Nagana

W skrócie

Nagana to kara porządkowa surowsza od upomnienia, stosowana za nieprzestrzeganie organizacji i porządku pracy, przepisów BHP lub zasad usprawiedliwiania nieobecności. Procedura jest identyczna jak przy upomnieniu — wymaga wysłuchania pracownika i zachowania terminów.

Czym jest nagana?

Nagana jest drugą pod względem wagi karą porządkową. Katalog naruszeń, za które można ją zastosować, jest identyczny jak przy upomnieniu — różnica sprowadza się do dolegliwości, którą pracodawca dobiera do wagi przewinienia.

Kodeks nie wprowadza obowiązkowej gradacji. Nie trzeba więc najpierw stosować upomnienia, by móc później sięgnąć po naganę; przy poważniejszym naruszeniu naganę można zastosować od razu.

Procedura jest w pełni sformalizowana i identyczna dla obu kar. Wymaga uprzedniego wysłuchania pracownika, zachowania terminu dwóch tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu i trzech miesięcy od jego popełnienia, a także pisemnego zawiadomienia z pouczeniem o prawie sprzeciwu.

Skutki nagany są ograniczone. Nie wpływa automatycznie na wynagrodzenie ani premię, chyba że regulamin premiowania wprost uzależnia prawo do świadczenia od braku kar. Po roku nienagannej pracy karę uważa się za niebyłą, a dokumentację usuwa z akt osobowych.

Podstawa prawna

  • art. 108 § 1 Kodeks pracy Za nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów BHP i przeciwpożarowych oraz przyjętego sposobu potwierdzania obecności pracodawca może stosować karę upomnienia lub nagany. Zobacz pełny przepis
  • art. 109 § 1 Kodeks pracy Kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu i po upływie 3 miesięcy od jego dopuszczenia się. Zobacz w ISAP
  • art. 109 § 2 Kodeks pracy Kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pracownika. Zobacz w ISAP
  • art. 113 § 1 Kodeks pracy Karę uważa się za niebyłą po roku nienagannej pracy, a odpis zawiadomienia usuwa się z akt osobowych. Zobacz w ISAP

Stan prawny na 3 sierpnia 2026

Kary porządkowe

KaraZastosowaniePodstawa
Upomnienienajłagodniejszaart. 108 § 1 k.p.
Naganasurowsza od upomnieniaart. 108 § 1 k.p.
Kara pieniężnaBHP, alkohol, nieusprawiedliwiona nieobecnośćart. 108 § 2 k.p.
Zatarciepo roku nienagannej pracyart. 113 § 1 k.p.

Jak to wygląda w praktyce

Pracownik po raz drugi w krótkim czasie naruszył przepisy BHP. Wcześniej otrzymał upomnienie.

Wybór kary: nagana — surowsza, uzasadniona powtórnym naruszeniem.

Procedura: identyczna jak przy upomnieniu — wysłuchanie, 2 tygodnie, forma pisemna.

Kodeks nie tworzy obowiązkowej gradacji kar. Pracodawca może od razu zastosować naganę, jeżeli waga naruszenia to uzasadnia — nie musi najpierw stosować upomnienia.

Nagana nie wpływa automatycznie na wynagrodzenie ani premię, chyba że regulamin premiowania wprost wiąże prawo do premii z brakiem kar porządkowych.

Najczęściej zadawane pytania

Wagą kary, nie procedurą ani katalogiem naruszeń. Obie stosuje się w tym samym trybie, a nagana jest surowsza i zwykle stosowana przy poważniejszych uchybieniach.

Nie. Kodeks pracy nie wprowadza obowiązkowej gradacji kar. Przy poważniejszym naruszeniu naganę można zastosować od razu, bez wcześniejszego upomnienia.

Nie automatycznie. Skutek finansowy wystąpi tylko wtedy, gdy regulamin premiowania wprost uzależnia prawo do premii od braku kar porządkowych.

W ciągu 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu i nie później niż 3 miesiące od jego popełnienia. Konieczne jest też uprzednie wysłuchanie pracownika.

Po roku nienagannej pracy karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia usuwa z akt osobowych. Pracodawca może uznać ją za niebyłą również wcześniej.

Tak. Pracownik ma 7 dni na sprzeciw, a po jego odrzuceniu 14 dni na wystąpienie do sądu pracy o uchylenie kary.

Nie. Świadectwo pracy nie zawiera informacji o karach porządkowych. Dokumentację przechowuje się w części D akt osobowych i usuwa po zatarciu kary.

Powiązane pojęcia

Przejdź do pełnej listy pojęć