Zdolność do pracy

W skrócie

Zdolność do pracy to stan zdrowia pozwalający wykonywać obowiązki na określonym stanowisku. Potwierdza ją orzeczenie lekarza medycyny pracy, bez którego pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy. Orzeczenie odnosi się do konkretnego stanowiska, nie do ogólnej kondycji.

Czym jest zdolność do pracy?

Zdolność do pracy oznacza stan zdrowia pozwalający wykonywać obowiązki na konkretnym stanowisku, przy występujących tam czynnikach szkodliwych i warunkach uciążliwych. Nie jest to ocena ogólnej kondycji, lecz przydatności do określonej pracy.

Stwierdza ją lekarz medycyny pracy w orzeczeniu wydawanym po badaniach wstępnych, okresowych albo kontrolnych. Zakres badania wynika ze skierowania, dlatego opis stanowiska i czynników szkodliwych ma znaczenie praktyczne — ogólnikowe skierowanie prowadzi do orzeczenia oderwanego od rzeczywistych zagrożeń.

Orzeczenie o przeciwwskazaniach nie oznacza niezdolności do jakiejkolwiek pracy. Zamyka drogę do konkretnego stanowiska, ale pracodawca może zaproponować inne, odpowiadające stanowi zdrowia i kwalifikacjom pracownika.

Od orzeczenia przysługuje odwołanie w terminie siedmiu dni do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, i to zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy. Ponowne badanie kończy się orzeczeniem ostatecznym.

Podstawa prawna

  • art. 229 § 4 Kodeks pracy Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Zobacz pełny przepis
  • art. 229 § 2 Kodeks pracy Po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni z powodu choroby pracownik podlega badaniom kontrolnym oceniającym zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku. Zobacz pełny przepis
  • art. 55 § 1 Kodeks pracy Pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeżeli orzeczenie lekarskie stwierdzi szkodliwy wpływ pracy na jego zdrowie, a pracodawca nie przeniesie go do innej pracy. Zobacz w ISAP
  • art. 230 § 1 Kodeks pracy W razie stwierdzenia objawów choroby zawodowej pracodawca przenosi pracownika do innej pracy nienarażającej go na działanie czynnika wywołującego te objawy. Zobacz w ISAP

Stan prawny na 4 sierpnia 2026

Orzeczenia o zdolności do pracy

SytuacjaOrzeczenieSkutek
Brak przeciwwskazańzdolny do pracydopuszczenie do pracy
Przeciwwskazania do stanowiskaniezdolny do pracy na stanowiskuzakaz dopuszczenia, propozycja innej pracy
Objawy choroby zawodowejwskazanie przeniesieniaart. 230 § 1 k.p.
Szkodliwy wpływ pracy na zdrowieorzeczenie lekarskieart. 55 § 1 k.p. — prawo rozwiązania umowy

Jak to wygląda w praktyce

Pracownik przechodzi badania okresowe. Lekarz stwierdza przeciwwskazania do pracy przy hałasie, ale nie do pracy w ogóle.

Skutek: zakaz dopuszczenia do tego stanowiska, nie do jakiejkolwiek pracy.

Działanie pracodawcy: propozycja stanowiska odpowiadającego stanowi zdrowia i kwalifikacjom.

Orzeczenie zawsze odnosi się do konkretnego stanowiska opisanego w skierowaniu. Dlatego skierowanie musi zawierać rzetelny opis warunków i czynników szkodliwych — bez tego orzeczenie traci wartość ochronną.

Od orzeczenia przysługuje odwołanie w ciągu 7 dni do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Prawo to ma zarówno pracownik, jak i pracodawca.

Najczęściej zadawane pytania

Lekarz medycyny pracy, z którym pracodawca ma zawartą umowę. Orzeczenie od innego lekarza nie spełnia wymogu ustawowego i nie pozwala dopuścić pracownika do pracy.

Nie. Odnosi się do konkretnego stanowiska opisanego w skierowaniu. Przeciwwskazania do jednego stanowiska nie oznaczają niezdolności do wykonywania innej pracy.

Pracodawca nie może dopuścić pracownika do tego stanowiska. Może natomiast zaproponować inne, odpowiadające stanowi zdrowia i kwalifikacjom pracownika.

Tak, w ciągu 7 dni do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy. Prawo odwołania przysługuje zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy, a ponowne badanie kończy się orzeczeniem ostatecznym.

Po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni z powodu choroby. Ocenia ono zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku po konkretnej chorobie.

Przy orzeczeniu stwierdzającym szkodliwy wpływ pracy pracodawca powinien przenieść pracownika do innej pracy. Brak przeniesienia uprawnia pracownika do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Tak, wskazany przez lekarza w treści orzeczenia. Po jego upływie dopuszczenie pracownika do pracy narusza art. 229 § 4 Kodeksu pracy.

Przejdź do pełnej listy pojęć