Ubezpieczenie społeczne

W skrócie

Ubezpieczenie społeczne obejmuje ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Pracodawca jako płatnik zgłasza pracownika do ubezpieczeń w ciągu 7 dni oraz oblicza i odprowadza składki, częściowo finansowane przez obie strony.

Czym jest ubezpieczenie społeczne?

Ubezpieczenie społeczne obejmuje cztery rodzaje: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Pracownicy podlegają im obowiązkowo z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Pracodawca występuje w roli płatnika składek. Jego obowiązki obejmują zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń w ciągu siedmiu dni od powstania obowiązku ubezpieczenia oraz obliczanie, potrącanie i odprowadzanie należnych składek.

Sposób finansowania różni się między rodzajami ubezpieczeń. Składki emerytalną i rentową finansują obie strony, chorobową — pracownik, a wypadkową w całości pracodawca, przy stopie zależnej od rodzaju prowadzonej działalności.

W rozliczeniu listy płac istotna jest kolejność. Składki potrącane pracownikowi odlicza się przed obliczeniem zaliczki na podatek, a dopiero po tych odliczeniach dokonuje się ewentualnych dalszych potrąceń.

Podstawa prawna

  • termin 7 dni Zgłoszenie do ubezpieczeń Płatnik zgłasza pracownika do ubezpieczeń w ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli od dnia rozpoczęcia pracy. Zobacz pełny przepis
  • art. 87 § 1 Kodeks pracy Potrąceń dokonuje się z wynagrodzenia po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Zobacz w ISAP
  • art. 94 pkt 5 Kodeks pracy Pracodawca jest obowiązany terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie, co obejmuje prawidłowe naliczenie i odprowadzenie składek. Zobacz w ISAP
  • art. 92 § 4 Kodeks pracy Po wyczerpaniu okresu wynagrodzenia chorobowego pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Zobacz w ISAP

Stan prawny na 10 sierpnia 2026

Rodzaje ubezpieczeń społecznych

UbezpieczenieKto finansujeUwaga
Emerytalneobie stronypo połowie stopy
Rentoweobie stronyw różnych proporcjach
Chorobowepracownikpodstawa zasiłku chorobowego
Wypadkowepracodawca w całościstopa zależna od branży
Zgłoszenie7 dni od rozpoczęcia pracyformularz ZUS ZUA
Potrącenia z wynagrodzeniapo odliczeniu składekart. 87 § 1 k.p.

Jak to wygląda w praktyce

Pracownik rozpoczyna pracę i podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.

Zgłoszenie: w ciągu 7 dni, formularz ZUS ZUA.

Finansowanie: emerytalne i rentowe — obie strony; wypadkowe — pracodawca.

Skutek: podstawa zasiłku chorobowego po wyczerpaniu wynagrodzenia chorobowego.

Składki potrącane pracownikowi odlicza się przed obliczeniem zaliczki na podatek — kolejność ma znaczenie przy rozliczaniu listy płac.

Stopa składki wypadkowej zależy od rodzaju działalności, więc całkowity narzut na wynagrodzenie różni się między pracodawcami.

Najczęściej zadawane pytania

Emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Pracownicy podlegają im obowiązkowo z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

W ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli od dnia rozpoczęcia pracy.

Emerytalną i rentową obie strony, chorobową pracownik, a wypadkową w całości pracodawca przy stopie zależnej od rodzaju działalności.

Najpierw składki na ubezpieczenia społeczne, następnie zaliczka na podatek, a dopiero po nich ewentualne dalsze potrącenia.

Stanowi podstawę zasiłku chorobowego przysługującego po wyczerpaniu okresu wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę.

Nie. Stopa składki wypadkowej zależy od rodzaju działalności, więc całkowity koszt składkowy różni się między pracodawcami.

Nie. Obowiązki płatnika i odpowiedzialność za prawidłowość rozliczeń pozostają przy pracodawcy.

Przejdź do pełnej listy pojęć