Wypalenie zawodowe - przyczyny, objawy, zapobieganie

Wypalenie zawodowe jest problemem, który dotyka coraz więcej osób. Jego objawy to m.in. zmęczenie, brak satysfakcji z wykonywanych obowiązków, niechętne podejście do klientów i współpracowników. Jak można działać przeciwko wypaleniu zawodowemu oraz skąd ono się bierze? 

Objawy wypalenia zawodowego

Wyróżniamy wiele objawów wypalenia zawodowego, są to między innymi:

• Osłabienie
• Chroniczne zmęczenie
• Zaburzenia snu
• Bóle pleców
• Zmiana nawyków żywieniowych
• Chroniczne zmęczenie
• Brak energii
• Brak motywacji do działania
• Wahania wagi 
• Większe przyjmowanie leków
• Częstsze i większe przyjmowanie alkoholu, by złagodzić wyczerpanie fizyczne
• Poczucie osamotnienia
• Poczucie bezradności
• Poczucie braku perspektyw
• Negatywne podejście do pracy
• Negatywne podejście do samego siebie
• Lekceważenie innych i ich problemów
• Zerwanie kontaktu z innymi ludźmi

W efekcie wypalenie zawodowe w dużym stopniu obniża wydajność, sprawia że pracownik opuszcza kolejne dni w pracy, a z czasem często całkowicie z niej rezygnuje. 

Jak radzić sobie z wypaleniem zawodowym?

Kiedy odczuwamy już pierwsze syndromy wypalenia zawodowego warto zacząć im zapobiegać. 

• Umiejętnie organizować swoje życie prywatne i zawodowe.
• Znaleźć czas na rozrywkę i zabawę. Spotkać się z przyjaciółmi bądź rodziną.
• Dbać o wysypianie się, zdrowe odżywianie i aktywność fizyczną. 
• Znaleźć hobby, które nie jest związane z życiem zawodowym.
• Nauczyć się dbać o swoje granice oraz radzić sobie z trudnymi sytuacjami.
• Zmniejszyć swoje obciążenie pracą. Zachować rozwagę w przyjmowaniu kolejnych zobowiązań.  
• Nie stawiać sobie zbyt wielu wymagań.
• Nie zabierać sobie zbyt wielu obowiązków ponad swoje siły. 
• Zadbać o swój rozwój zawodowy.  
• Nie poddawać się rutynie. W ostateczności rozważyć zmianę pracy.  
• Postarać się o pracę zgodną z własną osobowością, predyspozycjami, wykształceniem, umiejętnościami i zainteresowaniami.  
• Poszukać profesjonalnego wsparcia. Skontaktować się z lekarzem, psychoterapeutą.

Osoba doświadczająca objawów wypalenia może ubiegać się o zwolnienie lekarskie lub urlop zdrowotny w celu regeneracji oraz odpoczynku.

Przyczyny wypalenia zawodowego 

Jedną z przyczyn wypalenia zawodowego może być stres wywołany pracą. Dlatego też czynniki wywołujące tę chorobę będą związane przede wszystkim z naszymi obowiązkami zawodowymi. Będą to między innymi: przeciążenie zadaniami, zbyt wysoka odpowiedzialność za powierzone obowiązki, zbyt trudne i skomplikowane zadania, które wykraczają poza nasze kompetencje. Do wypalenia zawodowego może prowadzić także zbyt nudna i monotonna praca.

Konflikty z przełożonymi oraz współpracownikami mogą również przyczynić się do rozwoju wypalenia zawodowego. Niesprawiedliwe traktowanie, zbyt duża ilość obowiązków i brak możliwości rozwoju to kolejne częste powody wypalenia zawodowego. Stres jak i zmęczenie zdarzają się każdemu. Nie każdy kryzys zawodowy musi od razu oczywiście oznaczać wypalenie. Zwykle po kryzysie szybko dochodzimy do siebie. Wypoczynek wystarcza żeby dojść do siebie.

Na emocjonalny stres w pracy są narażone przede wszystkim osoby, których obowiązki zawodowe opierają się na kontakcie z innymi ludźmi. Do wyżej wymienionych zawodów można zaliczyć np. pracowników służby zdrowia, opieki społecznej, wymiaru sprawiedliwości czy sfery edukacji.

Fazy wypalenia zawodowego 

Wyróżnia się trzy fazy wypalenia zawodowego:

• Stadium wyczerpania emocjonalnego. Pracownik odczuwa nieustanne zmęczenie i wyczerpanie psychiczne i fizyczne. Ma poczucie, że wykonywanie obowiązków zawodowych eksploatuje jego siły, nie widzi zaś możliwości ich regeneracji.
• Stadium depersonalizacji i cynizmu. Pracownik nabiera dystansu wobec współpracowników, klientów lub pacjentów, nie czuje z nimi żadnej więzi emocjonalnej. Obowiązki wykonuje "na pół gwizdka", nie angażuje się w wykonywaną pracę, jego stosunek do kolegów z pracy staje się niechętny i obojętny.
• Stadium braku poczucia osobistych osiągnięć i kompetencji w wykonywanej pracy. Pracownik zaczyna negatywnie oceniać własne kompetencje i dokonania w pracy. Przestaje kontrolować wykonywanie zadań oraz obowiązków. 

Do wykonywania zawodu może zniechęcić brak określonych wymagań w środowisku pracy lub udzielenie na ich temat niepełnych informacji. Źle wpływają ograniczenia czasowe na wykonywanie zadań oraz brak możliwości awansu i rozwoju. Wypalenie w pracy w dużej mierze może dotyczyć osób, które chciały realizować swój potencjał i kreatywność i w miejscu zatrudnienia nie mają na to żadnych szans.

Podsumowanie 

Długotrwały stres w pracy, oprócz problemów zdrowotnych, doprowadza do wypalenia zawodowego. Wypalenie zawodowe to problem, który współcześnie dotyka wiele osób, a jego skutki obejmują zarówno warstwę indywidualną jak i społeczną. Dzięki poszerzającej się wiedzy odnośnie wypalenia zawodowego, mamy dostęp do coraz to większej ilości metod wsparcia oraz działań profilaktycznych, które mają na celu zapobieganie wypaleniu zawodowemu.