na takich samych zasadach, jak w inne święta (np. w Boże Narodzenie czy Nowy Rok).
Oczywiście, ustawa przewiduje katalog wyjątków. Oznacza to, że zakaz nie będzie dotyczył m.in.:
- stacji paliw,
- aptek i punktów aptecznych,
- placówek, w których handel jest prowadzony przez samego przedsiębiorcę "we własnym imieniu i na własny rachunek",
- kwiaciarni,
- placówek pocztowych.
Dla większości sklepów wielkopowierzchniowych i galerii handlowych oznacza to jednak konieczność zamknięcia placówek na cały dzień 24 grudnia i odpowiedniego zaplanowania logistyki oraz grafików pracy.
Checklista dla pracodawcy: co musisz zrobić do grudnia?
Nowa ustawa to nie tylko informacja, ale konkretne zadania do wykonania. Aby uniknąć problemów i chaosu organizacyjnego pod koniec roku, warto przygotować firmę na zmiany już teraz. Oto checklista kluczowych działań:
Przelicz na nowo wymiar czasu pracy: Upewnij się, że Twój dział kadr i płac uwzględnił dodatkowe 8 godzin wolnego przy obliczaniu wymiaru czasu pracy na grudzień 2026.
Zaktualizuj harmonogramy i grafiki: Zweryfikuj wszystkie istniejące grafiki pracy na grudzień. Pracownicy, którzy mieli zaplanowaną pracę na 24 grudnia, muszą mieć ten dzień oznaczony jako wolny.
Sprawdź swoje systemy HR: Upewnij się, że Twoje oprogramowanie kadrowo-płacowe jest zaktualizowane i prawidłowo interpretuje 24 grudnia jako dzień świąteczny, a nie roboczy.
Zaplanuj pracę w branżach kluczowych: Jeśli Twoja firma musi działać w Wigilię, zaplanuj obsadę i poinformuj pracowników o zasadach rekompensaty (dodatkowy dzień wolny lub 100% dodatek do wynagrodzenia).
Poinformuj pracowników: Zakomunikuj w firmie, jakie zasady będą obowiązywać w tym roku. Jasna informacja pozwoli uniknąć nieporozumień i pytań w ostatniej chwili.
Wolna Wigilia w Europie – jak to wygląda u sąsiadów?
Warto wiedzieć, że wprowadzając wolny 24 grudnia, Polska dołącza do licznego grona krajów europejskich, w których ten dzień ma szczególny status. Nie jesteśmy w tej kwestii wyjątkiem, a raczej dostosowujemy nasze przepisy do trendu panującego w dużej części Unii Europejskiej.
Pełny dzień ustawowo wolny od pracy w Wigilię obowiązuje między innymi na Słowacji, Litwie, Łotwie, w Estonii i w Czechach. W innych krajach, takich jak Niemcy czy Austria, 24 grudnia jest zazwyczaj dniem częściowo wolnym – praca kończy się wczesnym popołudniem, co jest uregulowane w układach zbiorowych lub wynika z powszechnego zwyczaju. Wprowadzenie nowej ustawy w Polsce standaryzuje więc sytuację, która w wielu firmach i tak była już praktykowana.
Podsumowanie
Wigilia jest dniem ustawowo wolnym od pracy od 2025 roku i pozostaje nim co roku. Gdy przypada w dniu innym niż niedziela, obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin — w grudniu 2026 r. wymiar wynosi 160 godzin, a w grudniu 2027 r. 168 godzin. Pracownik zatrudniony w Wigilię ma prawo do innego dnia wolnego w okresie rozliczeniowym, a dopiero gdy jego udzielenie jest niemożliwe, do dodatku 100%. Handel w placówkach objętych zakazem jest tego dnia wstrzymany przez cały dzień.