Słowniczek HR

Zakaz konkurencji

Wszystkie pojęcia
W skrócie

Zakaz konkurencji to umowne zobowiązanie pracownika do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy. Wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, a po ustaniu zatrudnienia — odszkodowania w wysokości co najmniej 25% wynagrodzenia otrzymanego przed rozwiązaniem umowy.

Czym jest zakaz konkurencji?

Zakaz konkurencji to umowne zobowiązanie pracownika do nieprowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani świadczenia pracy na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Zakres określa odrębna umowa — nie wynika on z samego stosunku pracy.

Kodeks przewiduje dwa odrębne warianty. Zakaz obowiązujący w czasie zatrudnienia nie wymaga odszkodowania, a pracodawca może dochodzić wyrównania szkody poniesionej wskutek jego naruszenia.

Zakaz po ustaniu stosunku pracy dotyczy pracowników mających dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Umowa musi określać okres obowiązywania oraz wysokość odszkodowania, które nie może być niższe niż dwadzieścia pięć procent wynagrodzenia otrzymanego przed ustaniem zatrudnienia.

Oba warianty wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Odrębnie uregulowano wygaśnięcie: zakaz przestaje obowiązywać przed upływem terminu, gdy ustaną przyczyny go uzasadniające albo gdy pracodawca nie wywiązuje się z wypłaty odszkodowania.

Podstawa prawna

  • art. 101¹ § 1 Kodeks pracy W zakresie określonym w odrębnej umowie pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani świadczyć pracy na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Zobacz pełny przepis
  • art. 101¹ § 2 Kodeks pracy Pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji, może dochodzić od pracownika wyrównania tej szkody. Zobacz pełny przepis
  • art. 101² § 1 Kodeks pracy Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy stosuje się wobec pracownika mającego dostęp do szczególnie ważnych informacji; umowa określa okres obowiązywania zakazu oraz wysokość odszkodowania. Zobacz pełny przepis
  • art. 101² § 2 Kodeks pracy Zakaz konkurencji przestaje obowiązywać przed upływem terminu w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania. Zobacz pełny przepis
  • art. 101² § 3 Kodeks pracy Odszkodowanie nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu; może być wypłacane w miesięcznych ratach. Zobacz pełny przepis
  • art. 101³ Kodeks pracy Umowy, o których mowa w art. 101¹ i art. 101², wymagają pod rygorem nieważności formy pisemnej. Zobacz pełny przepis

Stan prawny na 6 sierpnia 2026

Zakaz konkurencji — dwa rodzaje

CechaW czasie zatrudnieniaPo ustaniu zatrudnienia
Podstawaodrębna umowaodrębna umowa
Formapisemna pod rygorem nieważnościpisemna pod rygorem nieważności
Odszkodowanie dla pracownikaniewymaganemin. 25% wynagrodzenia
Krąg pracownikówdowolnydostęp do szczególnie ważnych informacji
Wygaśnięcie przed terminem—ustanie przyczyn albo brak wypłaty
Skutek naruszeniaodszkodowanie za szkodęz treści umowy

Jak to wygląda w praktyce

Pracownik z wynagrodzeniem 9 000 zł, zakaz konkurencji na 12 miesięcy po ustaniu zatrudnienia.

Minimalne odszkodowanie: 25% × 9 000 zł × 12 = 27 000 zł.

Forma wypłaty: dopuszczalne raty miesięczne po 2 250 zł.

Brak wypłaty: zakaz przestaje obowiązywać przed upływem terminu.

To najczęściej pomijany mechanizm. Zaprzestanie wypłaty odszkodowania nie oznacza oszczędności — zwalnia byłego pracownika z zakazu, a zobowiązanie za okres już przepracowany pozostaje.

Podobnie działa ustanie przyczyn uzasadniających zakaz, na przykład dezaktualizacja informacji, do których pracownik miał dostęp.

Najczęściej zadawane pytania

Tak, pod rygorem nieważności. Dotyczy to zarówno zakazu w czasie zatrudnienia, jak i obowiązującego po jego ustaniu.

Co najmniej 25% wynagrodzenia otrzymanego przed ustaniem stosunku pracy, za okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu. Może być wypłacane w ratach miesięcznych.

Pracownika mającego dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Zakaz przestaje obowiązywać przed upływem terminu. Zaprzestanie wypłaty zwalnia byłego pracownika z zobowiązania na przyszłość.

Tak. Przestaje obowiązywać także w razie ustania przyczyn go uzasadniających, na przykład gdy chronione informacje utraciły znaczenie.

Nie. Obowiązek wypłaty odszkodowania dotyczy wyłącznie zakazu obowiązującego po ustaniu stosunku pracy.

Zakaz dotyczy niepodejmowania działalności, poufność — nieujawniania informacji. Obowiązek zachowania tajemnicy wynika już z Kodeksu, zakaz wymaga umowy.

Przejdź do pełnej listy pojęć