Flexitime, czyli ruchomy czas pracy, to rozkład dopuszczający różne godziny rozpoczynania pracy albo przedział, w którym pracownik sam wybiera moment startu. Ponowne rozpoczęcie pracy tego samego dnia nie jest wtedy pracą w godzinach nadliczbowych, ale odpoczynek dobowy i tygodniowy nadal obowiązuje.
Ruchomy czas pracy rozwiązuje problem, który przez lata utrudniał elastyczne wejścia: doba pracownicza. Ponieważ liczy się ona 24 godziny od momentu rozpoczęcia pracy, wcześniejsze przyjście następnego dnia formalnie oznaczało pracę w tej samej dobie, a więc nadgodziny — nawet gdy łączny czas pracy pozostawał w normie.
Kodeks przewiduje dwa warianty. W pierwszym pracodawca ustala w grafiku różne godziny rozpoczynania pracy w poszczególnych dniach. W drugim wyznacza przedział, na przykład od 7:00 do 10:00, a pracownik sam decyduje, kiedy w tych ramach zacznie. Oba wyłączają powstawanie nadgodzin z tytułu ponownej pracy w tej samej dobie.
Wprowadzenie ruchomego czasu wymaga podstawy formalnej: układu zbiorowego pracy, porozumienia z zakładową organizacją związkową albo porozumienia z przedstawicielami pracowników. Może też zostać zastosowany na pisemny wniosek samego pracownika, i to niezależnie od tego, czy w zakładzie obowiązuje odpowiednie porozumienie.
Elastyczność nie znosi limitów ochronnych. Jedenaście godzin odpoczynku dobowego i 35 godzin tygodniowego obowiązuje tak samo jak przy sztywnym rozkładzie. W praktyce to odpoczynek, a nie doba pracownicza, wyznacza najwcześniejszy możliwy moment rozpoczęcia pracy następnego dnia.
Stan prawny na 3 sierpnia 2026
| Wariant | Kto decyduje o godzinie startu | Podstawa |
|---|---|---|
| Różne godziny rozpoczynania w poszczególnych dniach | pracodawca w grafiku | art. 140¹ § 1 k.p. |
| Przedział czasu na rozpoczęcie pracy | pracownik w wyznaczonych ramach | art. 140¹ § 2 k.p. |
| Odpoczynek dobowy | min. 11 godzin — bez zmian | art. 132 § 1 k.p. |
| Ponowna praca w tej samej dobie | nie jest nadgodziną | art. 140¹ § 4 k.p. |
Firma wprowadza przedział rozpoczynania pracy między 7:00 a 10:00. Pracownik w poniedziałek zaczyna o 10:00, we wtorek o 7:00.
Bez ruchomego czasu: wtorkowe wejście o 7:00 wypada w tej samej dobie pracowniczej co poniedziałkowa praca — powstałyby nadgodziny.
Z ruchomym czasem: ponowna praca w tej samej dobie nie jest nadliczbowa, art. 140¹ § 4 k.p.
To właśnie po to wprowadzono ten przepis. Wcześniej elastyczne wejścia rodziły nadgodziny czysto rachunkowe, mimo że pracownik nie przepracował ani minuty ponad normę.
Odpoczynek pozostaje twardym ograniczeniem. Pracownik kończący pracę o 19:00 nie może następnego dnia wejść o 7:00 — między zakończeniem a rozpoczęciem musi upłynąć 11 godzin, więc najwcześniejszy start to 6:00 przy zakończeniu o 19:00 dnia poprzedniego.
Gotowy grafik pracy
Wzór harmonogramu z automatycznym sumowaniem godzin i kontrolą odpoczynku dobowego. Do pobrania w Excelu.
Rozkład przewiduje albo różne godziny rozpoczynania pracy w poszczególnych dniach, albo przedział czasu, w którym pracownik sam wybiera moment startu. Oba warianty reguluje art. 140¹ Kodeksu pracy.
W ruchomym czasie pracy nie. Ponowne wykonywanie pracy w tej samej dobie pracowniczej nie stanowi pracy w godzinach nadliczbowych. Bez tego rozwiązania powstawałyby nadgodziny czysto rachunkowe.
Przez układ zbiorowy pracy, porozumienie z zakładową organizacją związkową albo porozumienie z przedstawicielami pracowników. Możliwe jest też zastosowanie ruchomego czasu na pisemny wniosek konkretnego pracownika.
Nie. Odpoczynek dobowy 11 godzin i tygodniowy 35 godzin obowiązuje bez zmian. W praktyce to właśnie odpoczynek wyznacza najwcześniejszą możliwą godzinę rozpoczęcia pracy następnego dnia.
Tak. Elastyczny rozkład nie zwalnia z ewidencji czasu pracy — przeciwnie, przy zmiennych godzinach startu rzetelny zapis wejść i wyjść jest jedynym sposobem wykazania, że normy i odpoczynki zostały zachowane.
W ruchomym czasie pracy obowiązują normy dobowa i tygodniowa oraz ewidencja godzin — zmienna jest tylko godzina startu. W systemie zadaniowym pracodawca ustala zadania zamiast godzin i nie ewidencjonuje czasu pracy.
Tak. Pisemny wniosek pracownika jest samodzielną podstawą zastosowania ruchomego czasu pracy, niezależną od tego, czy w zakładzie obowiązuje układ zbiorowy lub porozumienie w tej sprawie.
Katarzyna Grzązek
Choć aż 76,8% dorosłych uważa, że należy uczyć się przez całe życie, ponad połowa nie podejmuje żadnych działań rozwojowych z powodu braku czasu. Jak przełamać tę barierę? Analiza danych z raportu WUP Poznań pokazuje, że kluczem do budowania silnego zespołu staje się mądre zarządzanie czasem i automatyzacja rutynowych obowiązków.
Czytaj dalej →