Udzielenie urlopu to czynność pracodawcy zwalniająca pracownika z obowiązku świadczenia pracy w określonym terminie. Sam wniosek pracownika nie wystarczy — dopóki pracodawca urlopu nie udzieli, nieobecność pozostaje nieusprawiedliwiona.
Udzielenie urlopu to jednostronna czynność pracodawcy, która zwalnia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w oznaczonym okresie. Wniosek pracownika poprzedza tę czynność, ale jej nie zastępuje — dopóki urlop nie zostanie udzielony, nieobecność jest nieusprawiedliwiona.
Obowiązek udzielenia urlopu obciąża pracodawcę i to on ponosi konsekwencje jego niewykonania. Urlop bieżący należy wykorzystać w roku nabycia prawa, zaległy — do trzydziestego września roku następnego. Przekroczenie tych terminów jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika.
Z tego rozkładu obowiązków wynika uprawnienie, które zaskakuje wielu pracowników: pracodawca może skierować na zaległy urlop jednostronnie, bez wniosku i bez zgody. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego traktuje to jako naturalną konsekwencję odpowiedzialności za terminowe udzielenie urlopu.
Podobnie działa udzielenie urlopu w okresie wypowiedzenia. Kodeks wprost pozwala zobowiązać pracownika do wykorzystania przysługującego mu urlopu w tym czasie, co pozwala uniknąć wypłaty ekwiwalentu przy rozwiązaniu umowy.
Stan prawny na 3 sierpnia 2026
| Rodzaj urlopu | Termin udzielenia | Podstawa |
|---|---|---|
| Urlop bieżący | rok kalendarzowy nabycia prawa | art. 161 k.p. |
| Urlop zaległy | do 30 września następnego roku | art. 168 k.p. |
| Urlop na żądanie | w terminie wskazanym przez pracownika | art. 167² k.p. |
Pracownikowi zostało 8 dni urlopu za poprzedni rok. Zbliża się wrzesień, a pracownik nie składa wniosku.
Obowiązek: udzielić urlopu do 30 września — obowiązek spoczywa na pracodawcy, nie na pracowniku.
Uprawnienie: pracodawca może wyznaczyć termin jednostronnie.
Potwierdza to utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego. Skoro to pracodawca odpowiada za udzielenie urlopu w terminie, ma prawo skierować pracownika na zaległy urlop nawet bez jego zgody.
Odwrotna sytuacja — udzielenie urlopu w okresie wypowiedzenia — również nie wymaga zgody pracownika. Kodeks wprost pozwala pracodawcy zobowiązać go do wykorzystania przysługującego urlopu w tym czasie.
Sprawdź, ile urlopu przysługuje pracownikowi
Kalkulator urlopu wypoczynkowego ustala wymiar 20 lub 26 dni na podstawie stażu pracy i ukończonej szkoły.
Nie. Udzielenie urlopu jest czynnością pracodawcy. Do czasu akceptacji pracownik pozostaje zobowiązany do świadczenia pracy, a samowolna nieobecność jest nieusprawiedliwiona.
Tak, jednostronnie i bez jego zgody. Obowiązek udzielenia urlopu w terminie spoczywa na pracodawcy, co potwierdza utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego.
W roku kalendarzowym, w którym pracownik nabył do niego prawo. Urlop niewykorzystany w tym terminie staje się urlopem zaległym, którego należy udzielić do 30 września roku następnego.
Tak. Kodeks pracy wprost pozwala zobowiązać pracownika do wykorzystania przysługującego urlopu w okresie wypowiedzenia, niezależnie od jego zgody.
Tak, gdy wymagają tego okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Musi wtedy pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem.
To wykroczenie przeciwko prawom pracownika zagrożone karą grzywny. Roszczenie o urlop nie przepada — przedawnia się dopiero po trzech latach od końca roku nabycia prawa.
Nie. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy.
PrzepisyPracodawca może odmówić terminu urlopu, ale nie samego urlopu. Sprawdź, kiedy odmowa jest zgodna z Kodeksem pracy, kiedy nie wolno jej stosować i co grozi pracodawcy.
Katarzyna Grzązek
Przepisy20 czy 26 dni urlopu, staż z nauką, działalnością i zleceniami, urlop proporcjonalny, zaległy i na żądanie. Kompletne zasady urlopu wypoczynkowego w 2026 roku.
Szymon Mojsak
PrzepisyUrlop proporcjonalny przysługuje, gdy stosunek pracy kończy się w trakcie roku. Wyjaśniamy, jak liczą go stary i nowy pracodawca, jak zaokrąglać i kiedy należy się ekwiwalent.
Szymon Mojsak
PrzepisyUrlop 2026: Kompletny kalendarz długich weekendów. Wyliczenia dni pracy i symulacje urlopowe. Sprawdź, jak optymalnie wykorzystać swoje dni wolne.
Sandra Nowak
PrzepisyProjekt z druku nr 1811 przenosi obowiązek naliczenia odsetek na pracodawcę, a grzywny podwoiła już nowelizacja obowiązująca od 8 lipca 2026 r.
Szymon Mojsak