Freelancing
Freelancing to samodzielne świadczenie usług poza stosunkiem pracy, najczęściej na umowie zlecenia, o dzieło albo w ramach własnej działalności (B2B). O tym, czy to rzeczywiście freelancing, decyduje sposób wykonywania pracy, a nie nazwa umowy: współpraca pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy.
Czym jest freelancing?
Freelancing oznacza samodzielne świadczenie usług poza stosunkiem pracy. Freelancer pracuje zwykle dla kilku zleceniodawców, sam organizuje swój czas i miejsce pracy i rozlicza się za efekt albo za przepracowane godziny. Podstawą współpracy bywa umowa zlecenia, umowa o dzieło albo umowa między przedsiębiorcami, czyli B2B, gdy freelancer prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą.
Granicę wyznacza art. 22 Kodeksu pracy. Jeżeli ktoś wykonuje pracę określonego rodzaju pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez zamawiającego, jest to zatrudnienie na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę umowy (§ 1¹), a zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy takich warunkach jest niedopuszczalne (§ 1²). Pracodawcy grozi za to grzywna od 2000 zł do 60 000 zł. Od 8 lipca 2026 roku okręgowy inspektor pracy może też stwierdzić istnienie stosunku pracy decyzją administracyjną, jeżeli firma nie wykona wcześniejszego polecenia inspektora. Decyzja wywołuje skutki od dnia wydania, także w podatkach i składkach.
Forma umowy przesądza o składkach. Przy zleceniu składki emerytalna, rentowa i wypadkowa są obowiązkowe, a chorobowa dobrowolna. Umowa o dzieło co do zasady nie rodzi obowiązku składek na ubezpieczenia społeczne, chyba że zawarto ją z własnym pracownikiem — wtedy wykonawcę traktuje się jak pracownika. Freelancer na B2B opłaca składki sam, jako przedsiębiorca.
Freelancer nie korzysta z uprawnień kodeksowych — urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia chorobowego ani ochrony przed wypowiedzeniem. Przy zleceniu obowiązuje jednak minimalna stawka godzinowa, w 2026 roku 31,40 zł, oraz obowiązek potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia. Dla współpracy B2B ewidencja godzin nie jest obowiązkowa, ale rejestr zadań i czasu ułatwia fakturowanie. Nie powinien jednak przypominać grafiku narzuconego przez zleceniodawcę, bo to jeden z sygnałów stosunku pracy. Więcej na ten temat piszemy w artykule Stosunek pracy a B2B — kiedy PIP uzna samozatrudnienie za etat.
Podstawa prawna
- art. 22 § 1 Kodeks pracy Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Zobacz w ISAP
- art. 22 § 1¹ Kodeks pracy Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Zobacz w ISAP
- art. 22 § 1² Kodeks pracy Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w § 1. Zobacz w ISAP
- art. 281 § 1 pkt 1 Kodeks pracy Zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę, jest wykroczeniem zagrożonym grzywną od 2000 zł do 60 000 zł. Zobacz w ISAP
- art. 11 ust. 1 pkt 7a Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może w drodze decyzji stwierdzić istnienie stosunku pracy, jeżeli pracodawca nie wykonał polecenia usunięcia naruszenia (Dz.U. 2026 poz. 473). Zobacz pełny przepis
- art. 734 i art. 627 Kodeks cywilny Umowa zlecenia obejmuje dokonanie określonej czynności prawnej, a umowa o dzieło — wykonanie oznaczonego dzieła o rezultacie sprawdzalnym. Zobacz pełny przepis
- art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 11 ust. 2 Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych Zleceniobiorcy i osoby prowadzące działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a chorobowemu — dobrowolnie, na własny wniosek. Zobacz w ISAP
Stan prawny na 24 września 2026
Formy współpracy z freelancerem a umowa o pracę
| Cecha | Umowa zlecenia | Umowa o dzieło | B2B (własna działalność) | Umowa o pracę |
|---|---|---|---|---|
| Składki emerytalna i rentowa | obowiązkowe, płaci zleceniodawca i zleceniobiorca | co do zasady brak | opłaca freelancer jako przedsiębiorca | obowiązkowe |
| Składka chorobowa | dobrowolna | brak | dobrowolna | obowiązkowa |
| Minimalne wynagrodzenie 2026 | 31,40 zł/h | brak | brak | 4806 zł miesięcznie |
| Ewidencja | liczba godzin wykonania zlecenia | brak obowiązku | brak obowiązku | ewidencja czasu pracy (art. 149 k.p.) |
| Urlop, chorobowe, wypowiedzenie | tylko jeśli przewiduje umowa | tylko jeśli przewiduje umowa | tylko jeśli przewiduje umowa | z Kodeksu pracy |
Jak to wygląda w praktyce
Grafik współpracuje z agencją na umowie B2B. Przychodzi codziennie na 8:00, ma przydzielone biurko i firmowy laptop, a zadania przydziela mu na bieżąco kierownik zespołu.
