Czas pracy pracowników podmiotów leczniczych reguluje przede wszystkim ustawa o działalności leczniczej, a Kodeks pracy stosuje się do nich tylko w sprawach nieuregulowanych. Podstawowa norma dla personelu medycznego wynosi 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut tygodniowo, a dla pracowników technicznych, obsługi i gospodarczych — 8 i 40 godzin. Ustawa przewiduje też odrębne zasady dyżurów medycznych, gotowości do udzielania świadczeń i dodatków za pracę zmianową.
W tym artykule wyjaśniamy, ile pracują pracownicy medyczni zatrudnieni na umowę o pracę, jak obliczyć ich wymiar czasu pracy w poszczególnych miesiącach 2027 roku, na czym polegają dyżur medyczny i gotowość oraz jakie odpoczynki im przysługują. Omawiamy też dodatki dla personelu pracującego w systemie zmianowym i zasady prowadzenia ewidencji.
W skrócie
Pracownik podmiotu leczniczego pracuje najwyżej 7 h 35 min na dobę i przeciętnie 37 h 55 min tygodniowo w okresie rozliczeniowym do 3 miesięcy (art. 93 ustawy o działalności leczniczej); pracownicy techniczni, obsługi i gospodarczy — 8 h i 40 h. W rozkładach równoważnych dniówka może trwać 12 h. Dyżur medyczny wlicza się do czasu pracy, a za gotowość przysługuje 50% stawki godzinowej. W 2027 r. wymiar przy normie 7 h 35 min wynosi 1903 h 25 min.
Podstawa prawna
- art. 93–94 ustawy o działalności leczniczej — normy czasu pracy, okresy rozliczeniowe, rozkłady 12-godzinne
- art. 95–98 tej ustawy — dyżur medyczny, odpoczynek, gotowość do udzielania świadczeń
- art. 99 tej ustawy — dodatki za pracę zmianową w nocy, niedziele i święta
- art. 130 i art. 149 KP — obliczanie wymiaru i ewidencja czasu pracy
Stan prawny na: 12 października 2026 r.
Normy czasu pracy w podmiotach leczniczych
Czas pracy pracowników zatrudnionych w podmiocie leczniczym nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy (art. 93 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej). Normy dotyczą personelu medycznego i administracyjnego. Pracownicy techniczni, obsługi i gospodarczy pracują według norm ogólnych — 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo (ust. 2). Dla pracowników niewidomych na stanowiskach wymagających kontaktu z pacjentami normy wynoszą 6 i 30 godzin (ust. 3).
Okres rozliczeniowy przy tych normach nie może przekraczać 3 miesięcy (art. 93 ust. 4). Normy dotyczą pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Lekarze i inni specjaliści wykonujący pracę na podstawie umów cywilnoprawnych czy kontraktów nie są nimi objęci, choć od 2026 roku obowiązują ich nowe obowiązki raportowania godzin pracy do NFZ, które opisujemy w artykule o wynagrodzeniach i limitach w branży medycznej.
Rozkłady 12-godzinne i harmonogramy
Jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy lub jej organizacja, można stosować rozkłady, w których wymiar czasu pracy jest przedłużony do 12 godzin na dobę (art. 94 ust. 1). Przeciętny tygodniowy czas pracy nadal nie może jednak przekroczyć 37 godzin 55 minut (personel objęty art. 93 ust. 1) albo 40 godzin (pracownicy techniczni i obsługi). Okres rozliczeniowy w takich rozkładach nie może być dłuższy niż miesiąc, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach do 4 miesięcy (ust. 2).
Rozkład stosuje się na podstawie harmonogramów ustalanych dla okresu rozliczeniowego, które określają dni i godziny pracy oraz dni wolne poszczególnych pracowników (ust. 3). Pracownicy w ciąży oraz — bez ich zgody — pracownicy opiekujący się dzieckiem do lat 4 nie mogą pracować w rozkładzie dłużej niż 8 godzin na dobę (ust. 4). Zasady układania grafików opisujemy w artykule o grafikach pracy.
