Referencje to opinia o pracowniku wystawiana przez byłego pracodawcę. Kodeks pracy ich nie reguluje i nie nakłada obowiązku wystawienia — obowiązkowe jest wyłącznie świadectwo pracy, które nie zawiera ocen.
Czym są referencje pracownicze?
Referencje pracownicze to opinia o przebiegu współpracy wystawiana przez byłego pracodawcę. Kodeks pracy nie reguluje tej instytucji i nie nakłada obowiązku ich wystawienia.
Dokumentem obowiązkowym jest świadectwo pracy, wydawane w związku z ustaniem stosunku pracy. Ma ono jednak charakter faktograficzny — zawiera informacje o okresie i rodzaju wykonywanej pracy, a nie oceny pracownika.
Treść referencji ogranicza obowiązek poszanowania dóbr osobistych pracownika. Opinia zawierająca sformułowania deprecjonujące osobę wykracza poza dopuszczalny zakres, niezależnie od oceny jakości jej pracy.
Po stronie rekrutującego istotna jest kwestia weryfikacji. Kontakt z byłym pracodawcą w celu zebrania opinii wymaga zgody kandydata — bez niej pozyskiwanie informacji o nim odbywa się poza dopuszczalnym trybem, a przy kandydacie pozostającym w zatrudnieniu bywa również ryzykowne dla jego sytuacji.
Podstawa prawna
- art. 97 § 1 Kodeks pracy W związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy pracodawca wydaje pracownikowi świadectwo pracy — dokument obowiązkowy, odrębny od referencji. Zobacz pełny przepis
- art. 22¹ § 1 Kodeks pracy Zakres informacji zbieranych o kandydacie pozostaje ograniczony do katalogu dopuszczalnego na etapie rekrutacji. Zobacz pełny przepis
- art. 11¹ Kodeks pracy Pracodawca jest obowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika — dotyczy to również treści wystawianych opinii. Zobacz w ISAP
- art. 18³a § 1 Kodeks pracy Wykorzystanie referencji w selekcji podlega zasadzie równego traktowania kandydatów. Zobacz w ISAP
Stan prawny na 10 sierpnia 2026
Referencje a świadectwo pracy
| Cecha | Referencje | Świadectwo pracy |
|---|---|---|
| Obowiązek wystawienia | brak | art. 97 § 1 k.p. |
| Charakter | opinia, ocena | dokument faktograficzny |
| Treść | subiektywna | określona przepisami |
| Termin | brak | w dniu ustania stosunku pracy |
| Granica treści | dobra osobiste pracownika | art. 11¹ k.p. |
| Weryfikacja u byłego pracodawcy | za zgodą kandydata | — |
Jak to wygląda w praktyce
Rekruter chce zweryfikować kandydata, kontaktując się z jego poprzednim pracodawcą.
Warunek: zgoda kandydata na taki kontakt.
Bez zgody: pozyskiwanie informacji o kandydacie poza dopuszczalnym trybem.
Kontakt z byłym pracodawcą bez wiedzy kandydata bywa też problematyczny wobec jego obecnej sytuacji zawodowej.
Sam były pracodawca nie ma obowiązku wystawienia referencji — obowiązkowe jest wyłącznie świadectwo pracy, które zawiera fakty, a nie oceny.
Najczęściej zadawane pytania
Nie. Kodeks pracy nie reguluje tej instytucji. Obowiązkowe jest wyłącznie świadectwo pracy wydawane przy ustaniu stosunku pracy.
Świadectwo ma charakter faktograficzny i zawiera informacje określone przepisami. Referencje są subiektywną opinią o współpracy.
Wymaga to zgody kandydata. Bez niej pozyskiwanie informacji o nim odbywa się poza dopuszczalnym trybem.
Ocena jakości pracy jest dopuszczalna, ale sformułowania deprecjonujące osobę naruszają obowiązek poszanowania jej dóbr osobistych.
Nie. Zawiera informacje o okresie i rodzaju wykonywanej pracy oraz inne dane określone przepisami, bez elementów oceniających.
Jako jeden z elementów oceny, stosowany jednakowo wobec kandydatów — kryteria selekcji podlegają zasadzie równego traktowania.
To ryzykowne kryterium, bo ich wystawienie nie jest obowiązkiem byłego pracodawcy, a brak nie świadczy o jakości pracy kandydata.