Odpowiedzialność materialna to obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej pracodawcy przez niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków. Przy winie nieumyślnej odszkodowanie nie może przekroczyć trzymiesięcznego wynagrodzenia; przy umyślnej pracownik odpowiada w pełnej wysokości.
Czym jest odpowiedzialność materialna pracownika?
Odpowiedzialność materialna powstaje, gdy pracownik ze swojej winy wyrządzi pracodawcy szkodę przez niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych. Wina jest warunkiem koniecznym — sam fakt powstania szkody nie wystarcza.
Przy winie nieumyślnej obowiązuje ograniczenie kwotowe. Odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, ale nie może ono przekroczyć trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.
Ograniczenie to nie działa przy winie umyślnej. Pracownik, który umyślnie wyrządził szkodę, ma obowiązek naprawić ją w pełnej wysokości. Ciężar wykazania umyślności spoczywa jednak na pracodawcy.
Odrębny reżim dotyczy mienia powierzonego pracownikowi z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się — na przykład kasy, narzędzi czy towaru w magazynie. Tam odpowiedzialność jest pełna, a pracownik może się z niej zwolnić, wykazując, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.
Podstawa prawna
- art. 114 Kodeks pracy Pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną według zasad określonych w przepisach niniejszego rozdziału. Zobacz pełny przepis
- art. 119 Kodeks pracy Odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody. Zobacz pełny przepis
- art. 122 Kodeks pracy Jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości. Zobacz pełny przepis
- art. 124 § 1 Kodeks pracy Pracownik odpowiada w pełnej wysokości za szkodę w mieniu powierzonym mu z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się. Zobacz w ISAP
Stan prawny na 7 sierpnia 2026
Zakres odpowiedzialności
| Sytuacja | Wysokość odszkodowania | Podstawa |
|---|---|---|
| Wina nieumyślna | do 3-miesięcznego wynagrodzenia | art. 119 k.p. |
| Wina umyślna | pełna wysokość szkody | art. 122 k.p. |
| Mienie powierzone | pełna wysokość | art. 124 § 1 k.p. |
| Podstawa limitu | wynagrodzenie z dnia wyrządzenia szkody | art. 119 k.p. |
| Warunek odpowiedzialności | wina pracownika | art. 114 k.p. |
Jak to wygląda w praktyce
Pracownik z wynagrodzeniem 6 000 zł powoduje szkodę o wartości 25 000 zł przez nieuwagę.
Wina nieumyślna: limit 3 × 6 000 zł = 18 000 zł.
Gdyby szkoda była umyślna: odpowiedzialność w pełnej wysokości — 25 000 zł.
Podstawa limitu: wynagrodzenie z dnia wyrządzenia szkody.
Rozróżnienie między winą umyślną a nieumyślną decyduje o kwocie, ale ciężar wykazania umyślności spoczywa na pracodawcy.
Odrębny reżim obejmuje mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się — tam odpowiedzialność jest pełna niezależnie od rodzaju winy.
Najczęściej zadawane pytania
Gdy pracownik ze swojej winy wyrządzi pracodawcy szkodę przez niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych. Wina jest warunkiem koniecznym.
Przy winie nieumyślnej odszkodowanie nie może przekroczyć trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.
Pracownik ma obowiązek naprawić szkodę w pełnej wysokości. Limit trzymiesięcznego wynagrodzenia wtedy nie obowiązuje.
Pracodawca. To on wykazuje przesłanki odpowiedzialności, w tym rodzaj winy decydujący o zakresie odszkodowania.
Za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się pracownik odpowiada w pełnej wysokości, niezależnie od rodzaju winy.
Potrąceń dokonuje się wyłącznie w zakresie i na zasadach wskazanych w przepisach. Potrącenie należności pracodawcy wymaga zgody pracownika albo tytułu wykonawczego.
Nie. Odpowiedzialność wymaga winy, więc normalne zużycie ani ryzyko związane z działalnością pracodawcy jej nie uzasadniają.