Wymiar czasu pracy pracownika medycznego w 2027 roku
Wymiar przy normie 7 godzin 35 minut oblicza się, mnożąc liczbę dni roboczych w okresie (od poniedziałku do piątku, pomniejszoną o święta przypadające w innym dniu niż niedziela) przez 7 godzin 35 minut. W 2027 roku jest 251 takich dni, co daje roczny wymiar 1903 godzin 25 minut.
| Miesiąc 2027 | Dni pracy | Wymiar przy 7 h 35 min | Wymiar przy 8 h |
|---|---|---|---|
| Styczeń | 19 | 144 h 05 min | 152 h |
| Luty | 20 | 151 h 40 min | 160 h |
| Marzec | 22 | 166 h 50 min | 176 h |
| Kwiecień | 22 | 166 h 50 min | 176 h |
| Maj | 18 | 136 h 30 min | 144 h |
| Czerwiec | 22 | 166 h 50 min | 176 h |
| Lipiec | 22 | 166 h 50 min | 176 h |
| Sierpień | 22 | 166 h 50 min | 176 h |
| Wrzesień | 22 | 166 h 50 min | 176 h |
| Październik | 21 | 159 h 15 min | 168 h |
| Listopad | 20 | 151 h 40 min | 160 h |
| Grudzień | 21 | 159 h 15 min | 168 h |
| Razem | 251 | 1903 h 25 min | 2008 h |
W 2027 roku dwa święta przypadają w sobotę — 1 maja i 25 grudnia — więc za każde z nich trzeba wyznaczyć inny dzień wolny w okresie rozliczeniowym, co uwzględnia powyższa tabela. Pełne zestawienie dla normy ogólnej znajdziesz w artykule o wymiarze czasu pracy w 2027 roku.
Dyżur medyczny i gotowość do udzielania świadczeń
Pracownicy wykonujący zawód medyczny i mający wyższe wykształcenie, zatrudnieni w podmiocie wykonującym stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, mogą być zobowiązani do pełnienia dyżuru medycznego (art. 95 ust. 1). Dyżur medyczny to wykonywanie czynności zawodowych poza normalnymi godzinami pracy, a jego czas wlicza się do czasu pracy (ust. 2–3). Dotyczy to również pracowników jednostek systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego (ust. 1a).
Te same osoby mogą zostać zobowiązane do pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, czyli pozostawania pod telefonem poza zakładem. Za każdą godzinę gotowości przysługuje wynagrodzenie w wysokości 50% stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego (art. 98). Dyżur medyczny i gotowość to więc dwa różne stany: pierwszy jest czasem pracy, drugi nie.
Odpoczynek i dodatki za pracę zmianową
Pracownikowi przysługuje w każdej dobie co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, a pracownikowi pełniącemu dyżur medyczny — bezpośrednio po zakończeniu dyżuru (art. 97 ust. 1–2). Odpoczynek tygodniowy wynosi co najmniej 35 godzin, a u pracowników pełniących dyżury, gdy uzasadnia to organizacja pracy, co najmniej 24 godziny w okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 14 dni (ust. 3–4).
Pracownikom wykonującym zawód medyczny w systemie pracy zmianowej w podmiocie stacjonarnym i całodobowym przysługuje dodatek co najmniej 65% stawki godzinowej za każdą godzinę pracy w porze nocnej oraz co najmniej 45% stawki za pracę w porze dziennej w niedziele, święta i dni wolne wynikające z pięciodniowego tygodnia pracy (art. 99 ust. 1). Ustawa przewiduje też zasady tzw. klauzuli opt-out, czyli zgody pracownika na pracę ponad przeciętnie 48 godzin tygodniowo łącznie z dyżurami (art. 96), której uchylenie zaplanowano na 1 stycznia 2028 roku.
Ewidencja czasu pracy personelu medycznego
W sprawach nieuregulowanych ustawą o działalności leczniczej stosuje się Kodeks pracy, w tym obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy (art. 149 KP). Przy normie 7 godzin 35 minut, rozkładach 12-godzinnych, dyżurach i gotowości ewidencja musi rozróżniać godziny pracy, godziny dyżuru medycznego, godziny gotowości, pracę w porze nocnej oraz w niedziele i święta, bo od tego zależą dodatki z art. 98 i 99.
Przy grafikach z wieloma rodzajami godzin łatwo o błąd w rozliczeniu. Elektroniczna ewidencja czasu pracy pozwala porównać harmonogram z rzeczywistymi godzinami i sprawdzić, czy zachowano odpoczynek dobowy po dyżurze. Więcej o specyfice branży piszemy na stronie poświęconej rejestracji czasu pracy w placówkach medycznych.
Podsumowanie
Pracownicy podmiotów leczniczych pracują według norm z ustawy o działalności leczniczej: 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut tygodniowo, a personel techniczny i obsługi 8 i 40 godzin. Dyżur medyczny jest czasem pracy, gotowość — płatnym w 50% czasem poza pracą, a praca zmianowa w nocy i w dni wolne daje prawo do dodatków.
- Licz wymiar personelu medycznego, mnożąc dni pracy przez 7 h 35 min — w 2027 r. to 1903 h 25 min.
- Rozkłady 12-godzinne stosuj z okresem rozliczeniowym do miesiąca (wyjątkowo do 4 miesięcy).
- Rozróżniaj w ewidencji dyżur, gotowość, pracę nocną i świąteczną.