Przerywany system czasu pracy to rozwiązanie z art. 139 Kodeksu pracy, które pozwala podzielić dniówkę na dwie części z jedną dłuższą przerwą — nie dłuższą niż 5 godzin. Stosuje się go tam, gdzie zapotrzebowanie na pracę ma dwa szczyty w ciągu dnia, np. w komunikacji miejskiej, gastronomii czy przy obsłudze klientów rano i po południu. Przerwy nie wlicza się do czasu pracy, ale pracownik dostaje za nią połowę wynagrodzenia przestojowego.
W tym artykule wyjaśniamy, kiedy można wprowadzić przerywany system czasu pracy i w jakim trybie, ile może trwać przerwa i jak się ją wynagradza. Opisujemy też, z jakimi systemami czasu pracy nie wolno go łączyć, które grupy pracowników są szczególnie chronione oraz jak przerwa wpływa na dobę pracowniczą i ewidencję czasu pracy.
W skrócie
System przerywany (art. 139 KP) dopuszcza jedną przerwę w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin, według z góry ustalonego rozkładu. Przerwy nie wlicza się do czasu pracy, ale za jej czas przysługuje połowa wynagrodzenia za przestój. System wprowadza się w układzie zbiorowym pracy albo, gdy nie działa związek zawodowy, w porozumieniu z przedstawicielami pracowników. Nie można go łączyć z systemem równoważnym, skróconym tygodniem ani systemem weekendowym.
Podstawa prawna
- art. 139 KP — przerywany system czasu pracy, przerwa i jej wynagrodzenie, tryb wprowadzenia
- art. 81 § 1 KP — wynagrodzenie za czas przestoju
- art. 178 § 1–2 KP — ochrona pracownic w ciąży i rodziców dzieci do 8 lat
- art. 132 i art. 141 KP — odpoczynek dobowy i przerwa niewliczana do czasu pracy
Stan prawny na: 12 października 2026 r.
Na czym polega przerywany system czasu pracy?
Zgodnie z art. 139 § 1 KP, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, można stosować system przerywanego czasu pracy według z góry ustalonego rozkładu, przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin. Pracownik pracuje np. od 6:00 do 10:00, ma przerwę od 10:00 do 14:00, a następnie pracuje od 14:00 do 18:00.
Normy czasu pracy pozostają takie jak w systemie podstawowym: 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Przerwa nie przedłuża dobowej normy — przedłuża jedynie okres, w którym pracownik pozostaje związany z pracą w danym dniu. Rozkład z przerwą musi być ustalony z góry, więc pracodawca nie może na bieżąco decydować, kiedy pracownik zrobi przerwę.
Jak wprowadzić system przerywany?
System przerywanego czasu pracy wprowadza się w układzie zbiorowym pracy, a jeżeli u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa — w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u tego pracodawcy (art. 139 § 3 KP). Pracodawca nie może wprowadzić go samodzielnie w regulaminie pracy ani obwieszczeniu.
Wyjątek dotyczy pracodawcy będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność w zakresie rolnictwa i hodowli, u którego nie działa związek zawodowy. Taki pracodawca może stosować system przerywany na podstawie umowy o pracę, a wynagrodzenie za przerwę przysługuje wtedy tylko, jeśli wynika z umowy (art. 139 § 4). W każdym przypadku przesłanką jest uzasadnienie wynikające z rodzaju pracy lub jej organizacji.
Wynagrodzenie za czas przerwy
Przerwy w systemie przerywanym nie wlicza się do czasu pracy, ale za jej czas pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości połowy wynagrodzenia należnego za czas przestoju (art. 139 § 1 KP). Wynagrodzenie za przestój to wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeśli taki składnik nie został wyodrębniony — 60% wynagrodzenia (art. 81 § 1 KP), nie mniej niż płaca minimalna.
Przykład: pracownik ze stawką zasadniczą 32 zł za godzinę ma codziennie przerwę trwającą 4 godziny. Za każdą przerwę przysługuje mu 4 × 16 zł = 64 zł. W miesiącu z 21 dniami pracy daje to 1 344 zł dodatkowego wynagrodzenia, które trzeba uwzględnić w kosztach systemu.
Ograniczenia i ochrona szczególnych grup
Systemu przerywanego nie stosuje się do pracowników objętych systemem równoważnym (art. 135–138), systemem skróconego tygodnia pracy (art. 143) i systemem weekendowym (art. 144) — wynika to z art. 139 § 2 KP. Można go natomiast łączyć z pracą zmianową w systemie podstawowym.
Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w systemie przerywanym bez jej zgody (art. 178 § 1 KP). Tak samo pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia 8 lat nie wolno bez jego zgody zatrudniać w tym systemie (art. 178 § 2). Szerzej o uprawnieniach rodziców piszemy w artykule o zatrudnianiu kobiet w ciąży.
| Element | Zasada w systemie przerywanym |
|---|---|
| Liczba przerw w dobie | najwyżej jedna |
| Długość przerwy | do 5 godzin |
| Czas pracy | 8 h na dobę, przeciętnie 40 h tygodniowo |
| Wynagrodzenie za przerwę | 50% wynagrodzenia przestojowego |
| Tryb wprowadzenia | układ zbiorowy albo porozumienie z przedstawicielami pracowników |
| Wyłączenia | systemy równoważny, skrócony tydzień, weekendowy |
Przerwa a doba pracownicza i odpoczynek
Przerwa w systemie przerywanym przypada w dobie pracowniczej, czyli w 24 godzinach od rozpoczęcia pracy. Pracownik pracujący od 6:00 do 10:00 i od 15:00 do 19:00 kończy pracę o 19:00, więc następnego dnia może zacząć najwcześniej o 6:00, aby zachować 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku (art. 132 KP). Długa przerwa w ciągu dnia nie zastępuje odpoczynku dobowego.
Przerwa z art. 139 to coś innego niż przerwa z art. 141 KP — do 60 minut, niewliczana do czasu pracy i niepłatna, przeznaczona na posiłek lub sprawy osobiste. Obie można przewidzieć w rozkładzie, ale służą innym celom. Pracownikowi przysługuje też 15-minutowa przerwa wliczana do czasu pracy przy dobowym wymiarze co najmniej 6 godzin (art. 134). Zasady przerw zestawiamy w artykule o tym, jakie przerwy przysługują pracownikowi.
Ewidencja czasu pracy w systemie przerywanym
Ewidencja musi wykazywać godziny rozpoczęcia i zakończenia każdej części pracy, a także czas przerwy, bo od niego zależy dodatkowe wynagrodzenie. W praktyce pracownik rejestruje cztery zdarzenia w ciągu dnia: początek pracy, początek przerwy, koniec przerwy i koniec pracy. Elektroniczna ewidencja czasu pracy pozwala na tej podstawie policzyć przepracowane godziny i czas przerw bez ręcznego przepisywania list obecności.
Podsumowanie
Przerywany system czasu pracy pozwala dopasować dniówkę do dwóch szczytów zapotrzebowania, ale wymaga układu zbiorowego lub porozumienia z przedstawicielami pracowników i kosztuje — za każdą przerwę należy się połowa wynagrodzenia przestojowego.
- Stosuj najwyżej jedną przerwę w dobie, do 5 godzin, według z góry ustalonego rozkładu.
- Uwzględnij w kosztach wynagrodzenie za przerwy i pamiętaj o 11-godzinnym odpoczynku dobowym.
- Nie obejmuj systemem pracownic w ciąży i rodziców dzieci do 8 lat bez ich zgody.