Cechy faktyczne: praca pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez agencję.
Kwalifikacja: zatrudnienie na podstawie stosunku pracy (art. 22 § 1¹ k.p.), mimo nazwy umowy.
Ryzyko: grzywna od 2000 zł do 60 000 zł, polecenie inspektora pracy, a gdy agencja go nie wykona — decyzja okręgowego inspektora pracy stwierdzająca stosunek pracy.
Sama zgoda wykonawcy na formę B2B nie usuwa ryzyka. Gdyby grafik sam ustalał godziny i miejsce pracy, rozliczał się za projekty i mógł powierzyć część zadań innej osobie, współpraca miałaby cechy freelancingu.
Najczęściej zadawane pytania
Freelancer sam decyduje, jak, gdzie i kiedy wykona zlecenie, i ponosi ryzyko gospodarcze. Pracownik wykonuje pracę pod kierownictwem pracodawcy, w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a w zamian ma uprawnienia z Kodeksu pracy: urlop, wynagrodzenie chorobowe i ochronę przed wypowiedzeniem.
Gdy współpraca ma cechy stosunku pracy: bieżące polecenia przełożonego, narzucone godziny i miejsce pracy, obowiązek osobistego wykonania oraz stałe wynagrodzenie niezależne od efektu. Zgodnie z art. 22 § 1¹ Kodeksu pracy decyduje sposób wykonywania pracy, a nie nazwa umowy.
Nie. Zakaz zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną obowiązuje niezależnie od woli stron. Za jego naruszenie pracodawcy grozi grzywna od 2000 zł do 60 000 zł, a od 8 lipca 2026 roku także decyzja okręgowego inspektora pracy stwierdzająca istnienie stosunku pracy.
Tak, od 8 lipca 2026 roku. Najpierw inspektor wydaje polecenie usunięcia naruszenia. Jeśli firma go nie wykona, okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Wywołuje ona skutki od dnia wydania, a strony mogą odwołać się do sądu pracy.
Przy umowie zlecenia obowiązkowe są składki emerytalna, rentowa i wypadkowa oraz zdrowotna, a chorobowa jest dobrowolna. Od umowy o dzieło co do zasady nie płaci się składek społecznych, chyba że zawarto ją z własnym pracownikiem. Freelancer na B2B opłaca składki samodzielnie jako przedsiębiorca.
Tak. W 2026 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 31,40 zł, a zleceniodawca ma obowiązek ewidencjonować liczbę godzin wykonania zlecenia.
Zlecenie dotyczy starannego działania, a dzieło — osiągnięcia oznaczonego rezultatu o sprawdzalnym charakterze. Różnica wpływa na obowiązki składkowe.
Nie w rozumieniu przepisów o czasie pracy, bo te dotyczą pracowników. Przy umowie zlecenia trzeba jednak potwierdzać liczbę godzin wykonania zlecenia. Przy B2B ewidencja jest dobrowolna — rejestr zadań i czasu ułatwia rozliczenie faktur, ale nie może zamieniać się w narzucony grafik.