Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego, w skrócie EKUZ, to bezpłatny dokument wydawany przez Narodowy Fundusz Zdrowia, który potwierdza prawo do leczenia w innym państwie Unii Europejskiej, EFTA oraz w Zjednoczonym Królestwie. Od 1 stycznia 2026 r. wniosek o kartę na pobyt czasowy można złożyć elektronicznie już tylko przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP, co potwierdza NFZ.
Poniżej znajdziesz instrukcję wyrobienia karty, listę sytuacji, w których zadziała, oraz porównanie z polisą prywatną. Osobną część poświęcamy pracownikom wyjeżdżającym służbowo, ponieważ w ich przypadku koszty leczenia dzielą się między pracodawcę i publiczny system.
Zapamiętaj:
- EKUZ jest bezpłatna, a pracownik dostaje ją na 3 lata.
- Karta daje leczenie na takich zasadach jak u mieszkańców danego kraju, także z ich dopłatami.
- Nie pokrywa transportu do Polski, leczenia planowanego ani prywatnych gabinetów bez umowy.
- Przy delegowaniu do pracy za granicą podstawą karty jest dokument A1 z ZUS.
W skrócie
EKUZ uprawnia do świadczeń niezbędnych podczas pobytu w państwach UE, EFTA i w Zjednoczonym Królestwie, na zasadach obowiązujących miejscowych pacjentów. Wyrobisz ją bezpłatnie przez IKP, mojeIKP, pocztą albo w oddziale NFZ. Karta nie zastępuje polisy prywatnej, bo nie obejmuje transportu do kraju, ratownictwa górskiego w wielu państwach ani leczenia poza publicznym systemem.
Podstawa prawna
- NFZ: jak wyrobić kartę EKUZ — kanały złożenia wniosku, okresy ważności, certyfikat zastępczy
- § 19 rozporządzenia w sprawie należności z tytułu podróży służbowej — zwrot kosztów leczenia
- art. 775 Kodeksu pracy — należności pracownika w podróży służbowej
Czym jest EKUZ i w jakich krajach działa?
EKUZ potwierdza, że dana osoba jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce i może korzystać ze świadczeń niezbędnych podczas czasowego pobytu za granicą. Według pacjent.gov.pl pacjent korzysta z nich na tych samych zasadach co obywatele kraju pobytu. Karta jest ważna razem z dowodem tożsamości, a własną kartę ma mieć każdy członek rodziny, także dziecko.
Karta działa w państwach Unii Europejskiej, w Islandii, Liechtensteinie, Norwegii, Szwajcarii oraz w Zjednoczonym Królestwie wraz z Irlandią Północną. Obejmuje też m.in. Azory, Maderę, Majorkę, Wyspy Kanaryjskie oraz francuskie terytoria zamorskie. Nie zadziała natomiast na Wyspach Normandzkich, Wyspie Man, w Monako, San Marino i Watykanie.
Jak wyrobić EKUZ krok po kroku?
Wniosek złożysz na kilka sposobów, a najszybszy zależy od tego, ile czasu zostało do wyjazdu.
- Zaloguj się do IKP albo aplikacji mojeIKP i wybierz wniosek o EKUZ.
- Jeśli wolisz papier, wyślij wniosek pocztą na adres dowolnego oddziału lub delegatury NFZ.
- Możesz też przyjść osobiście do oddziału, gdzie karta bywa wydawana od ręki.
- Stan wniosku i datę ważności sprawdzisz w IKP lub w aplikacji.
Zwykle NFZ sam potwierdza Twoje prawo do świadczeń w swojej bazie, więc nie dołączasz zaświadczeń. Student lub uczeń powyżej 18 lat zgłoszony jako członek rodziny pokazuje legitymację, a osoba delegowana do pracy przedstawia dokument A1. Rozpatrzenie wniosku złożonego inaczej niż osobiście trwa według pacjent.gov.pl do 5 dni, a od czerwca do września może potrwać kilkanaście dni. Nie zwlekaj więc do końca.
| Kto składa wniosek | Okres ważności |
|---|---|
| Pracownik lub osoba prowadząca działalność | 3 lata |
| Zleceniobiorca lub osoba na innej umowie o świadczenie usług | 6 miesięcy |
| Dziecko zgłoszone jako członek rodziny | do 18. urodzin |
| Członek rodziny powyżej 18 lat, student | 18 miesięcy |
| Bezrobotny zarejestrowany | 2 miesiące |
| Emeryt w wieku emerytalnym | 20 lat |
Gdy dane w systemie są niepełne lub nieaktualne, NFZ wydaje kartę na okres skrócony, maksymalnie na 2 miesiące. Co zrobić, gdy karta zginęła albo nie zdążysz jej wyrobić? Wtedy pomoże certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ. Złożysz o niego wniosek przez mojeIKP albo do oddziału NFZ, a obejmie on faktyczny okres leczenia, do 30 dni naprzód i do 90 dni wstecz.
Co pokrywa EKUZ, a za co trzeba zapłacić?
