Urlop wypoczynkowy

W skrócie

Urlop wypoczynkowy to coroczny, nieprzerwany i płatny urlop, którego pracownik nie może się zrzec. Wymiar wynosi 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu co najmniej 10-letnim. Zaległy urlop trzeba wykorzystać do 30 września następnego roku.

Czym jest urlop wypoczynkowy?

Urlop wypoczynkowy ma cztery cechy, których nie da się zmienić umową: jest coroczny, nieprzerwany, płatny i niezbywalny. Ostatnia z nich zaskakuje najczęściej — nawet zgodna wola obu stron nie pozwala zamienić urlopu na dodatkowe wynagrodzenie, dopóki trwa zatrudnienie.

Wymiar zależy od stażu pracy, ale staż liczy się szerzej niż samo zatrudnienie. Do dziesięcioletniego progu wlicza się okresy nauki, i to ryczałtowo: ukończone studia wyższe dodają osiem lat niezależnie od tego, jak długo trwały. Absolwent studiów magisterskich z dwuletnim doświadczeniem ma więc już dziesięcioletni staż urlopowy i prawo do 26 dni.

„Nieprzerwany" nie oznacza, że urlop trzeba wybrać jednorazowo. Podział jest dopuszczalny na wniosek pracownika, ale co najmniej jedna część powinna obejmować nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych — wliczając weekendy i święta, nie tylko dni robocze.

Praktyczny problem dotyczy zwykle terminu. Urlop należy wykorzystać w roku nabycia prawa, a resztę do 30 września roku następnego. Pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop bez jego zgody, co potwierdza orzecznictwo — obowiązek udzielenia urlopu spoczywa bowiem na pracodawcy, nie na pracowniku.

Podstawa prawna

  • art. 152 § 1 Kodeks pracy Urlop wypoczynkowy jest coroczny, nieprzerwany i płatny. Pracownik nie może się go zrzec ani zamienić na pieniądze w trakcie trwania stosunku pracy. Zobacz w ISAP
  • art. 154 § 1 Kodeks pracy Wymiar urlopu wynosi 20 dni przy zatrudnieniu krótszym niż 10 lat i 26 dni przy zatrudnieniu co najmniej 10 lat. Do stażu wlicza się także okresy nauki. Zobacz w ISAP
  • art. 161 Kodeks pracy Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Zobacz w ISAP
  • art. 168 Kodeks pracy Urlopu niewykorzystanego w ustalonym terminie należy udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Wyjątkiem jest urlop na żądanie. Zobacz w ISAP

Stan prawny na 3 sierpnia 2026

Wymiar i terminy urlopu wypoczynkowego

SytuacjaWartośćPodstawa
Staż krótszy niż 10 lat20 dniart. 154 § 1 pkt 1 k.p.
Staż co najmniej 10 lat26 dniart. 154 § 1 pkt 2 k.p.
Termin wykorzystania urlopu bieżącegorok kalendarzowy nabycia prawaart. 161 k.p.
Termin wykorzystania urlopu zaległegodo 30 września następnego rokuart. 168 k.p.

Jak to wygląda w praktyce

Pracownica z 12-letnim stażem ma 26 dni urlopu za 2025 rok. Do końca roku wykorzystała 18 dni, zostało 8.

Termin graniczny: pozostałe 8 dni musi wykorzystać do 30 września 2026.

Po tej dacie: urlop nie przepada, ale pracodawca narusza art. 168 k.p. i naraża się na karę grzywny.

Częste nieporozumienie dotyczy przedawnienia. Roszczenie o urlop przedawnia się po trzech latach, licząc od końca roku, w którym pracownik nabył prawo — 30 września to termin udzielenia, nie moment utraty uprawnienia.

Drugi błąd to „wypłacenie" urlopu zamiast jego udzielenia. Ekwiwalent pieniężny przysługuje wyłącznie przy rozwiązaniu stosunku pracy. W trakcie zatrudnienia porozumienie o wypłacie zamiast wolnego jest nieważne, bo prawa do urlopu nie można się zrzec.

Sprawdź, ile urlopu przysługuje pracownikowi

Kalkulator liczy wymiar 20 lub 26 dni z uwzględnieniem stażu, wykształcenia i niepełnego etatu — także przy zatrudnieniu w trakcie roku.

Kalkulator wymiaru urlopu

Najczęściej zadawane pytania

20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu co najmniej 10-letnim. Do stażu wlicza się poprzednie zatrudnienie oraz okresy nauki — ukończone studia wyższe dodają osiem lat.

Do 30 września następnego roku kalendarzowego. Urlop niewykorzystany po tej dacie nie przepada, ale pracodawca narusza art. 168 Kodeksu pracy. Termin nie dotyczy urlopu na żądanie.

Tylko przy rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy. W trakcie zatrudnienia wypłata zamiast wolnego jest niedopuszczalna, bo pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu — porozumienie w tej sprawie byłoby nieważne.

Tak. Obowiązek udzielenia urlopu w terminie spoczywa na pracodawcy, więc może on wyznaczyć termin wykorzystania zaległych dni jednostronnie. Potwierdza to utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Tak, na wniosek pracownika. Co najmniej jedna część powinna jednak obejmować nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych — liczonych łącznie z weekendami i świętami, a nie wyłącznie dni roboczych.

Proporcjonalnie do okresu przepracowanego u danego pracodawcy. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Łączny wymiar u wszystkich pracodawców w danym roku nie może przekroczyć 20 albo 26 dni.

Nie. Roszczenie o urlop przedawnia się po trzech latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym pracownik nabył do niego prawo. 30 września to termin udzielenia urlopu, a nie data utraty uprawnienia.

Powiązane pojęcia

Przejdź do pełnej listy pojęć