Holakracja to model organizacji bez tradycyjnej hierarchii, oparty na rolach i samodzielnych zespołach. Nie zmienia jednak konstrukcji stosunku pracy — podporządkowanie kierownictwu pozostaje jego cechą, a obowiązki BHP wymagają wskazania osoby kierującej.
Czym jest holakracja?
Holakracja to model organizacyjny rezygnujący z tradycyjnej hierarchii na rzecz samodzielnych zespołów i ról przypisywanych zadaniom. Decyzje zapadają na poziomie ról, a nie stanowisk w strukturze pionowej.
Model dotyczy jednak organizacji pracy, a nie konstrukcji stosunku pracy. Wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy pozostaje cechą zatrudnienia pracowniczego, niezależnie od tego, jak rozłożono decyzje operacyjne.
Praktyczną konsekwencją jest konieczność rozstrzygnięcia dwóch kwestii. Umowa o pracę nadal musi określać rodzaj pracy, a przepisy BHP wymagają wskazania osoby kierującej pracownikami — obowiązek organizowania stanowisk i egzekwowania przepisów bezpieczeństwa musi mieć przypisanego wykonawcę.
Niezmienna pozostaje też odpowiedzialność. Za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie odpowiada pracodawca, a rozproszenie decyzji w modelu holakratycznym tego nie zmienia.
Podstawa prawna
- art. 22 § 1 Kodeks pracy Pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju pod kierownictwem pracodawcy oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. Zobacz w ISAP
- art. 212 Kodeks pracy Osoba kierująca pracownikami jest obowiązana organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami BHP oraz egzekwować ich przestrzeganie. Zobacz pełny przepis
- art. 94 pkt 1 Kodeks pracy Pracodawca zaznajamia pracowników z zakresem obowiązków i sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach. Zobacz pełny przepis
- art. 29 § 1 pkt 1 Kodeks pracy Umowa o pracę określa rodzaj pracy — model ról nie zwalnia z obowiązku jego wskazania. Zobacz w ISAP
Stan prawny na 10 sierpnia 2026
Holakracja a wymogi prawa pracy
| Element modelu | Możliwe | Ograniczenie |
|---|---|---|
| Brak sztywnej hierarchii | tak | podporządkowanie kierownictwu pozostaje |
| Role zamiast stanowisk | tak | rodzaj pracy w umowie |
| Decyzje w zespołach | tak | w granicach wyznaczonych przez pracodawcę |
| Rozproszona odpowiedzialność | organizacyjnie | osoba kierująca musi być wskazana |
| Obowiązki BHP | — | art. 212 k.p. |
| Odpowiedzialność za BHP | — | zawsze pracodawca |
Jak to wygląda w praktyce
Firma wdraża model ról i rezygnuje z formalnych stanowisk kierowniczych.
Co pozostaje: rodzaj pracy określony w umowie o pracę.
Co trzeba rozstrzygnąć: kto jest osobą kierującą pracownikami w rozumieniu przepisów BHP.
Bez tego rozstrzygnięcia obowiązek organizowania stanowisk i egzekwowania przepisów bezpieczeństwa pozostaje bez przypisanego wykonawcy.
Rozproszenie decyzji nie zmienia też odpowiedzialności — za stan bezpieczeństwa w zakładzie odpowiada pracodawca niezależnie od przyjętego modelu organizacyjnego.
Najczęściej zadawane pytania
Nie. Wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy pozostaje cechą stosunku pracy, niezależnie od modelu organizacyjnego.
Tak. Model ról nie zwalnia z obowiązku wskazania rodzaju pracy w umowie o pracę.
Pracodawca. Dodatkowo konieczne jest wskazanie osoby kierującej pracownikami, na której spoczywa obowiązek organizowania stanowisk i egzekwowania przepisów.
Organizacyjnie tak, ale obowiązki osoby kierującej pracownikami muszą mieć przypisanego wykonawcę — inaczej pozostają niezrealizowane.
Przez opis roli spełniający funkcję zakresu obowiązków — pracodawca ma obowiązek zaznajomić pracownika ze sposobem wykonywania pracy.
Nie zmienia obowiązku prowadzenia ewidencji ani norm czasu pracy i odpoczynku. Może natomiast uzasadniać dobór systemu czasu pracy.
Zwykle dla mniejszych zespołów o pracy projektowej. Przy pracy zmianowej albo produkcyjnej wymogi ciągłości obsady ograniczają jego zastosowanie.