EKUZ pokrywa świadczenia, które stały się niezbędne w trakcie pobytu, w tym nagłe stany, takie jak złamanie, zawał, udar lub silne zatrucie. Zakres zależy jednak od kraju, bo pacjent ma te same prawa i te same dopłaty co miejscowi. Czy oznacza to bezpłatną wizytę? Nie zawsze. Wszystko zależy od kraju.
Pacjent.gov.pl podaje przykłady dopłat: we Francji pacjent ponosi 30% honorarium lekarza, a w Niemczech 10 euro za dzień pobytu w szpitalu. Przed wizytą sprawdź też, czy lekarz ma umowę z publicznym ubezpieczycielem, ponieważ gabinet prywatny może nie honorować karty. Rozliczenie najczęściej odbywa się między instytucjami, ale jeśli zapłacisz na miejscu, po powrocie złożysz wniosek o refundację w NFZ.
Czym EKUZ różni się od prywatnego ubezpieczenia?
EKUZ i polisa turystyczna odpowiadają na różne ryzyka. Na wyjazd często potrzebne są obie. Karta opiera się na publicznym systemie danego państwa, a polisa pokrywa to, co wynika z jej warunków.
| Sytuacja | EKUZ | Polisa prywatna |
|---|---|---|
| Nagła choroba w publicznej placówce | tak, na zasadach miejscowych | zależnie od umowy |
| Transport do Polski po chorobie | nie | zależnie od umowy, sprawdź limit |
| Ratownictwo górskie i pomoc po wypadku na nartach | w wielu krajach nie, np. w Austrii | sprawdź rozszerzenie na sporty |
| Prywatny gabinet bez umowy | nie | zależnie od umowy |
| Leczenie planowane | nie | zależnie od umowy |
| Bagaż i następstwa śmierci | nie | zależnie od umowy |
Warunki polis bywają różne. Przeczytaj je przed wyjazdem. Kartę zabierz nawet na krótki wypad, bo prawo do świadczeń trzeba umieć udokumentować na miejscu.
Czy EKUZ wystarczy na wyjeździe służbowym?
Przy zwykłej podróży służbowej odpowiedzialność za koszty leczenia dzieli się między publiczny system i pracodawcę. § 19 rozporządzenia mówi, że w razie choroby powstałej w podróży zagranicznej pracownik ma prawo do zwrotu udokumentowanych niezbędnych kosztów leczenia. Zwrot obciąża pracodawcę, z wyjątkiem świadczeń gwarantowanych udzielonych według przepisów o koordynacji, czyli właśnie tych z EKUZ.
Rozporządzenie wiąże wprost budżetówkę. Pracownika firmy prywatnej obejmuje wtedy, gdy układ, regulamin wynagradzania ani umowa nie regulują warunków podróży (art. 775 § 5 Kodeksu pracy). Sprawdź zatem swój regulamin i zapytaj, czy firma wykupuje polisę na wyjazdy. Zwrotowi nie podlegają koszty leków, których zakup za granicą nie był konieczny, zabiegów plastycznych i kosmetycznych ani protez i okularów.
- Jedziesz na szkolenie albo spotkanie: miej własną EKUZ, ważną przez cały wyjazd, i zgłoś pracodawcy koszty leczenia.
- Jesteś delegowany do wykonywania pracy w innym państwie: potrzebujesz dokumentu A1 z ZUS.
- Podjąłeś pracę za granicą bez potwierdzenia A1: według NFZ tracisz prawo do posługiwania się EKUZ.
Różnicę między podróżą służbową a delegowaniem wyjaśnia wpis o delegacji i oddelegowaniu. Rozliczenie diet i kosztów opisują poradniki o dietach zagranicznych i o delegacjach służbowych, a dietę policzysz w kalkulatorze delegacji.
Kiedy karta traci ważność mimo daty na awersie?
EKUZ działa tylko tak długo, jak trwa Twoje prawo do świadczeń w NFZ. Gdy kończy się zatrudnienie i nie masz innego tytułu do ubezpieczenia, prawo wygasa po 30 dniach, a kartą nie wolno już się posługiwać, co dotyczy też członków rodziny. Osoba, która skorzystała z dokumentów unijnych bez uprawnienia, musi później zwrócić koszty leczenia.
Sama data na karcie nie wystarczy. Upewnij się też, że nadal jesteś zgłoszony do ubezpieczenia, szczególnie gdy zmieniasz pracę albo kończysz umowę zlecenia, bo wtedy okres karty i tytuł ubezpieczenia łatwo się rozjeżdżają.
Podsumowanie
EKUZ to bezpłatna podstawa ochrony zdrowia w Europie, ale działa wyłącznie w ramach publicznego systemu kraju pobytu. Wyrób ją przez IKP z wyprzedzeniem, zwłaszcza latem, i dołóż polisę, jeśli jedziesz w góry, z dzieckiem albo na dłużej.
Pracownik wyjeżdżający służbowo powinien mieć ważną kartę i znać zasady zwrotu kosztów w swojej firmie. Przy delegowaniu do pracy za granicą podstawą jest A1, a więc formalności trzeba zacząć przed wyjazdem.