Nieobecność nieusprawiedliwiona to brak pracownika w pracy bez podstawy uznanej przez przepisy lub pracodawcę. Skutkuje utratą wynagrodzenia za ten czas i może prowadzić do kary porządkowej, a przy rażących przypadkach — do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.
Czym jest nieobecność nieusprawiedliwiona?
Nieobecność staje się nieusprawiedliwiona wtedy, gdy pracownik nie stawia się w pracy i nie przedstawia podstawy uznanej przez przepisy albo pracodawcę. Sama nieobecność nie przesądza jeszcze o kwalifikacji — decyduje brak usprawiedliwienia.
Podstawowym skutkiem jest utrata wynagrodzenia, ponieważ przysługuje ono za pracę wykonaną. Pracodawca może dodatkowo zastosować karę porządkową: upomnienie, naganę albo karę pieniężną, przy czym ta ostatnia jest zarezerwowana właśnie dla nieusprawiedliwionej nieobecności, naruszeń BHP i stawienia się w stanie nietrzeźwości.
Kara pieniężna ma dwa limity. Za jeden dzień nieobecności nie może przewyższać jednodniowego wynagrodzenia, a wszystkie kary łącznie — dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego do wypłaty po potrąceniach. Uzyskane kwoty przeznacza się na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, a nie na dowolne cele pracodawcy.
Nałożenie kary wymaga wcześniejszego wysłuchania pracownika i zachowania terminów: dwóch tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu i trzech miesięcy od jego popełnienia. Pracownik ma siedem dni na wniesienie sprzeciwu.
Podstawa prawna
- art. 108 § 1 Kodeks pracy Za nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku pracy pracodawca może stosować karę upomnienia lub nagany. Zobacz pełny przepis
- art. 108 § 2 Kodeks pracy Za nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy pracodawca może zastosować także karę pieniężną. Zobacz pełny przepis
- art. 108 § 3 Kodeks pracy Kara pieniężna za jeden dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może przewyższać jednodniowego wynagrodzenia, a łącznie kary nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia po potrąceniach. Zobacz pełny przepis
- art. 52 § 1 pkt 1 Kodeks pracy Rażąca nieusprawiedliwiona nieobecność może stanowić ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Zobacz pełny przepis
Stan prawny na 3 sierpnia 2026
Konsekwencje nieusprawiedliwionej nieobecności
| Skutek | Zakres | Podstawa |
|---|---|---|
| Utrata wynagrodzenia | za czas nieobecności | art. 80 k.p. |
| Upomnienie lub nagana | kara porządkowa | art. 108 § 1 k.p. |
| Kara pieniężna | maks. jednodniowe wynagrodzenie za dzień | art. 108 § 3 k.p. |
| Łączny limit kar pieniężnych | 1/10 wynagrodzenia po potrąceniach | art. 108 § 3 k.p. |
| Rozwiązanie bez wypowiedzenia | przy ciężkim naruszeniu obowiązków | art. 52 § 1 pkt 1 k.p. |
Jak to wygląda w praktyce
Pracownik nie stawia się przez trzy dni i nie zawiadamia pracodawcy. Jego dzienne wynagrodzenie wynosi 280 zł.
Kara pieniężna: maks. 280 zł za każdy dzień = 840 zł.
Limit łączny: kary nie mogą przekroczyć 1/10 wynagrodzenia po potrąceniach w danym okresie.
Wpływy z kar pieniężnych nie zasilają budżetu firmy — przeznacza się je na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.
Zastosowanie kary wymaga uprzedniego wysłuchania pracownika. Pominięcie tego kroku daje podstawę do skutecznego sprzeciwu, nawet gdy sama nieobecność faktycznie miała miejsce.
Najczęściej zadawane pytania
Upomnienie, nagana albo kara pieniężna. Nieusprawiedliwiona nieobecność należy do przypadków, w których Kodeks pracy dopuszcza zastosowanie kary pieniężnej.
Za jeden dzień nieobecności maksymalnie jednodniowe wynagrodzenie pracownika. Wszystkie kary łącznie nie mogą przekroczyć dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego do wypłaty po potrąceniach.
Wyłącznie na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie mogą zasilać ogólnego budżetu pracodawcy ani być traktowane jako przychód firmy.
Tak. Pominięcie tego kroku daje podstawę do skutecznego sprzeciwu, nawet gdy naruszenie faktycznie miało miejsce. Karę można nałożyć w ciągu 2 tygodni od powzięcia wiadomości.
Może, gdy stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków. Ocena zależy od okoliczności — jednorazowa nieobecność zwykle nie osiąga tego progu, wielodniowa bez kontaktu już tak.
7 dni od zawiadomienia o ukaraniu. Jeżeli pracodawca odrzuci sprzeciw, pracownik może w ciągu 14 dni wystąpić do sądu pracy o uchylenie kary.
Tak, jeżeli pracodawca urlopu nie udzielił. Samo złożenie wniosku nie uprawnia do nieobecności — do momentu akceptacji pracownik ma obowiązek świadczyć pracę.