Pracownikowi zaliczonemu do umiarkowanego albo znacznego stopnia niepełnosprawności przysługuje 10 dni roboczych dodatkowego urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, ponad wymiar wynikający z Kodeksu pracy. Uprawnienie wynika z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i nie obejmuje osób z lekkim stopniem. Ta sama grupa ma też prawo do płatnego zwolnienia od pracy na turnus rehabilitacyjny oraz na badania i zabiegi.
Poniżej wyjaśniamy, komu przysługuje urlop dla osoby niepełnosprawnej, ile dni łącznie ma pracownik ze stopniem umiarkowanym i znacznym, kiedy powstaje prawo do pierwszego urlopu dodatkowego, kiedy ten urlop nie przysługuje i jak łączy się ze zwolnieniem na turnus.
W skrócie
Osobie zaliczonej do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym (art. 19 ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Łącznie daje to 30 dni przy stażu poniżej 10 lat i 36 dni przy stażu co najmniej 10 lat. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego powstaje po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia do stopnia niepełnosprawności. Urlop nie przysługuje, gdy pracownik ma ponad 26 dni urlopu lub inny urlop dodatkowy. Do tego dochodzi płatne zwolnienie na turnus do 21 dni roboczych, przy czym łącznie z urlopem dodatkowym nie więcej niż 21 dni w roku (art. 20).
Podstawa prawna
- art. 19 ust. 1–3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych — dodatkowy urlop 10 dni roboczych, nabycie prawa po roku, wyłączenia
- art. 20 tej ustawy — zwolnienie na turnus rehabilitacyjny, badania i zabiegi; łączny limit 21 dni
- art. 4 ust. 1–3 tej ustawy — definicje stopnia znacznego, umiarkowanego i lekkiego
- art. 154 § 1 KP — podstawowy wymiar urlopu: 20 lub 26 dni
Stan prawny na: 5 listopada 2026 r.
Komu przysługuje urlop dla osoby niepełnosprawnej?
Dodatkowy urlop przysługuje osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (art. 19 ust. 1 ustawy). Ustawa definiuje te stopnie tak:
- stopień znaczny — osoba z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolna do pracy albo zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagająca stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1),
- stopień umiarkowany — osoba z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolna do pracy albo zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagająca czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2).
Zaliczenie do jednego z tych stopni nie wyklucza pracy u zwykłego pracodawcy, jeśli przystosuje on stanowisko do potrzeb pracownika albo praca jest wykonywana zdalnie (art. 4 ust. 5). Pracownik z lekkim stopniem niepełnosprawności nie ma prawa do urlopu dodatkowego — przysługuje mu tylko urlop wypoczynkowy z Kodeksu pracy.
Ile dni urlopu ma osoba z umiarkowanym i znacznym stopniem?
Zasadniczy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 dni przy stażu krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu co najmniej 10 lat (art. 154 § 1 KP); zasady liczenia stażu opisujemy w tekście o wymiarze urlopu wypoczynkowego. Dodatkowe 10 dni roboczych jest takie samo przy stopniu umiarkowanym i znacznym, więc łącznie pracownik ma:
| Stopień niepełnosprawności | Staż poniżej 10 lat | Staż co najmniej 10 lat |
|---|---|---|
| Znaczny | 20 + 10 = 30 dni | 26 + 10 = 36 dni |
| Umiarkowany | 20 + 10 = 30 dni | 26 + 10 = 36 dni |
| Lekki | 20 dni | 26 dni |
Kiedy powstaje prawo do urlopu dodatkowego?
Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego pracownik nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia go do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (art. 19 ust. 1). Kolejne urlopy dodatkowe przysługują w każdym następnym roku kalendarzowym. Pracownik powinien przedstawić pracodawcy orzeczenie, bo bez niego pracodawca nie może zastosować szczególnych uprawnień.
Proporcjonalny wymiar urlopu dla pracowników zatrudnionych na niepełny etat
Urlop pracowników zatrudnionych na niepełny etat, którzy posiadają orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, oblicza się proporcjonalnie do czasu pracy. Zwykle oznacza to, że dodatkowe dni urlopu przyznawane są w stosunku do wymiaru etatu, na którym dana osoba pracuje.
Kiedy urlop dodatkowy nie przysługuje?
Urlop dodatkowy z ustawy nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych, np. nauczycielowi, ani osobie mającej prawo do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Jeśli jednak ten inny urlop dodatkowy jest krótszy niż 10 dni roboczych, zamiast niego przysługuje 10 dni z ustawy (art. 19 ust. 2–3).
Zwolnienie na turnus rehabilitacyjny i badania
Osoba ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku, oraz w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających i uzyskania lub naprawy zaopatrzenia ortopedycznego, jeżeli nie można tego zrobić poza godzinami pracy (art. 20 ust. 1 ustawy). Wynagrodzenie za czas tych zwolnień oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy (ust. 2).
Łączny wymiar urlopu dodatkowego i zwolnienia na turnus nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym (ust. 3). Przykład: pracownik, który wykorzystał 10 dni urlopu dodatkowego, może w tym samym roku dostać najwyżej 11 dni zwolnienia na turnus. Jak uzyskać dofinansowanie turnusu, opisujemy w tekście o turnusie rehabilitacyjnym, a pozostałe obowiązki pracodawcy — w przewodniku po zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością.
Podsumowanie
Urlop dla osoby niepełnosprawnej to 10 dni roboczych ponad zwykły wymiar, przysługujące przy stopniu umiarkowanym i znacznym po roku od zaliczenia do stopnia. Łącznie daje to 30 albo 36 dni urlopu, a dodatkowo pracownik może dostać płatne zwolnienie na turnus, z limitem 21 dni łącznie z urlopem dodatkowym.
- Sprawdź datę zaliczenia do stopnia w orzeczeniu — od niej liczy się rok do pierwszego urlopu dodatkowego.
- Nie udzielaj urlopu dodatkowego, jeśli pracownik ma ponad 26 dni urlopu albo co najmniej 10 dni urlopu dodatkowego z innych przepisów.
- Pilnuj łącznego limitu 21 dni urlopu dodatkowego i zwolnienia na turnus.
Szymon Mojsak
