Słowniczek HR

Udzielenie urlopu

Wszystkie pojęcia
W skrócie

Udzielenie urlopu to czynność pracodawcy zwalniająca pracownika z obowiązku świadczenia pracy w określonym terminie. Sam wniosek pracownika nie wystarczy — dopóki pracodawca urlopu nie udzieli, nieobecność pozostaje nieusprawiedliwiona.

Czym jest udzielenie urlopu?

Udzielenie urlopu to jednostronna czynność pracodawcy, która zwalnia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w oznaczonym okresie. Wniosek pracownika poprzedza tę czynność, ale jej nie zastępuje — dopóki urlop nie zostanie udzielony, nieobecność jest nieusprawiedliwiona.

Obowiązek udzielenia urlopu obciąża pracodawcę i to on ponosi konsekwencje jego niewykonania. Urlop bieżący należy wykorzystać w roku nabycia prawa, zaległy — do trzydziestego września roku następnego. Przekroczenie tych terminów jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika.

Z tego rozkładu obowiązków wynika uprawnienie, które zaskakuje wielu pracowników: pracodawca może skierować na zaległy urlop jednostronnie, bez wniosku i bez zgody. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego traktuje to jako naturalną konsekwencję odpowiedzialności za terminowe udzielenie urlopu.

Podobnie działa udzielenie urlopu w okresie wypowiedzenia. Kodeks wprost pozwala zobowiązać pracownika do wykorzystania przysługującego mu urlopu w tym czasie, co pozwala uniknąć wypłaty ekwiwalentu przy rozwiązaniu umowy.

Podstawa prawna

  • art. 161 Kodeks pracy Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Zobacz w ISAP
  • art. 163 § 1 Kodeks pracy Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów ustalanym przez pracodawcę z uwzględnieniem wniosków pracowników i konieczności zapewnienia normalnego toku pracy. Zobacz pełny przepis
  • art. 152 § 2 Kodeks pracy Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu — obowiązek jego udzielenia spoczywa na pracodawcy. Zobacz w ISAP
  • art. 168 Kodeks pracy Urlopu niewykorzystanego w ustalonym terminie należy udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Zobacz w ISAP

Stan prawny na 3 sierpnia 2026

Terminy udzielania urlopu

Rodzaj urlopuTermin udzieleniaPodstawa
Urlop bieżącyrok kalendarzowy nabycia prawaart. 161 k.p.
Urlop zaległydo 30 września następnego rokuart. 168 k.p.
Urlop na żądaniew terminie wskazanym przez pracownikaart. 167² k.p.

Jak to wygląda w praktyce

Pracownikowi zostało 8 dni urlopu za poprzedni rok. Zbliża się wrzesień, a pracownik nie składa wniosku.

Obowiązek: udzielić urlopu do 30 września — obowiązek spoczywa na pracodawcy, nie na pracowniku.

Uprawnienie: pracodawca może wyznaczyć termin jednostronnie.

Potwierdza to utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego. Skoro to pracodawca odpowiada za udzielenie urlopu w terminie, ma prawo skierować pracownika na zaległy urlop nawet bez jego zgody.

Odwrotna sytuacja — udzielenie urlopu w okresie wypowiedzenia — również nie wymaga zgody pracownika. Kodeks wprost pozwala pracodawcy zobowiązać go do wykorzystania przysługującego urlopu w tym czasie.

Najczęściej zadawane pytania

Nie. Udzielenie urlopu jest czynnością pracodawcy. Do czasu akceptacji pracownik pozostaje zobowiązany do świadczenia pracy, a samowolna nieobecność jest nieusprawiedliwiona.

Tak, jednostronnie i bez jego zgody. Obowiązek udzielenia urlopu w terminie spoczywa na pracodawcy, co potwierdza utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego.

W roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Urlop niewykorzystany w tym terminie staje się urlopem zaległym, którego należy udzielić do 30 września roku następnego.

Tak. Kodeks pracy wprost pozwala zobowiązać pracownika do wykorzystania przysługującego urlopu w okresie wypowiedzenia, niezależnie od jego zgody.

Tak, gdy wymagają tego okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Musi wtedy pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem.

To wykroczenie przeciwko prawom pracownika zagrożone karą grzywny. Roszczenie o urlop nie przepada — przedawnia się dopiero po trzech latach od końca roku nabycia prawa.

Nie. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy.

Powiązane pojęcia

Przejdź do pełnej listy pojęć