Ubezpieczenie społeczne obejmuje ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Pracodawca jako płatnik zgłasza pracownika do ubezpieczeń w ciągu 7 dni oraz oblicza i odprowadza składki, częściowo finansowane przez obie strony.
Ubezpieczenie społeczne obejmuje cztery rodzaje: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Pracownicy podlegają im obowiązkowo z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Pracodawca występuje w roli płatnika składek. Jego obowiązki obejmują zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń w ciągu siedmiu dni od powstania obowiązku ubezpieczenia oraz obliczanie, potrącanie i odprowadzanie należnych składek.
Sposób finansowania różni się między rodzajami ubezpieczeń. Składki emerytalną i rentową finansują obie strony, chorobową — pracownik, a wypadkową w całości pracodawca, przy stopie zależnej od rodzaju prowadzonej działalności.
W rozliczeniu listy płac istotna jest kolejność. Składki potrącane pracownikowi odlicza się przed obliczeniem zaliczki na podatek, a dopiero po tych odliczeniach dokonuje się ewentualnych dalszych potrąceń.
Stan prawny na 10 sierpnia 2026
| Ubezpieczenie | Kto finansuje | Uwaga |
|---|---|---|
| Emerytalne | obie strony | po połowie stopy |
| Rentowe | obie strony | w różnych proporcjach |
| Chorobowe | pracownik | podstawa zasiłku chorobowego |
| Wypadkowe | pracodawca w całości | stopa zależna od branży |
| Zgłoszenie | 7 dni od rozpoczęcia pracy | formularz ZUS ZUA |
| Potrącenia z wynagrodzenia | po odliczeniu składek | art. 87 § 1 k.p. |
Pracownik rozpoczyna pracę i podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.
Zgłoszenie: w ciągu 7 dni, formularz ZUS ZUA.
Finansowanie: emerytalne i rentowe — obie strony; wypadkowe — pracodawca.
Skutek: podstawa zasiłku chorobowego po wyczerpaniu wynagrodzenia chorobowego.
Składki potrącane pracownikowi odlicza się przed obliczeniem zaliczki na podatek — kolejność ma znaczenie przy rozliczaniu listy płac.
Stopa składki wypadkowej zależy od rodzaju działalności, więc całkowity narzut na wynagrodzenie różni się między pracodawcami.
Emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Pracownicy podlegają im obowiązkowo z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
W ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli od dnia rozpoczęcia pracy.
Emerytalną i rentową obie strony, chorobową pracownik, a wypadkową w całości pracodawca przy stopie zależnej od rodzaju działalności.
Najpierw składki na ubezpieczenia społeczne, następnie zaliczka na podatek, a dopiero po nich ewentualne dalsze potrącenia.
Stanowi podstawę zasiłku chorobowego przysługującego po wyczerpaniu okresu wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę.
Nie. Stopa składki wypadkowej zależy od rodzaju działalności, więc całkowity koszt składkowy różni się między pracodawcami.
Nie. Obowiązki płatnika i odpowiedzialność za prawidłowość rozliczeń pozostają przy pracodawcy.
Szymon Mojsak
Do 30 września na rachunku funduszu socjalnego musi być cały roczny odpis wraz ze zwiększeniami. Sprawdź kwoty na 2026 rok, zasady korekty i sankcje.
Czytaj dalej →
Sandra Nowak
Artykuł zawiera kompleksowy przegląd podstawowych informacji dotyczących Numeru Identyfikacji Podatkowej (NIP), obejmujących jego znaczenie, zastosowania oraz procedury uzyskiwania i weryfikacji.
Czytaj dalej →
Sandra Nowak
Od 1 lipca 2024 roku w Polsce zmieniają się zasady dotyczące dodatku za pracę w nocy z nowym minimalnym wynagrodzeniem 4300 zł brutto. Dowiedz się, jak obliczać dodatek nocny i jakie są nowe regulacje prawne.
Czytaj dalej →
Weronika Skurpel
O pracy na czarno mówi się wtedy, gdy pracownik wykonuje pracę najemną bez nawiązywania stosunku pracy, czyli bez umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, czy też innej umowy pisemnej między pracownikiem a pracodawcą.
Czytaj dalej →