Ograniczenie zatrudnienia to zmniejszenie liczby pracowników z przyczyn niedotyczących pracowników. Wymaga rzeczywistej przyczyny wskazanej w wypowiedzeniu, rodzi prawo do odprawy, a przy odpowiedniej skali uruchamia procedurę zwolnień grupowych.
Czym jest ograniczenie zatrudnienia?
Ograniczenie zatrudnienia oznacza zmniejszenie liczby pracowników z przyczyn niedotyczących pracowników — najczęściej ekonomicznych, organizacyjnych albo technologicznych. Procedura obejmuje trzy warstwy wymogów.
Pierwsza dotyczy uzasadnienia. Wypowiedzenie musi wskazywać przyczynę rzeczywistą, a likwidacja stanowiska nie może być pozorna — zmiana samej nazwy przy zachowaniu dotychczasowych zadań bywa skutecznie kwestionowana.
Druga obejmuje kryteria doboru pracowników do zwolnienia. Podlegają one zasadzie równego traktowania, więc muszą być obiektywne i udokumentowane, a przy zarzucie naruszenia ciężar wykazania spoczywa na pracodawcy.
Trzecia to świadczenia i ochrona. Pracownikowi przysługuje odprawa w wysokości od jedno- do trzymiesięcznego wynagrodzenia, nieprzekraczająca piętnastokrotności minimalnego wynagrodzenia, a przed wręczeniem wypowiedzeń należy zweryfikować grupy objęte ochroną szczególną.
Podstawa prawna
- art. 30 § 4 Kodeks pracy W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie — likwidacja stanowiska musi być rzeczywista. Zobacz w ISAP
- art. 18³a § 1 Kodeks pracy Kryteria doboru pracowników do zwolnienia podlegają zasadzie równego traktowania. Zobacz w ISAP
- art. 8 ust. 1 Ustawa o zwolnieniach grupowych Przy rozwiązaniu z przyczyn niedotyczących pracownika przysługuje odprawa w wysokości od jedno- do trzymiesięcznego wynagrodzenia, zależnie od stażu u danego pracodawcy. Zobacz pełny przepis
- art. 8 ust. 4 Ustawa o zwolnieniach grupowych Wysokość odprawy nie może przekraczać kwoty 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zobacz pełny przepis
Stan prawny na 7 sierpnia 2026
Ograniczenie zatrudnienia — wymogi
| Element | Wymóg | Podstawa |
|---|---|---|
| Przyczyna wypowiedzenia | rzeczywista likwidacja stanowiska | art. 30 § 4 k.p. |
| Kryteria doboru | obiektywne i udokumentowane | art. 18³a § 1 k.p. |
| Odprawa | 1–3 miesięczne wynagrodzenie | art. 8 ust. 1 ustawy |
| Limit odprawy | 15-krotność minimalnego wynagrodzenia | art. 8 ust. 4 ustawy |
| Zwolnienia grupowe | zawiadomienie związków i urzędu pracy | ustawa o zwolnieniach grupowych |
| Ochrona szczególna | wiek przedemerytalny, ciąża, urlopy | przepisy k.p. |
Jak to wygląda w praktyce
Firma likwiduje 8 z 30 stanowisk w dziale, wybierając pracowników do zwolnienia.
Kryteria doboru: muszą być obiektywne i udokumentowane.
Odprawa: 1–3 miesięczne wynagrodzenie zależnie od stażu.
Do sprawdzenia: pracownicy objęci ochroną szczególną.
Kryteria doboru są najczęściej kwestionowanym elementem. Podlegają zasadzie równego traktowania, więc przy zarzucie naruszenia to pracodawca wykazuje ich obiektywność.
Przed wręczeniem wypowiedzeń trzeba zweryfikować ochronę szczególną: wiek przedemerytalny, ciążę, urlopy rodzicielskie oraz funkcje związkowe.
Najczęściej zadawane pytania
Tak. Zmiana samej nazwy stanowiska przy zachowaniu dotychczasowych zadań bywa skutecznie kwestionowana jako przyczyna pozorna.
Obiektywne i udokumentowane, na przykład kwalifikacje albo wyniki pracy. Podlegają zasadzie równego traktowania, a ich obiektywność wykazuje pracodawca.
Od jedno- do trzymiesięcznego wynagrodzenia, zależnie od stażu u danego pracodawcy, przy limicie 15-krotności minimalnego wynagrodzenia.
Między innymi pracowników w wieku przedemerytalnym, kobiety w ciąży, osoby na urlopach rodzicielskich oraz wskazanych działaczy związkowych.
Przy odpowiedniej skali zwolnień z przyczyn niedotyczących pracowników. Wiąże się z zawiadomieniem organizacji związkowych i powiatowego urzędu pracy.
Tak, jeżeli inicjatywa wyszła od pracodawcy, a przyczyna nie dotyczy pracownika. Decyduje kwalifikacja przyczyny, nie forma rozstania.
Tak — przekwalifikowanie, powierzenie innej pracy do 3 miesięcy w roku albo zmiana warunków w drodze wypowiedzenia zmieniającego.